Achternaam: ten Berge

Initialen: H.C.

Voornamen: Johannes (Hans) Cornelis

Geboren: 24-12-1938

Te: Alkmaar

Pseudoniem(en): H.C. ten Berge publiceerde verhalen in 'Raster' met het pseudoniem L. Ombre. Verder gebruikte H.C. ten Berge het pseudoniem Hanna Bijns.

Werk:

Poëzie:

• Zwart schuurpapier (met anderen) (1961)
• Poolsneeuw (1964)
• Swartkrans (1966)
• Personages (1967)
• Gedichten (verzamelbundel) (1969)
• Endurance (rijmprent) (1969)
• Hommage aan de Nahua (bibliofiele uitgave, 1971)
• De witte sjamaan, Een initiatie (bibliofiele uitgave, 50 ex.) (1972)
• De witte sjamaan (1973)
• Va-Banque (1977)
• Aan Herman Gorter (bibliofiele uitgave, 50 ex.) (1977)
• Acres Road (rijmprent) (1979)
• Nieuwe gedichten (1981)
• Texaanse elegieën (1983)
• Tramontane (bloemlezing uit eigen werk) (1983)
• De woorden in stelling gebracht (vouwblad) (1986)
• Drie gedichten bij schilderijen van johan de Haas (bibliofiele uitgave) (1986)
• Liederen van angst en vertwijfeling (1988)
• Overgangsriten (1992)
• Materia prima, gedichten 1963-1993 (1993)
• Een geur van hoger honing (1994)
• De laatste modernist (vouwblad, bibliofiel, 55 ex.) (1997)
• Oesters & gestoofde pot (2001)
• Het vertrapte mysterie (2004)
• De mythische plaats (bloemlezing) (2006)
• Hollandse sermoenen (2008)

Proza:

• Canaletto en andere verhalen (1969)
• Een geval van verbeelding (1970)
• Het meisje met de korte vlechten (herziene uitgave van 'Canaletto en andere verhalen') (1977)
• De beren van Churchill (1978)
• Matglas (herziene uitgave van 'Een geval van verbeelding' (1982)
• Zelfportret met witte muts (1985)
• Het geheim van een opgewekt humeur (1986)
• Zelfportret met witte muts, gevolgd door Matglas (1987)
• Mijn naam is schurft, voorafgegaan door Het verhaal van Asdiwál, twee mythische vertellingen (1990)
• Een Italiaan in Zutphen (1990)
• De honkvaste reiziger. Dagboekbladen, veldnotities 1 (1995)
• Vrouwen, jaloezie en andere ongemakken. Dagboekbladen, veldnotities 2 (1996)
• De jaren in Zeedorp (1998)
• Eerste sneeuw (bibliofiel, 200 ex.)
• Blauwbaards ontwaken. Een verdraaide geschiedenis (2003)
• Ontluisd verleden (2006)
• Schimmen in de Kloostertuin (2008)

Brieven:

• 1 brief van H.C. ten Berge aan Geert Lubberhuizen in 'Ik heb er slechts één nul af gedaan. Brieven van en aan Geert Lubberhuizen' (2004)

Vertalingen/bewerkingen:

• Yugao, een verhaal en vijf No-spelen (1969)
• Yasunari Kawabata, De danseres uit Izu (1969)
• Ezra Pound, 15 Cantos (1970)
• Poëzie van de Azteken (1972)
• De dood is de jager, Indiaanse mythen van Noordwest-Amerika (1974)
• Gunnar Ekelöf, Laat op aarde (samen met Marguérite Törnqvist) (1975)
• De raaf in de walvis; mythen en fabels van de Eskimo (1976)
• Kenneth White, Zwerven in de dageraad (met Peter Nijmeijer) (1979)
• Siberiese vertellingen (1979)
• Breyten Breytenbach, Vingermaan (1980)
• Levenstekens en doodssinjalen (essays, waarin opgenomen vertalingen) (1980)
• Christopher Middleton, In het geheime huis en andere gedichten (1983)
• Mark Strand, Een lakse bries (1983)
• Gunnar Ekelöf, De Byzantijnse trilogie (Dïwan over de Vorst van Emgión/Gods naar de onderwereld/Het verhaal van Fatumeh) (1985)
• Ezra Pound, Canto XLIV (1985)
• Xavier Villaurrutia, Kerkhof in de sneeuw (bibliofiel, 65 ex.) (1986)
• Mythen en fabels van de noordelijke volken 1, 2 en 3 (herziene en uitgebreide herdruk van De dood is de jager/De raaf in de walvis/Siberiese vertellingen) (1987)
• Acht liederen van angst en vertwijfeling (Doodsgezangen van de Nahua-indianen) (1987)
• H.C. ten Berge vertaalde gedichten van José Juan Tablada en Xavier Villaurrutia uit het Spaans, opgenomen in de 'Spiegel Internationaal, Moderne poëzie uit 21 talen' (1988)
• H.C. ten Berge vertaalde samen met Marguérite Törnqvist 7 gedichten van Gunnar Ekelöf uit het Zweeds, opgenomen in de 'Spiegel Internationaal, Moderne poëzie uit 21 talen' (1988)
• Eskimo Verhalen (heruitgave van 'De raaf in de walvis') (1999)
• Murasaki Shibiku, Avondgezichten, liefdes uit het leven van Prins Genji (2000)
• Op een mat van gele veren. Poëzievertalingen 1968-2003 (2005)

