J.M.A. Biesheuvel
Profiel
Achternaam: Biesheuvel
Roepnaam: Maarten
Voornamen: Jacobus Martinus Arend
Geboren: 23-05-1939
Te: Schiedam
Pseudoniem(en): J.M.A. Biesheuvel schreef ook onder de naam Maarten Biesheuvel. Hij schreef in NRC Handelsblad van 19-12-1981 'De dagboekaantekeningen van het opperwezen', ondertekend met God in de serie 'Hollands Dagboek'. De gedichten in de bundel' Tussen mensen tussen dieren' (eerder gepubliceerd in 'Centrum') ondertekende hij met het pseudoniem D. Blijn. In zijn studietijd publiceerde hij onder eigen naam en onder pseudoniem in het 'Leids Universiteitsblad'.
Natuurlijk heb ik in mijn leven mijn angstbuien gehad,
honderden aanvallen waarvan mijn hart begon te slaan
met een snelheid van tweehonderd slagen per minuut,
ik ben ook genoeg krankzinnig geweest,
maar voor het overige is het leven toch een groot feest geweest.
(J.M.A. Biesheuvel, Schip in dok, in: 'Storm op zee', blz. 8)
| Voor tweedehands boeken | Ook van J.M.A. Biesheuvel |
| Raban Internet Antiquariaat | Klik hier ! |
Werk
Poëzie
- Tussen dieren, tussen mensen (handschriftposter, 100 ex.) (1974)
- Gedichten (1976)
- Tussen mensen tussen dieren (1983)
- Twee gedichten 'In het land der grijze dalen' (1987)
Proza
Roofdrukken en drukken met oplagen minder dan 100 exemlaren worden niet vermeld.
- In de bovenkooi (verhalen) (1972)
- Slechte mensen (verhalen) (1973)
- Opstapper (jaarwisselingsgechenk, 125 ex.) (1974)
- Het is ook fout dat ik me zo vaak helemaal alleen opstel. (Fragment uit 'Angst) (100 ex., handschriftposter) (1975)
- Het nut van de wereld (verhalen) (1975)
- De Weg naar het Licht en andere verhalen (1977)
- De verpletterende werkelijkheid (1978)
- Een dag uit het leven van David Windvaantje (HP, kerstgeschenk, 1978)
- De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen (1979)
- De merel en andere verhalen (1980)
- Een gelukkige oude dag (204 ex.) (1980)
- Duizend vlinders (verhalen) (1981)
- Hoe de dieren in de hemel kwamen, voorafgegaan door Die aardige beer (1982)
- Brommer op zee (verhalen) (1982)
- De bruid (verhalen) (1982)
- De steen der wijzen (verhalen) (1983)
- Mijn vrouw (bibliofiel, 200 ex.) (1983)
- Heren (bibliofiel, 4 ex.) (1983)
- Reis door mijn kamer (1983)
- De wereld moet beter worden (keuze uit de verhalen) (1984)
- Reis door mijn kamer (verhalen) (1984)
- Zeeverhalen (1985)
- Godencirkel (1985)
- De klacht van de dorpsschoolmeester (1985)
- Eert uw vader en uw moeder (1985)
- Avonturen van Joachim Müller (bibliofiel, 175 ex.) (1986)
- Godencirkel en andere verhalen (1986)
- Ons onvervreemdbaar erfdeel (200 ex.) (1986)
- Nachtelijk gesprek (400 ex.) (1987)
- De angstkunstenaar en andere verhalen (1987)
- Een overtollig mens (verhalen) (boekenweekgeschenk 1988)
- Storm op zee. Zeeverhalen (budget-boek 005) (1988)
- Biesboek (samengesteld door Eva Biesheuvel-Gütlich en Tilly Hermans) (1988)
- Carpe diem (verhalen) (1989)
- Epigrammen (bibliofiel, 50 ex.) (1989)
- Vijftig (bloemlezing) (1989)
- Een dag uit het leven van David Windvaantje (1991)
- Kind (75 ex.) (1994)
- Het wonder (verhalen) (1995)
- Angst (bibliofiel, 200 ex.) (1996)
- Zes novellen (2001)
- Motje tegen gloeiend lampepeertje (Jaarwisselingsgeschenk) (2001)
- Oude geschiedenis van Pa die leefde als een dier want hij schaamde zich nergens voor en hij was erg practisch (bibliofiel, 99 ex.) (2001)
- God zelf (bibliofiel, 100 ex.) (2002)
- Oude geschiedenis van Pa (2002)
- Eva's keus (2003)
- Hoe de dieren in de hemel kwamen, voorafgegaan door Die aardige beer (2004)
- Raadgeving in het holst van de nacht (bibliofiel, 97 ex.) (2004)
- De angstkunstenaar (2007)
- Kersteverhaal (bibliofiel) (2007)
- Blozen (bibliofiel) (200 7)
- Verzameld werk (3 delen) (2008)
- Winter (bibliofiel, 99 ex.) (2010)
Geëngageerd schrijven wat is dat nu weer?
