Hans Andreus
Profiel
Achternaam: Andreus
Voornaam: Hans
Geboren: 21-02-1926
Te: Amsterdam
Overleden: 09-06-1977
Te: Putten
Pseudoniem(en): Hans Andreus was een pseudoniem van Johan Wilhelm van der Zant. Hij ontleende zijn pseudoniem aan Yda Andrea, een mede-leerling op de toneelschool.
“Wat gaat dat simpel, in Putten
weggedragen worden uit de tijd,
een uitreis op wiegende schouders
door straten in hun eigen bezigheid
verloren.”
(Maurits Mok)
| Voor tweedehands boeken | Ook van Hans Andreus |
| Raban Internet Antiquariaat | Klik hier ! |
Werk
Poëzie
- Vierendelen (met Remco Campert, Hugo Claus en Simon Vinkenoog) (1951)
- Muziek voor kijkdieren (1951)
- De ronde kant van de aarde (gedichten bij tekeningen van Karel Appel) (1952)
- Italië (tekeningen van Lucebert) (1952)
- De taal der dieren (1953)
- Schilderkunst (1954)
- Het explosieve uur (1955)
- Empedocles de Ander (prozagedicht) (1955)
- Tweespraak (met Simon Vinkenoog) (1956)
- Misschien (1956)
- Variaties op een afscheid (1956)
- De sonnetten van de kleine waanzin (1957)
- Het land van horen en zien (1957)
- Gedichten I (verzamelbundel) (1958)
- Zoon van Eros (1958)
- Al ben ik een reiziger (1959)
- Gedichten II (verzamelbundel) (1959)
- Luisteren met het lichaam (1960)
- Groen land (1961)
- Aarde (1963)
- Drie staat tot een (gedichten bij tekeningen van Martin van Veen, met Simon Vinkenoog en Nico Verhoeven) (1962)
- Klein boek om het licht heen (1964)
- Een keuze uit zijn gedichten (1964)
- Syntropisch (1965)
- Symbiosion (1967)
- The exploration of space (1967)
- Liggen in de zon (1968)
- De ruimtevaarder (1968)
- Natuurgedichten en andere (1970)
- Jubal (1971)
- Vehikel (1972)
- Om de mond van het licht: een kleine case history (1973)
- De witte netten van zon en maan (1974)
- Gedichten 1968-1974 (1975)
- Holte van licht (1976)
- Laatste gedichten (1977)
- Dat licht van mij (bloemlezing door J. van der Vegt) (1978)
- Verzamelde gedichten (onder redactie van Gerrit Borgers, Jan van der Vegt en Pim de Vroomen) (1983)
- Raffia (1984)
- Ik hoor het licht, een bloemlezing uit de poëzie van Hans Andreus (1990)
- Vertel hoeveel ik van je hou. Vijfendertig liefdesgedichten (Gekozen door Menno Wigman) (1998)
Voor kinderen:
- De trapeze, deel 4 (met Mies Bouhuys) (1966)
- Waarom, daarom (1967)
- De rommeltuin (1970)
- De fontein in de buitenwijk (1973)
- Kinderversjes (1975)
- De laatste tovenaar (verhalen en gedichten) (1996)
Proza:
- Empedocles, de ander (1955)
- Bezoek (1960)
- Valentijn (1960)
- Denise (1962)
- Jubal (1971)
- Uit het jeugdige leven van Melchior Blovoet (1986)
- Verzameld proza (1990)
Voor kinderen:
- De reis van Langbaard de Twaalfde (1956)
- Stel je voor (1957)
- De kikado (1958)
- En toen... (1960)
- Tjirp de krekel (1961)
- Het grote boek vol dierenverhalen (1962)
- Henry de filmhond (1963)
- Kinderverhalen (1963)
- Viermaal J en Janus (kinderboekenweekgschenk 1963)
- De verhalen van meester Pompelmoes (later uitgegeven als 'Meester Pompelmoes en de geleerde kat') (1964)
- Een bos vol dieren (1964)
- Op avontuur met meester Pompelmoes (later uitgegeven als 'Meester Pompelmoes en het vliegende jongetje') (1964)
- De nieuwe avonturen van meester Pompelmoes (later uitgegeven als 'Meester Pompelmoes vindt een schat') (1965)
- Spookuur tussen de middag (later uitgegeven als 'Blijf van ons bos af') (1965)
- Mannetje Muk (1966)
- het grote boek vol dierenverhalen (1966)
