
Achternaam: Altena van
Voornaam: Ernst
Geboren: 11-12-1933
Te: Amsterdam
Overleden: 16-06-1999
Te: Amsterdam
François Villon, die net
niet werd verhangen
en Rabelais, wellustig kloosterling.
Ronsard, die 't liefste groene maagden ving
en Aretino van de wulpse zangen,
Rimbaud, lang niet de minste in de rij
en Slauerhoff, slechts thuis in verre haven;
ik word het liefst in jullie graf begraven,
toe, schuif wanneer ik sterf een beetje opzij.
(Ernst van Altena, Ballade van de dode
dichters (fragm.),
lp: Ernst van Altena "zingt" Ernst van Altena)

Pseudoniem(en): Voor zover mij bekend
heeft Ernst van Altena niet onder pseudoniem gepubliceerd.

|
Voor tweedehands boeken |
Ook van Ernst van Altena |
|
Raban Internet Antiquariaat |
Klik
hier ! |

Werk:
Poëzie:
- Chansons van nu (1964)
- Chansons van Ernst : een selectie eigen luisterliedjes van
Ernst van Altena.(1965)
- Ballade van het optipessimisme: liedjes voor niemand: zes
nieuwe chansonsteksten (1969)
- Als je erdoor bent, is het water heerlijk: gedichten en chansons
(1970)
- Nieuwsgedichten (1990)
- Verloren liedjes (in eigen beheer) (1992)
Proza (autobiografisch):
- Eén tussen twee (1973)
- Een gewone schoft (1974)
|
 |
Naslagwerken:
- Verbazend rijmwoordenboek voor december-dichters (Bijenkorf,
1960)
- 40 Sinterklaasgedichten bijeen gerijmeld door Ernst van Altena
(1983)
- Succes-surprises gids (Hema, 1990)
- Rijm het zelf gids (Hema, 1998)
Vertalingen:
- Ernst van Altena vertaalde zo'n 1500 Franse chansons, o.a.
van Brassens, Brel, Barbara, Béart, Bécaud, Ferrat,
Aznavour en Sylvestre.
- Toen Jacques Brel zijn 'Le plat pays' in het Nederlands zong,
deed hij dat in een vertaling van Van Altena. Brel benoemde daarop
Van Altena tot 'bewaker' van zijn chansons. Brel heeft zelfs
gezegd dat hij Van Altena's vertalingen van 'Ne me quitte pas'
(Laat me niet alleen) en 'Le plat pays' (Mijn vlakke land) beter
vond dan het origineel. Als beloning kreeg Ernst van Altena begin
jaren zestig een algehele autorisatie op de Nederlandse vertaling
van Brels chansons. Dit betekent dat, ook als iemand anders een
vertaling maakt, de rechten en dus de opbrengsten voor Van Altena
zijn. Hiertegen maakte in 1994 Ivo de Wijs bezwaar. De Wijs kreeg
voor zijn vertalingen een 'maakloon', maar verdere opbrengsten
(auteursrechten) waren voor Van Altena. Sinds 1986 wordt het
begrip algehele autorisatie niet meer geaccepteerd. De afspraken
tussen Brel en Van Altena zijn echter van voor dat moment.
- Ernst van Altena vertaalde (ruim 50) toneelstukken van o.a.
Molière, G.B. Shaw, Edward Albee, Marivaux, Farquhar,
Gay en Feydeau.
- Ernst van Altena vertaalde gedichten van bijv. Charles d'Orleans,
Ronsard, Malherbes, Fort, Apollinaire, Aragon, Tucholky, Kästner,
Morgenstern, Ringelnatz, Klabund, Wedekind, Nash, Sandburg en
Aretino.