Vertaald:

• Werk van H.C. ten Berge in 'Tärningskastet 12' (vertaald in het Zweeds door Lasse Söderberg) (1985)

H.C. ten Berge schreef een inleiding/nabericht voor:

• Breyten Breytenback, Skryt Om 'n sinkende skip blou te verf (1976)

Overig non-fictie:

• Een schrijver als grenskozak: F.C. Terborgh over zichzelf en zijn werk (1977)
• Levenstekens en doodssinjalen (essays, waarin opgenomen vertalingen) (1980)
• De mannenschrik: Over het motief van de verslindende vrouw in literatuur en mythe (1984)
• De verdediging van de poëzie en andere essyas (1988)

Bloemlezingen:

• Siberische vertellingen (1979)
• Van een liefde die vriendschap moest blijven (Brieven van J.J. Slauerhoff) (1992)

'Gebloemleesd'

Poëzie:

• 1 gedicht: 'Steile wand' in 'Spelend op de kam. Bloemlezing uit de literatuur na 1940', samengesteld door L. Witvliet (1970)
• 1 bijdrage: 'De Hartlaubmeeuw' in 'De ontketende held' (boekenweekuitgave voor de jeugd, 1977)
• 1 verhaal: 'De autostrade' in 'De beste korte verhalen van De Bezige Bij', samenstelling Wim van Beusekom, Remco Campert en Oscar Timmers (1977)
• 2 gedichten in 'De spiegel van de Nederlandse poëzie', samengesteld door Hans Warren (1979)
• 2 gedichten in 'Is dit genoeg: een stuk of wat gedichten (2 delen), samengesteld door C. Buddingh' en Eddy van Vliet (1982)
• 1 gedicht: 'Hij staat bij de Nollen' in 'Het land der letteren', samengesteld door Adriaan van Dis en Tilly Hermans (1982)
• 1 gedicht: 'Aangepast sonnet' in 'Bijna honderd. Meulenhoff 1895-1985. Verhalen en gedichten ven schrijvers uit het literaire fonds' (1985)
• 1 gedicht: 'De mond gaat open als een gouden doos' in Grote poëziebloemlezing 'Mij liet je leven', samenstelling Aldert Walrecht (1987)
• 1 gedicht: 'Amstelstation 7.1.76/9.15 uur' in 'Ons poëtisch Dichtersland. Nederlandse dichters kiezen hun eigen voorkeursgedicht', redactie Ernst van Altena en Jan Veldhuizen (1988)
• 1 gedicht: 'Onzichtbare roman' in 'Eerste keus. Nederlandse en Vlaamse verhalen en gedichten uit de jaren tachtig' (1990)
• 3 gedichten in 'Woorden in vrijheid. Nederlandse en Vlaamse dichters op Poetry International 1970-1990', samengesteld door Martin Mooij (1990)
• 1 gedicht: 'Aanvliegen over de Sont' in 'Met mijn valies vol dromen... Nederlandse dichters op reis', samenstelling Ernst van Altena (1991)
• 1 gedicht: 'Stilstaan voor den Helder' in 'Geen dag zonder liefde. Honderd jaar Nederlandse liefdespoëzie uit noord en zuid', samengesteld door Eddy van Vliet (1994)
• 1 gedicht: 'Hij staat bij de nollen' in 'Literair landschap. Dichters en schrijvers over Nederland', samengesteld door Peter van Zonneveld (1998)
• 1 gedicht: 'Over de tong IV' in 'Groot verzenboek. Vijfhonderd gedichten over leven, liefde en dood. Een thematische bloemlezing uit de Nederlandstalige poëzie van de twintigste eeuw', samengesteld door Jozef Deleu (1999)
• 3 gedichten in 'De 100 beste gedichten van 2001', gekozen door Geert Buelens (2002)
• 3 gedichten in 'Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten', verzameld door Gerrit Komrij (2004)
• 1 gedicht: 'De tocht naar Montagu' in 'De 100 beste gedichten van 2004', gekozen door Thomas Vaessens (2005)
• 2 gedichten in 'Vrede is eten met muziek. Sporen van oorlog in de Nederlandse poëzie', samengesteld door Hans Groenewegen (2005)
• 3 gedichten in 'De 100 beste gedichten van 2008', samengesteld door Rob Schouten (2009)