Moet ik het dan voortdurend hebben over Chili,
over de Libanon, over kernbommen, weet ik veel.
Nee, ik wil mensen een beetje vrolijk maken, een beetje happy.
Met eenvoudige verhaaltjes.
(J.M.A. Biesheuvel, Storm op zee, blz. 82)
Brieven
- Brieven aan Bert Poll (bibliofiel, 73 ex.) (2003)
Vertalingen/bewerkingen
- In 1970/1971 werkt Biesheuvel bij het Europees Vertalingencentrum in Delft.
vertaald
- Schrei aus dem Souterrain (1986)
- Richard Huijing vertaalde 'Brommer op zee' en nam het als 'Biker at sea' op in de bundel 'The dedalus book of Dutch fantasy' (1993)
- Werk van J.M.A. Biesheuvel in 'Zeleni volk in bakreni dan : antologija sodobne nizozemske kratke proze' (Slovenië) (2004)
Bloemlezingen
Tijdschriften
- Op het Groen van Prinsterlyceum was Maarten Biesheuvel in 1954/1955 redacteur van de schoolkrant 'Groenvoer'.
- In zijn studententijd is Maarten Biesheuvel redacteur van 'Pro novitate' en 'Leids Universiteitsblad', hierin publiceerde hij soms ook onder pseudoniem.
- Maarten Biesheuvel debuteerde in 1964 in 'Hollands maandblad' met het verhaal 'Het lieveheersbeest'.
- Maarten Biesheuvel was in 1973 gastredacteur van 'Propria Cures'.
- Maarten Biesheuvel werkte in 1974/1975 free-lance voor de 'Haagse Courant'.
- Hij schreef op 19-12-1981 in NRC Handelsblad 'De dagboekaantekeningen van het opperwezen', ondertekend met God in de serie 'Hollands Dagboek'. De krant kreeg honderden boze brieven, waarin men de krant van blasfemie beschuldigde.
- Maarten Biesheuvel publiceerde gedichten in 'Centrum' (tijdschrift van het Academisch ziekenhuis in Leiden) onder het pseudoniem D. Blijn. Ze werden gebundeld in 'Tussen mensen tussen dieren'.
- J.M.A. Biesheuvel publiceerde in 'Intermagazine', 'Waddenbulletin', 'Maatstaf', 'Avenue', 'Bzzlletin', 'NRC Handelsblad'.
Over J.M.A. Biesheuvel
- Een hoofdstuk: 'In en uit de waan' in 'Boeken. Veertig besprekingen' van Aad Nuis (1978)
- Een interview met J.M.A. Biesheuvel: 'Ik heb de neiging dewereld kleiner te maken, uit zelfbehoud' in 'Bibeb met ...' (1980)
- J.M.A. Biesheuvel, vouwblad NBLC (ca. 1981)
- Een hoofdstuk over Maarten Biesheuvel: 'De biesheuvel-show' in 'Twee eendjes en wat brood' van Renate Rubinstein (1981)
- Een hoofdstuk over J.M.A. Biesheuvel in 'Boekentaal. 20x nadenken over literatuur' van Hans Werkman (1981)
- Jan Campertprijzen 1985: Pierre H. Dubois, Kees Ouwens, J.M.A. Biesheuvel en Willem Wilmink (1985)
- Aart Hoekman, Bibliografie van Biesheuvel (1985)
- Een recensie van 'Reis door mijn kamer' door Aleid Truijens in 'Een jaar boek (1984-85)' (1985)
- Een hoofdstuk: 'Voorspelbar en onvoorspelbaar' over J.M.A. Biesheuvel in 'De komma bij Krol' van T. van Deel (1986)
- T. Lohman, 'De wereld van Maarten Biesheuvel' (1987)
- Een bijdrage over J.M.A. Biesheuvel in 'Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945' door Anton Korteweg (februari 1987)
- Een bespreking van 'Godencirkel' in 'Eerste druk '86. Overzicht en bespreking van Nederlandstalig literair proza dat voor het eerst verscheen in 1986' van Bert Peene (1987)
- Een column: 'Horror vacui' over Maarten Biesheuvel in 'Tijd van leven' (1987) van Renate Rubinstein.