- François Villon, Verzamelde gedichten (1962)
- Het grote boek vol fabels (1965)
- Randfiguren I (vertaalde poëzie en chansons) (1966)
- Edward Albee, In wankel evenwicht (1967)
- Jij Goudgepunte Lans (bewerkingen erotische Pleïadepoëzie)
(met Weverbergh) (1967)
- Randfiguren II (vertaalde poëzie en chansons) (1968)
- Zangen van Bilitis, naar Pierre Louÿs (1970)
- Yves Simon, Gekleurde dagen (1972)
- Teksten van Hildegard Knef (1973)
- F. Scott Fitzgerald, Vegeteren (1974)
- Voor mijn kameraden. Wolf Biermann (1976)
- Reynaert de Vos (hertaling) (1979)
- Brian Froud, /Alan Lee, De Elfen. Faeries (met C.J. van Tilborch)
(1979)
- Jean-Jacques Rousseau, Botanie. Een studie uit louter nieuwsgierigheid
(1980)
- Sarah Teale, De Reuzen (1980)
- Aretino, Wulpse sonnetten (1981)
- Erotische sonnetten van de Malherbe (1981)
- Van Apollinaire tot Wedekind, verzamelde herdichtingen (1981)
- D.H. Lawrence, Liefde in het hooi.. (1982)
- Kurt Tucholsky, Deutschland, Deutschland über alles.
Een satire met fotomontages van John Heartfield (1982)
- Louis-Ferdinand Céline, Gesprekken met professor Y..
(1983)
- Jacques Prévert, De kromstaf omhoog (1983)
- Patrick J. Kearney, Geschiedenis van de Erotische Literatuur
(1983)
- Alphonse Daudet, Brieven uit mijn molen (1983)
- André Pieyre de Mandçiargues, Vloedgolven (1983)
- Het 'roverslatijn' van François Villon (1984)
- Paul Morand, Hecate en haar honden (1984)
- Sembène Ousmane, De zwarte dokwerker (1985)
- Villon vervolgd (bargoene en apocriefe teksten (1985)
- 50 rondelen en chansons van Charles d'Orléans (1986)
- Victor Hugo, België (1986)
- M.M. Diabaté, De slager van Kouta (1986)
- Daar ik tot zang wordt aangespoord, Occitaanse troubadours
(1987)
- Gustave Flaubert, Langs velden en oevers. Een wandeling langs
de Loire en door Bretagne (1987)
- Marguerite Duras, De namiddag van meneer Andesmas.. (1987)
- Marguerite Duras, Hele dagen in de bomen (1987)
- Arthur Schnitzler, Casanova's thuisreis.. (1988)
- Jean Giono, De man die bomen plantte (1988)
- Henri Lopes, In tranen lachen (1989)
- Yann Queffélec, De vrouw achter de horizon (1989)
- Jerome K. Jerome, Drie man in een boot (1989)
- Claude Clément, De Schemermuzikant (1989)
- J.B.P. Molière, Amphitryon (1989)
- Modibo Sounkalo Kéita, De boogschutter (1989)
- Jacques de Decker, Het reuzerad (1990)
- Guillaume de Lorris en Jean de Meung, De roman van de roos
(1991)
- Verna Aardema, Waarom muggen in mensenoren zoemen (1991)
- Ed Vega, De waarheid over de Verovering van Fructífera
Soto (1991)
- Mweye Hadithi, De gulzige zebra (1991)
- Meshack Asare, De kat zoekt een vriend (1991)
- Rudyard Kipling, Het jungleboek (1992)
- Helma Heine, Tien malle muizen (versjes van Ernst van Altena)
(1992)
- Tahar Ben Jelloun, De as komt weer naar boven & Niet
geïdentificeerd (1992)
- Patrick Chamoiseau, Kroniek van zeven armoedzaaiers (1992)
- Pierre Ronsard, Pluk toch vooral vandaag de rozen van het
leven! (tweetalige uitgave) (1992)
- Geoffrey Chauser, De Canterburyverhalen (1994)
- Patrick Chamoiseau, Texaco (1994)
- Anonymus, De15 vreugden van het huwelijk (in eigen beheer,
1994)
- Voor de bloemlezing 'Hand in hand in hand. Gedichten over
relaties tussen generaties' vertaalde Ernst van Altena een aantal
gedichten uit het Engels (1995)
- Pierre Desloges, Opmerkingen van een dove & stomme (1995)
- Patrick Chamoiseau, Creoolse kindertijd (1996)