Proza:

• 1 verhaal: 'Het kind van de zee' in 'Verhaal halen' (1980)
• 1 citaat in 'Groot Literair Citatenboek van Nederlandse en Vlaamse auteurs uit de 19e en 20e eeuw', samengesteld door Gerd de Ley (1981):
  poëzie is de kille vrouwehand
  die je wekt in de morgen
  is liefde smeden
  als zij wreed wordt
• 1 bijdrage: 'Kraftbrühe mit Einlage. Of: wat een mythe (niet) is' in 'Aan het werk. Nieuwe gedichten, beschouwingen van 81 auteurs uit Nederland en Vlaanderen', t.g.v. het afscheid van Geert Lubberhuizen (1981)
• 1 fragment: 'De Verbrande Pan' in 'Het land der letteren', samengesteld door Adriaan van Dis en Tilly Hermans (1982)
• 1 citaat in 'Kosmos groot citatenboek' (1986): 'Ginds, achter klimroos en bereklauw / schemeren de strooien hoeden van / stramme heren die beverig en blauw / het verleden een zekere toekomst voorspellen.'
• 1 ijdrage: 'De woorden in stelling gebracht' in 'Literatuur op de markt' (1987)
• 1 verhaal: 'De raaf in de walvis' in 'Thuis best. Verhalen uit de Nederlandse en Vlaamse literatuur' (1995)

Tijdschriften:

• H.C. ten Berge debuteerde in 1963 met 'Landschap van de alchimist' in 'Podium'.
• H.C. ten Berge was in 1967 oprichter van 'Raster'. Tot 1980 was hij er redacteur van (de eerste zes jaar was hij de enige redacteur).
• H.C. ten Berge publiceerde eind jaren zestig verhalen in 'Raster' met het pseudoniem L. Ombre.
• H.C. ten Berge werkte mee aan 'Merlijn'.
• H.C. ten Berge publiceerde in 'Vrij Nederland', 'Gedicht', 'De Revisor', 'Tirade', 'De Gids', 'Avenue'.

Over H.C. ten Berge:

• Een interview: 'Poëzie als poolsneeuw' met H.C. ten Berge in '28 interviews' van Lidy van Marissing' (1971)
• Eén hoofdstuk: 'Bluf, bluffer, blufst' over H.C. ten Berge in 'De Tweede Wet van Guépin' (1974) van J.P. Guépin.
• Een schrijver als grenskozak: F.C. Terborgh over zichzelf en zijn werk (1977)
• Een hoofdstuk over H.C. ten Berge in 'Wilt u mij maar volgen' van Wam de Moor (1980)
• LiterairMoment, 'H.C. ten Berge Informatie' (1987)
• Gerrit Jan Zwier besteedt in 'Dagboek van een provinciaal' aandacht aan H.C. ten Berge (14 mei 1994)

Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)

• Rein Bloem baseerde in 1966 zijn film 'Kockyn, een kermiskroniek' op een gedichtencyclus van H.C. ten Berge.
• Een zelfportret van H.C. ten Berge in 'Schrijvers tekenen zichzelf' (1980). Een uitgave van 'De Revisor'.
• In 1982 reisde H.C. ten Berge voor de BRT door Texas. Van de reis werd een documentaire gemaakt door Jef Cornelis.
• Een bijdrage over H.C. ten Berge in 'Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945' door Graa Boomsma (augustus 1988).
• H.C. ten Berge schreef het lemma 'wringer' voor 'Het vergeetwoordenboek' (1994)
• 1 bijdrage 'De cycloop van Bewth' in 'De cycloop van Bewth' (1995)

Literaire prijzen:

• Poëzieprijs van de stad Amsterdam 1964 voor 'Journaal I, II en XII'.
• Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs 1968 voor 'Peronages'.
• Prozaprijs van de stad Amsterdam 1971 voor 'Een geval van verbeelding'.
• Bijzondere prijs van de Jan Campert-stichting 1972 voor zijn leiding van het tijdschrift Raster.
• Multatuli-prijs 1987 voor 'Het geheim van een opgewekt humeur'.
• 'Het geheim van een opgewekt humeur' werd genomineerd voor de AKO-prijs.
• Constantijn Huygens-prijs 1996 voor zijn gehele oeuvre.
• Adriaan Roland Holst Penning 2003.
• Blauwbaards ontwaken werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs.
• P.C. Hooft-prijs 2006.