- Meester Pompelmoes koopt een auto (1966)
- De trapeze, deel 5 (met Diet Huber) (1966)
- Meester Pompelmoes en de lachplaat (1967)
- Straat op stelten (1967)
- Meester Pompelmoes en de mompelpoes (1968)
- Het grote boek van meester Pompelmoes (1969)
- Meester Pompelmoes en het tijgervel (1969)
- Maarten en Birro (1970)
- Meester Pompelmoes gaat naar Parijs (1970)
- Grote dieren, kleine dieren (1971)
- Meester Pompelmoes en de kriebels (1971)
- Blikkie de robot (1972)
- Dorp zonder muziek (later uitgegeven als 'De Toneelcentrale') (1972)
- Het vliegende tuintje (1972)
- Kiliaan op weg naar de stad (1973)
- Meester Pompelmoes en het zoekgeraakte grapje (1974)
- De wijze vis (1974)
- Een boek vol verhalen van meester Pompelmoes (1975)
- Het oude kookboek en sinjeur Frans (1975)
- Bijbelse verhalen voor de jeugd (1976)
- Dierenverhalen (1976)
- Het verhaal van Baldus Beer en Iwan Krasnowitsj (1976)
- Het verhaal van de draak Fabiaan (1977)
- Meester Pompelmoes en het vliegende jongetje (heruitgave van 'Op avontuur met meester Pompelmoes') (1977)
- Woutertje Wonderling (1978)
- Meester Pompelmoes en de geleerde kat (heruitgave van 'De verhalen van meester Pompelmoes') (1978)
- Meester Pompelmoes vindt een schat (heruitgave van 'De nieuwe avonturen van meester Pompelmoes') (1978)
- De beer die op zijn kop stond (heruitgave van 'Maarten en Biro') (1978)
- Blijf van ons bos af (heruitgave van 'Spookuur tussen de middag') (1978)
- Pepijn (1978)
- Woutertje Wonderling (1978)
- Hademar de straatzanger (Poppenkastverhalen) (1983)
- Meester Pompelmoes gaat uit vissen (1986)
- Meester Pompelmoes gaat naar een onbewoond eiland (Meester Pompelmoes en de lachplaat/Meester Pompelmoes en de mompelpoes) (1989)
- De laatste tovenaar (verhalen en gedichten) (1996)
Brieven
- Hans Andreus / Simon Vinkenoog, Brieven 1950 - 1956 (Inleiding, tekstverzorging en aantekeningen door Jan van der Vegt) (1989)
Toneel:
- De witters (1969)
- Dorp zonder muziek (1972)
Overig non fictie:
- 125 jaar Koninklijke Jutespinnerij en -weverij Ter Horst & Co. N.V., Rijssen Holland 1835-1960 (1960)
Vertalingen/bewerkingen:
- Hans Andreus vertaalde de liedjes voor de musical 'Irma la Douce' (1961)
- Eliade, Het heilige en het profane (1962)
- Shakespeare, Kimbelijn (1963)
- Shakespeare, Leer om leer (1964)
- Lewis Carroll, Alice in Wonderland (Hans Andreus (1968)
- De vreemde wonderlijke ongelofflijke avonturen van Pinokkio (1968)
- Oscar Wilde, De gelukkige prins (1970)
- Hans Andreas werkte aan een vertaling van werk van Rimbaud, maar heeft dit niet voltooid.
- 1 vertaalde liedtekst van Heinz Rudolf Kunze: 'Blonde Bert en Zwarte Bart' in 'Herman van Veen, Opzij, opzij, opzij', onder redactie van Kick van der Veer en Jaap Bakker (2003)
Bloemlezingen
Tijdschriften
- Hans Andreus werkte in 1950 enkele maanden als corrector bij de 'Volkskrant' (zijn enige betaalde baan).
- Hans Andreus debuteerde met een sonnet over een fluitspeler in 'Centaur' (nov. 1947).
- Hans Andreus publiceerde in april 1948 vijf gedichten in 'Ontmoeting'.
- In 1949 publiceerde Hans Andreus poëzie in 'Podium'. In 1951 werd hij redacteur van 'Podium'.
- Hans Andreus schreef in 1963/1964 de column 'Iliteraire kroniek' voor 'De Nieuwe Linie'.
- Hans Andreus publiceerde gedichten in 'Blurb', 'Kentering', 'Gedicht' en 'De Gids'.
- Hans Andreus publiceerde Engelstalige gedichten in 'Botteghe Oscure'.