- Jacques de Decker, De buik van de walvis (1996)
- Heinz Janisch, De ark van Noach (1997)
- Charles Perrault, Sprookjes van Moeder de Gans (1997)
- De jongeman met twaalf vrouwen. Boerten uit de twaalfde en
dertiende eeuw (1997)
- De volledige Villon (1998)
- Carl Norac, Handen in het vuur (1998)
- Pierre Louÿs, De avonturen van koning Pausolus (2000)
- Antoine de Saint-Exupéry, De kleine prins (2000)
- Jacques Brel, Mijn vlakke land/Le plat pays. Met de vertalingen
van Ernst van Altena (2005)
Overig non-fictie/in opdracht:
- Een eend van vijfendertig, geschiedenis van de 2CV (1983)
- Vliegen in de letteren. Schrijvers in de wolken (1987)
- Bevlogen wetenschap. De ontwikkeling van het aerodynamisch
denken (1987)
- Hoogvliegers ten val. De vliegende mens in mythe en sage
(1987)
- Luchtige waaghalzen, pioniers die de luchtvaart maakten (1987)
- Vliegen zonder motor. Over het zweefvliegtuig (1989)
- Op poëtische wijze (met Lizet Duyvendak e.a.) (1996)
Bloemlezingen:
- De muze met de scherpe tong : achter de schermen van het
cabaret / samengest. door Cor Lemaire; met medew. van Ernst van
Altena (1963)
- Van Apollonaire tot Wedekind (weerslag van 30 jaar poëzie
vertalen) (1981)
- Ons poëtisch Binnenhof, politici kiezen hun dichters
(met Jan Veldhuizen) (1986)
- Ons poëtisch Nederland. Bekende Nederlanders kiezen
hun dichters (1987)
- Ons poëtisch Dichtersland. Nederlandse dichters kiezen
hun eigen voorkeursgedicht (met Jan Veldhuizen) (1988)
- Dat is uit het leven gegrepen... : de geschiedenis van de
Nederlandse kleinkunst in liedteksten : cabaret 1900-1990 (1989)
- Met mijn valies vol dromen. Nederlandse dichters op reis
(1991)
- Op een pad van briefpapier. Brieven in de poëzie (1993)
- Hand in hand in hand. Gedichten over relaties tussen generaties
(1995)
- Ik was nog jong en onervaren. Poëzie van vijfenvijftig
zondagsdichters (1995)
'Gebloemleesd'
Poëzie:
- 1 chanson: 'Onder de make-up' in 'Nederlandse chansons' verzameld
en ingeleid door Jaap van de Merwe (1960)
- 1 vertaling: 'Mijn vlakke land' in 'Toen wij van Rotterdam
vertrokken. Nederlandse liederen uit de 20e eeuw' Bijeengebracht
door Vic van de Reijt (1988)
- 1 gedicht: 'Het afdelingslid' in 'Ons poëtisch Dichtersland.
Nederlandse dichters kiezen hun eigen voorkeursgedicht', redactie
Ernst van Altena en Jan Veldhuizen (1988)
- 3 liedteksten in 'Ik zou je het liefst in een doosje willen
doen. Nederlandse chansons en cabaretliederen 1958-1988' samengesteld
door Jacques Klöters & Kick van der Veer (1989)
- Een parodie op werk van Willem Kloos in 'Ik ben geboren in
Apeldoorn. Groot parodieënboek' (samenstelling Rody Chamuleau
en J.A. Dautzenberg) (1994)
- 1 vertaling: 'Lazare en Cecilia' en 1 liedtekst: 'Die schoone
Leie' in 'Cabaret. 75 liedjes over stad en land' (bulkboek 228,
1995)
- 3 gedichten in 'De light scheurkalender 2003', samenstelling
Jaap Bakker & Ivo de Wijs (2002)
- 1 gedicht: 'Bomen over bomen' in 'Een boom is meer dan er
staat, De 100 mooiste boomgedichten', samengesteld door Paul
Geerts (2002)
- 1 vertaalde liedtekst van Jacques Brel: 'M'n vlakke land'
in 'Herman van Veen, Opzij, opzij, opzij', onder redactie van
Kick van der Veer en Jaap Bakker (2003)
- 4 vertaalde liedteksten in 'De mooiste liedteksten', onder
redactie van Jaap Bakker (2006)
Proza:
- 1 verhaal 'De slimme haas' in: 'Lezen voor het leven, 1e
leesboek voor de vierde klas', redactie B.W. Schippers/Drs. J.