H.C. ten Berge was lid van de jury voor:

• P.C. Hooft-prijs 1967 en 1971.
• Herman Gorter-prijs 1972, 1979.
• Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs 1972, 1973, 1974, 1975.
• Multatuli-prijs 1982.
• Prijs der Nederlandse Letteren 1989.
• Ida Gerhardt Poëzie Prijs 2000 (voorzitter).

Opmerkingen:

• H.C. ten Berge werd geboren in Alkmaar. Hij groeide op in Bergen.
• Begin jaren zestig ging hij in Amsterdam wonen. Hij studeerde hier Spaans.
• H.C. ten Berge was docent Nederlands in Amsterdam en Arnhem.
• H.C. ten Berge ging in 1970 lesgeven aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Arnhem.
• H.C. ten Berge reisde veel, o.a. naar Polen (1967/1968), Tsjechoslowakije (1968/1969), Groenland (1972) en Canada, waar hij in 1974 een jaar werkte.
• H.C. ten Berge woont sinds 1979 in Zutphen
• H.C. ten Berge doceerde in 1981 een halfjaar aan de Universiteit van Texas in Austin.
• H.C. ten Berge schrijft over het algemeen vrij korte verzen, waarin hij vaak verbanden legt met andere culturen en oude tijden.
• H.C. ten Berge werd beïnvloed door E. Pound.

Anderen over H.C. ten Berge:

• Het kenmerkende voor Ten Berge is, dat hij een nieuwe wereld konstrueert, waar hij zich thuisvoelt en waarin de lezer die dat wil en die bereid is bepaalde tekens te verstaan, kan binnengaan om er de dichter tegen te komen. Ten Berge is metterdaad een poiètès, een uitvinder en maker. (Jan van der Vegt, Contour 15, sept. 1967, blz. 17)
• Zijn gedichten en verhalen bieden voortdurend uitzicht op vreemde culturen, maar nergens worden die brutaal ingelijfd en tot leesvoer vermalen; ze blijven er iets van hun vreemdheid behouden. (Cyrille Offermans, Vrij Nederland, 31-01-1981)
• H.C. ten Berge is echt een oeuvre-schrijver. Ik bedoel daarmee dat alles wat hij maakt, of het nu poëzie is, verhalend proza, essay of vertaling, deel uitmaakt van een groter geheel en dat is zijn oeuvre. Het groeit al meer dan vijfentwintig jaar aan en wie het overziet kan niet anders dan het imposant vinden. (T. van Deel, H.C. ten Berge informatie, blz. 5)
• H.C. ten Berge behoort niet tot het naïeve soort vertellers dat zonder veel omhaal een geschiedenis van begin tot eind vertelt. Hij is een literator pur sang, die zich voortdurend het hoofd breekt over de verhouding tussen werkelijkheid en verbeelding en die zijn verhaal wil laten resoneren in een ruimte vol spiegels en symbolen. (Gerrit Jan Zwier, Leeuwarder Courant, 07-06-1991)
• H.C. ten Berge schrijft eigenzinnige poëzie, en lijkt daarin op de door hem bewonderde mystici. (Johan Oosterman, HN, 13-06-1992)
• Ten Berge is een dichter van het grote gebaar, die zich tegelijkertijd terdege realiseert dat dat grote gebaar al zo vaak gemaakt is dat het meestal op niets uitloopt, en dat grote woorden vaak voortkomen uit klene harten. (Piet Gerbrandy, Volkskrant, 20-04-2001)
• H.C. ten Berge heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij zichzelf beschouwt als erfgenaam van de poëtische traditie die van de Occitanen en de middeleeuwse mystici, via Dante en Juan de la Cruz naar Pound en Elliot loopt, terwijl hij tegelijkertijd put uit de culturele schatkamers van Mexico, Japan en de Inuit. Schrijven is geen spontaan proces van naïeve creativiteit, maar komt voort uit lezen, reizen, observeren en kritische reflectie. (Piet Gerbrandy, Volkskrant, 02-01-2009)

Mijn favoriete citaat:

Links:

• Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van H.C. ten Berge
• Schrijversnet - H.C. ten Berge
• Recensie - Oesters en gestoofde pot
• DBNL - H.C. ten Berge

Bronnen o.a.:

• Lexicon van de moderne Nederlandse literatuur (1978)
• Querido's letterkundige reisgids (1983)
• Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
• De Nederlandse en Vlaamse auteurs van middeleeuwen tot heden (1985)
• Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
• LiterairMoment, H.C. ten Berge Informatie (1987)
• Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945 (augustus 1988)
• Prisma van de pseudoniemen (1992)
• Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
• Dannie ten Zweege, Een literair portret van de Achterhoek (2007)