Over Hans Andreus
- Monieke Boonstoppel, 'Hans Andreus' (Monografieënserie G, no. 4) (1975)
- Hans Andreus - documentatiemap NBLC (1977)
- 'Dimensie' gaf in april 1978 een speciaal Hans Andreus-nummer uit.
- Hans Andreus, Vouwblad NBLC (ca. 1978)
- 'Literama-Magazine' gaf in 1979 een Hans Andreus-nummer uit.
- Een bijdrage over Hans Andreus in 'Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945' door Jan van der Vegt (september 1980/november 1995).
- Hans Andreus (monografie, dienst boek en jeugd) (1982)
- Een bijdrage over Hans Andreus in 'Lexicon van de jeugdliteratuur' door Remco Ekkers (juni 1998)
- JohnVerhallen schreef een bijdrage voor het 'Lexicon van de jeugdliteratuur' over Adolescentenroman (1984)
- 'Bzzlletin' gaf in september1983 een Hans Andreus-nummer uit.
- J. van der Vegt, 'Hans Ansreus, Dichter bij het licht' (1983)
- Een hoofdstuk over Hans Andreus (door Paul Will) in 'Uitgelezen 9' (1987)
- Simon Vinkenoog, 'Herinnering aan Hans Andreus' (bibliofiel, 35 ex.) (1988)
- Een hoofdstuk over Hans Andreus in Hans Heesen & Harry Jansen, 'Pen in ruste. Schrijversgraven in Midden-Nederland' (2001)
Hans Andreus schreef kinderliedjes voor Benny Vreden Produkties
- Jantientje
Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)
- In de serie 'Stemmen van schrijvers' verscheen bij Querido een 45-toerenplaat, waarop Hans Andreus uit eigen werk voorlas. Aan de andere kant stond Gerrit Kouwenaar.
- Liesbeth List zingt het nummer 'In oktober', een vertaling van een Frans chanson door Hans Andreus, o.a. op 'Liesbeth's beste' en op '100 mooiste liedjes van Ramses en Liesbeth' (2007).
- Het Letterkundig Museum in Den Haag had in 1980 een tentoonstelling over Hans Andreus.
- Lucebert maakte in 1983 in het Letterkundig Museum een grote wandschildering, waarin hij 36 literaire citaten verwerkte. Van Andreus is hier terug te vinden 'Er is geen naam die klopt / geen woord dat niet vroeg of laat uiteenvalt'.
- Uitgeverij Novelle gaf in 1993 een setje bierviltjes met gedichten uit. Op één viltje stond het gedicht 'Liedje' van Hans Andreus.
- Het gedicht 'Waarschijnlijk heb ik niets met je te maken' van Hans Andreus werd op de CD 'Denkend aan de Dapperstraat', uitgegeven t.g.v. de boekenweek1994, gezongen door Els de Schepper.
- Het gedicht 'Voor een dag van morgen' van Hans Andreus werd in 1997 door 'De Dijk' gezongen op hun CD 'De stand van de maan'.
- Uitgeverij Rivendell brengt een T-shirt op de markt, bedrukt met het gedicht 'Je bent zo mooi anders' van Hans Andreus.
- Tijdens de boekenweek 2002 kon men via internet een eigen bundel met liefdesgedichten samenstellen. Hans Andreus stond in de top 10 van meestgevraagde dichters op nummer 1.
- 1 portret van Hans Andreus in '222 schrijvers. Literaire portretten' van Eddy en Tessa Posthuma de Boer (2005), met het citaat 'Wanneer ik het niet meer vind in een woord,/ niet in een vrouw, niet in mijn wereld,/ laat mij dan een koude dode zijn,/ zwervend langs het winterse strand van die dood.'
- Een gedicht van Hans Andreus in de Gedichtenroute Valkenburg aan de Geul (vanaf 29-06-2008).
Literaire prijzen
- Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam 1954 voor 'Schilderkunst'.
- Jeugdboekenprijs 1958.
- Bijenkorfprijs 1959 voor 'De kikado'.
- Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam 1963 voor 'Aarde'.
- Kinderboek van het jaar 1969 voor 'Meester Pompelmoes en de mompelmoes'.
- Jan Campert-prijs voor poëzie 1970 voor 'Natuurgedichten en andere'.
- Constantijn Huygens-prijs 1971 voor 'Natuurgedichten en andere'.
- Zilveren Griffel 1971 voor 'De Rommeltuin'.
- Henriëtte Roland Holst-prijs 1977 (postuum) voor 'Gedichten 1948-1974'.