Sixma (1971)
- 1 citaat in 'Standaard modern Citatenboek' samengesteld door
Gerd de Ley (1973): 'Het type van de echte Nederlander: het
achterkleinkind van Willem en Mies, met Luns als peter en de
freule als meter, gedoopt door Buskes, gefrustreerd door Ridder
van Rappard, belachelijk gemaakt in Vrij Nederland.'
- 2 citaten in 'Groot Literair Citatenboek van Nederlandse
en Vlaamse auteurs uit de 19e en 20e eeuw', samengesteld door
Gerd de Ley (1981)
- 2 citaten in 'Kosmos groot citatenboek' (1986)
- 2 citaten op 'De beste Citaten cd-rom', samengesteld door
Gerd de Ley (2000)
Radio/tv:
- 'Randfiguren' (literair programma) bij de VPRO.
- 'Miniaturen' bij de KRO.
- 'Chansons van Ernst' bij de AVRO.
Lp's:
- Ernst van Altena "zingt" Ernst van Altena (1975)
Op Lp's/Cd's van anderen:
- 3 nummers op Martine Bijl, 'De beste van Martine' (z.j)
- 1 nummer: Laat me niet alleen' door Liesbeth List op 'Pastorale'
(1968)
- 1 nummer 'De oudjes' op 'Jasperina Live!' van Jasperina de
Jong (1969)
- 1 nummer: 'Blij zijn zolang het nog kan' door Conny Vandenbos
op 'Story blijheidsfestijn' (z.j.)
- 1 nummer: 'De oudjes' op 'Een tien voor Jasperien' van Jasperina
de Jong.
- 11 nummers op 'Liesbeth List zingt Jacques Brel'.
- 3 nummers door Liesbeth List op 'Neurenberger droom' (1971)
- Miel Cools bracht in 1971 een lp uit met uitsluitend nummers
van Ernst van Altena: 'Miel Cools zingt Van Altena'.
- 1 nummer: 'Ik ben een zomernacht' door Liesbeth List op 'Foto'
(1974)
- 3 nummers door Liesbeth List op 'Liesbeth's beste' (z.j.)
- 2 nummers op 'Luister naar ...... Martine Bijl' (1979)
- 1 nummer: 'Laat me niet alleen' op Rob de Nijs, 'Roman' (1983)
- 1 nummer: 'Brussel' op 'Het beste van Liesbeth List en Ramses
Shaffy' (CD, 1993)
- Op De Nederlandstalige cover top-100 van Vic van de Reijt'
(2001)
- 'Mijn vlakke land' door Jacques Brel (op nummer 9)
- 'Er zijn mensen die 't doen' door Ronnie Potsdammer (op nummer
17)
- 'Amsterdam' door Liesbeth List (op nummer 38)
- 'Laat me niet alleen' door Jacques Brel (op nummer 47)
- 'De deserteur' door Peter Blanker (op nummer 59)
- 1 nummer: 'De oudjes' op 'Portret twee' van Jasperina de
Jong (dubbel-cd, 2000)
- 2 nummers op: '100 mooiste luisterliedjes Allertijden' (5
cd's, 2005)
- 1 nummer: 'Ik ben nou nog springlevend' op 'Springlevend'
van Frans Halsema (2CD, 2009)
 |
|
Miel Cools zingt Van Altena |
Tijdschriften:
- Ernst van Altena publiceerde in 'De Brakke Hond' en 'De Revisor'.