- T.g.v. de eerste Landelijke Gedichtendag op 27 januari 2000 was er een verkiezing van het 'meest favoriete gedicht. 'Voor een dag van morgen' eindigde op de zevende plaats.
Hans Andreus was lid van de jury voor volgende prijzen:
- Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam 1958
- Mr. H.G. van der Vies-prijs 1960
- P.C. Hooft-prijs 1964.
Opmerkingen:
- Hans Andreus werd geboren in de Jordaan als kind van Johan Wilhelm van der Zant en Willemina de Wit.
- Zijn ouders scheidden toen hij drie was. In 1930 hertrouwde zijn moeder met Martin K.G. de Jong. Ze gingen in Scheveningen wonen.
- Van 1930 tot 1937 ging Hans Andreus in Scheveningen naar de openbare lagere school. Buiten schooltijd ging hij graag de duinen in.
- In 1937 verhuisden ze (terug) naar Amsterdam. Hans Andreus ging in Amsterdam naar de lagere school en in 1940 naar de HBS (die hij niet afmaakte). Hij speelde op straat met Lucebert, later mede-Vijftiger.
- In de Tweede Wereldoorlog was hij korte tijd in dienst van de Waffen-SS. Na de oorlog werd hij tijdens een proces van alle blaam gezuiverd.
- Hans Andreus volgde twee jaar (1945-1947) de toneelschool in Amsterdam.
- Na de toneelschool werkte Andreus enkele maanden als corrector bij een krant.
- In 1950 ging Hans Andreus naar het buitenland (Frankrijk en Italië). In Parijs sloot hij zich aan bij de experimentelen Remco Campert en Simon Vinkenoog. Hier leerde hij Odile Liénard kennen. Ze gingen samenwonen.
- Hans Andreus kwam in 1955 (i.v.m. een psychische crisis) terug naar Nederland. Na een verblijf in de Rudolf Steinerkliniek ging hij in Den Haag op kamers wonen.
- Hans Andreus was een van de eerste vijftigers. Later werk (vanaf 1955) is meer traditioneel van vorm.
- Van 1955 tot 1957 woonde hij in Bussum, o.a. bij Gerrit Borgers.
- 'De sonnetten van de kleine waanzin' (1957) wordt gezien als zijn beste werk.
- In 1957 leerde hij in Amsterdam Ina Bouman kennen. Ze trouwden op 23 september 1958. Ze verhuisden naar Laren, en via Blaricum naar Eemnes. Ze kregen twee kinderen. Eén ervan overleed jong. In 1961 scheidden ze. Ina Bouman publiceerde vanaf 1985 zelf ook proza.
- Kort voor de scheiding ontmoette Hans Andreus Lucretia (Lukie) Paulides. Ze trouwden op 20-02-1962. Ze kregen drie kinderen. Ze woonden in Amsterdam, Scherpenzeel, 't Harde (1966-1971, Singel 48.), Hoevelaken (1971-1973, Kyftenbeltlaan 43) en Putten (vanaf 1973, Mennestraat 9).
- Terugkerende thema's in zijn werk zijn 'de identiteit van het ik' en het licht (als de bron van alle leven).
- De meeste van zijn kinderboeken werden geïllustreerd door Babs van Wely.
- In 1977 bleek Hans Andreus kanker te hebben. Hij lag enige maanden in het Academisch Ziekenhuis in Leiden.
- Hans Andreus werd op 14-06-1977 begraven op de Algemene Begraafplaats aan de Engweg in Putten (graf A II I-16).
- Op 16-08-1995 liet zijn weduwe hem (in stilte) herbegraven op Begraafplaats Zorgvlied aan de Amsteldijk (graf N-III-1716). De aanleiding voor deze herbegrafenis was het feit dat de gemeente Putten de Hans Andreusschool een andere naam gaf, omdat Andreus zich op zeventienjarige leeftijd (onder druk van zijn grootouders) aangemeld had bij de Waffen-SS voor de strijd aan het oostfront. Dit stond in de biografie door Jan van der Vegt, maar het was al langer bekend. Bovendien was Andreus' naam gezuiverd tijdens een proces.
- Die Hans Andreusschool heet nu Korenbloemschool.
- De bundel 'Laatste gedichten'zou oorspronkelijk 'Noorderwind' heten. Toen Andreus wist dat het i.v.m. zijn ziekte zijn laatste bundel zou worden, veranderde hij de naam in 'Laatste gedichten'.