Diversen: (Zonder een schijn
van volledigheid)
- Ernst van Altena schreef de biografie van André Citroën.
Hij reed zelf ook nooit in een andere auto dan Citroën.
- Een interview met Ernst van Altena in 'Geen daden maar woorden:
interviews' van Fernand Auwera (1970)
- In de televisieserie 'De Fabriek', naar het boek van Hans
Keuls, is het personage 'Jan van Gorkom' gebaseerd op Ernst van
Altena.
- Guus Luijters schreef voor het Jaarboek van de Maatschappij
der Nederlandse Letterkunde 2000-2001 een 'Levensbericht' over
Ernst van Altena. Rob van Altena schreef voor het Jaarboek 2006
een artikel met een aantal correcties.

Literaire prijzen:
- Martinus Nijhoffprijs 1965 voor de vertaling van Villons
verzamelde gedichten.
- De Hiëronymus, NGV-Vertaalprijs 1994
- Grote Prijs voor Vertaling van de Franstalige Gemeenschap
van België.
- In 1998 kende het Fonds van de Letteren Ernst van Altena
eregeld toe, voor zijn literaire en sociale verdiensten voor
de Nederlandse literatuur.
Ernst van Altena was lid van de jury voor:
- Edmond Hustinx-prijs 1970
- Martinus Nijhoff-prijs 1976

Opmerkingen:
- Ernst van Altena werd geboren in Amsterdam.
- Van 1946 tot 1950 volgde hij de driejarige HBS.
- Ernst van Altena heeft in 1950 kantoorbanen gehad en werkte
daarna op het installatiebureau van zijn vader (1951/1952).
- In 1952 was Ernst van Altena bestuurslid van de Amsterdamse
Jazz Sociëteit en aansluitend tot 1954 lid van de Capitol
Jazz Club. Zelf speelde hij klarinet in amateurjazzbands.
- Begin jaren vijftig had Ernst van Altena een relatie met
Mieke Barten. In de zomer van 1954 maakten ze samen een lifttocht
naar Parijs en Zuid-Frankrijk.
- Vanaf 1955 vertaalde Van Altena chansons van Brassens, Béart,
Bécaud en Brel
- Ernst van Altena werkte als copywriter bij Reclame-Adviesbureau
Bouwman NV, Amsterdam-Groningen. toen hij in 1956 ontslag nam
om free-lance reclameschrijver te worden, werd hij opgevolgd
door Jan Arends.
- In 1954 leerde Ernst van Altena de vijftien jaar oudere Nelly
Fris kennen, met wie hij in 1957 trouwde. Ze woonden in Amsterdam
o.a. op Charles Leickertstraat 13.
- In het midden van de jaren zestig had Ernst van Altena een
buitenechtelijke relatie, die hij verwerkte/beschreef in 'Een
tussen twee' en 'Een gewone schoft'. In 1967 gingen Van Altena
en Fris uit elkaar.
- Van Altena woonde een kleine twee jaar alleen op de van Nijenrodeweg
in Amsterdam. Hij is in 1969 hertrouwd met Marian Fritschy.
- Ernst van Altena gold als een 'ambassadeur van de Franse
cultuur' in Nederland. Dit ondanks het feit dat hij zijn middelbare
schoolopleiding beëindigde met een 4 voor Frans.
- Ernst van Altena beschuldigde Cees Nooteboom en Heere Heeresma
van plagiaat. Ze zouden regels hebben overgenomen uit gedichten
die Van Altena ze in de jaren 1953/1954 had laten lezen. Ernst
van Altena nam volgens Heeresma de beschuldiging later terug.
Jaren later werd Ernst van Altena geweigerd als lid van kunstenaarssociëteit
'De Kring', dit zou nog terug te voeren zijn op de plagiaatbeschuldiging.