Op begraafplaats Zorgvlied ligt, direct achter het hek, sinds 2003 een monument voor de hier begraven schrijvers. Het monument bestaat uit een 'gebroken kolom' (een veel gebruikt symbool voor het afgebroken leven) en een 'geblokte vloer' waarin op kleine witte, vierkante tegeltjes de namen van de op Zorgvlied begraven schrijvers staan. Aan de open plekken in de vloer te zien, ontbreken er nog schrijvers, of men houdt nu al rekening met toekomstige begrafenissen.
Anderen over Hans Andreus:
- Andreus is een begenadigd en veelzijdig dichter. Hij heeft de Nederlandse taal tot op het uiterste beproefd. Onder deze experimenten vindt men een aantal verrukkelijke minneverzen, zo, dat men zegt: Holland zingt weer. Mede dank zij tal van Experimentele "ontdekkingen" heeft hij dingen kunnen zeggen die vóór de oorlog nog onzegbaar waren. (Jan Elemans, De Tijd, 12-03-1960)
- Het spelen met woorden, de woordspelingen op zichzelf en natuurlijk ook de geweldige muzikaliteit van zijn kindergedichten, vooral daarin beschouw ik hem als een geweldig vernieuwer (Mies Bouhuys, Hans Andreus. monografie, blz. 8/9)
- Keer op keer treft me bij Hans Andreus de mooie dosering van mannelijkheid en gevoel, van hart en geest, van muzikaliteit en stilte. Hij heeft iets zuidelijks, iets lichts, hoe een wanhopig gevecht om zelfbehoud zijn werk ook is. zijn poëzie boort diepe lagen van het gevoel aan en speelt tevens luchtig met filosofische stelsels, zodat in een en hetzelfde gedicht dierlijkheid kan versmelten met pure geest. (Hans Warren, Geheim dagboek 1956-1957, blz. 128, 17-01-1957)
- Andreus? Hij is mij vaak een beetje te gemakkelijk 'diepzinnig'. Religieus overgevoelige ouwejongejuffrouwen schijnen zijn werk dan ook erg aantrekkelijk te vinden. Maar als hij zacht zangerig is, is hij zichzelf het meest, wat helaas niet zo vaak meer het geval is. (Lucebert in: H.U. Jesserun d'Oliveira, Scheppen riep hij gaat van Au!, blz. 47)
- Andreus was een voortreffelijk auteur. Zijn verhalen zijn humoristisch, onderhoudend en in aantrekkelijk Nederlands geschreven. Ideaal voorleesmateriaal. (Rindert Kromhout, Volkskrant, 09-12-1986)
- Als ik hem in één zin zou moeten beschrijven, dan zou ik zeggen: hij was iemand die het absolute zocht. In de liefde, in zijn werk, in alles. Het heeft in zijn leven drama's veroorzaakt: depressies, verboden relaties. Om het leven aan te kunnen redde hij het steeds weer met de liefde. Verschrikking en verruking, dood naast eros. (Jan van der Vegt, VN, 09-01-1988)
Mijn favoriete citaat
Al dagenlang vlagen regen.
In de bossen ruikt het naar whiskey;
sommige bladeren
hebben al precies die kleur.
(Hans Andreus, HP/De Tijd, 07-11-97)
Naar een overzicht van citaten van Hans Andreus
Links:
- Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van Hans Andreus
- Heraclitus - Hans Andreus
- Collegenet - Hans Andreus
- DBNL - Hans Andreus
- Meander klassiekers - Analyse van 'Voor de lieve lezer'
- Meander klassiekers - Analyse van 'Laatste gedicht'
Bronnen o.a.
- C. Buddingh', Encyclopedie voor de wereldliteratuur (1954)
- Jan van Geelen, Auteurs van de 20e eeuw (1966)
- Letterkundig lexicon. De wereldliteratuur van de twintigste eeuw (1969)
- Lexicon van de moderne Nederlandse literatuur (1978)
- Kees Fens, Nou hoor je het eens van een ander (1982)
- Hans Andreus. Monografie (1982)
- Querido's letterkundige reisgids van Nederland (1983)
- Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
- De Nederlandse en Vlaamse auteurs van middeleeuwen tot heden (1985)
- Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
- Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
- Uitgelezen 9 (1987)
- Prisma van de pseudoniemen (1992)
- Joke Linders e.a., Het ABC van de jeugdliteratuur (1995)
- Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
- Encarta '98 (1997)
- Hans Heesen e.a., Waar ligt Poot? (1997)
- Rody Chamuleau, Meer dan turf, tabak & pluimvee, de letteren in de Gelderse Vallei (1998)
- Schrijvers. 2000 auteurs van de 20e eeuw van A tot Z (2002)