- Ernst van Altena heeft een contract met Brel afgesloten,
dat hem het volledige auteursrecht verleent over alle vertalingen
van nummers van Brel, óók als deze zijn vertaald
door anderen (Willem Wilmink, Lennart Nijgh, Ivo de Wijs). Hierover
is veel te doen geweest.
- Ernst van Altena is in Frankrijk tweemaal geridderd.
- Ernst van Altena was regisseur van de plaatselijke toneelgroep
van Landsmeer.
- Ernst van Altena is enige maanden pennigmeester geweest van
de Vereniging van Letterkundigen (tweede helft 1977).
- Ernst van Altena was door keelkanker zijn stem kwijt. Hij
praatte de laatste jaren via zijn slokdarm. Doordat bij de operatie
een aantal pezen is doorgesneden kon hij zijn hoofd niet goed
meer bewegen. Eind 1998 werd hij genezen verklaard. Begin 1999
werd longkanker geconstateerd. Hieraan overleed hij op 16 juni.

Anderen over Ernst van Altena:
- Ernst van Altena, het gevleugelde tekstpierement, bij wie
bonjour onherroepelijk op amour rijmt, en ik hou van jou zonder
mankeren op kom je gauw, heeft een roman geschreven, die tot
titel draagt: Een tussen twee. (Gerrit Komrij, Vrij Nederland,
28-04-1973)
- Zijn opvallendste kwaliteit uit zich in zijn Nederlandse
bewerkingen van Franse chansons. Hij duelleert met de Franse
teksten net zolang tot hij in eigen taal een tegenhanger heeft
opgebouwd, die het naar zijn eigen veeleisende smaak kan opnemen
tegen 't origineel. (Jaap van de Merwe, Nederlandse chansons,
blz. 16)
- Van Altena vertaalde, hertaalde en schreef sneller dan God
en Vestdijk samen konden lezen: romans, liedjes, politieke pamfletten,
een mini-wijnproefcursus voor niet-snobs, boekjes over het zweefvliegtuig
en de luchtballon - kortom, te veel om op te noemen. (Martin
de Haan, Volkskrant, 07-07-2000)
- De catalogus van de Koninklijke Bibliotheek vermeldt voor
Ernst van Altena's actiefste jaren, 1985-1995, in totaal omtrent
150 door hem vertaalde of (soms) samengestelde boeken. Als wij
voor het gemak van de berekening de ongeveer 50 dunnere kinderboekjes
maar even buiten beschouwing laten, net als het onbekende aantal
Belgische uitgaven en de niet in druk verschenen toneelvertalingen,
dan blijven er toch nog ongeveer honderd boeken in elf jaar tijds:
negen fikse boekuitgaven per jaar oftewel zoiets als één
boek per vijf weken en dat dag in dag uit, meer dan een decennium
lang. (Rob van Altena, Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse
Letterkunde 2006, blz. 111)

Mijn favoriete citaat:
De jaren klimmen en de borsten dalen
De argwaan wakkert en de geestdrift luwt
Cynismen groeien waar de schedels kalen
En lusten dralen als de bloeddruk stuwt
Het warme hunkeren wordt niet-naar-talen
De nazaat recht zich waar de voorzaat kromt
Je voelt je zendeling bij kannibalen
En je begrijpt je vader nu: verdomd
(Ernst van Altena, LP Ernst van Altena
"zingt" Ernst van Altena, Ballade van de veertiger (fragm.))

Links:

 |
|
Handtekening Ernst van Altena onder voorwoord
Rijm-het-zelf-gids |
Terug naar de eerste pagina /homepage
Citaten zoeken op trefwoord
Overzicht van trefwoorden
Citaten zoeken op auteur
Overzicht van auteurs
Overzicht van bibliografieën
Andere interessante internet-bladzijden
Vanaf 21-09-1999
Bronnen o.a.:
- Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
- Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
- Volkskrant (11-12-1998/19-06-1999)
- Trouw (19-06-1999)
- Gelders Dagblad (19-06-1999)
- Gegevensverzameling Rob van Altena (2005)
- Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde
(2006)
©2009 Mats
Beek, Veenendaal