- Maarten Biesheuvel, Schrijversmap, bibliotheekwinkel (1991)
- Ecco Staller, 'De schedel van Biesheuvel' (bibliofiel, 85 ex.) (1992)
- 2 hoofdstukken over J.M.A. Biesheuvel in 'Denkwijze 298. Hoogte- en dieptepunten in de Nederlandse literatuur uit de jaren tachtig' van Gerrit Jan Zwier (1991)
- Een interview met Maarten Biesheuvel in 'Het woord is aan de schrijver' van Arjan Peters (2005)
- Een column over Maarten Biesheuvel in 'Er kan een enkele harde tussen zitten. Columns over taal & letteren' van Bob Frommé (2009)
- Een interview: 'Alles is onbegrijpelijk' door Corine Spoor in 'Het moet pijnlijk blijven. De mooiste schrijversinterviews' samengesteld door Frénk van der Linden en Freddy van Thijn (2011)
Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)
- Bulkboek 11 (1973) was aan J.M.A. Biesheuvel gewijd, met als titel 'Verhalen'.
- Vrij Nederland vroeg twintig Nederlandse schrijvers (o.a.) wat ze het beste en het slechtste boek van 1975 vonden. J.M.A. Biesheuvel gaf 'Brandende Bruid' van Ethel Portnoy en 'de Anarchie van Broch als het beste boek van 1975. Hij gaf geen slechtste boek op.
- J.M.A. Biesheuvel zingt (LP. met pianobegeleiding van J.M.A. Biesheuvel en Maarten 't Hart) (1978)
- Een zelfportret van J.M.A. Biesheuvel in 'Schrijvers tekenen zichzelf' (1980). Een uitgave van 'De Revisor'.
- Bulkboek 111 (1981) was aan J.M.A. Biesheuvel gewijd, met als titel 'Wilde zwanen'.
- 'In de bovenkooi' verscheen als Bulkboek 214.
- David Windvaantje uit het verhaal 'Een dag uit het leven van David Windvaantje' werd door Inez van Eijk en Rudi Wester beschreven in hun 'Honderd helden uit de Nederlandse literatuur'.
- J.M.A. Biesheuvel schreef een bijdrage: 'Kwellende vragen' voor "Uren met Karel van het Reve' (1991) t.g.v. zijn 75e verjaardag en zijn afscheid als bestuurslid van 'Het Parool'.
- 1 parodie op werk van Biesheuvel (door Lévi Weemoedt) in 'Ik ben geboren in Apeldoorn. Groot parodieënboek' (samenstelling Rody Chamuleau en J.A. Dautzenberg) (1994)
- Max Pam maakte voor HP/De Tijd (10-09-1999) een lijst met de 100 beste boeken van de eeuw.
- 1 portret van J.M.A. Biesheuvel in '222 schrijvers. Literaire portretten' van Eddy en Tessa Posthuma de Boer (2005), met het citaat 'Ik voel me helemaal gen schrijver. Poesjkin, Tsjechov, Nabokov, dat zijn schrijvers. Als ik een pagina Tsjechov lees, dan weet ik al: daar kan Biesheuveltje nooit tegenop.'
Hij nam hierin van Maarten Biesheuvel op nr. 24 'In de bovenkooi' op (Gewone verhalen die tevens heel raar zijn. Lees vooral 'Brommer op zee'). - Een gesprek met Maarten en Eva Biesheuvel op 'Hier is... Adriaan van Dis' (10 DVD's) (2008)
Literaire prijzen
- Alice van Nahuys-prijs 1972 voor 'In de bovenkooi'.
- F. Bordewijk-prijs 1985 voor 'Een reis door mijn kamer'.
- 1986: Erepenning van de stad Leiden.
- P.C. Hooft-prijs 2007.
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (2008)
J.M.A. Biesheuvel was lid van de jury voor:
- P.C. Onthooft-prijs 1978
Opmerkingen
- Maarten Biesheuvel werd geboren in Schiedam (Vlaardingerdijk). Hij was de vierde van vijf kinderen van Cornelis Biesheuvel en Huibertje Vreugdenhil (hij is een neef van de schrijfster Jacoba Vreugdenhil). Zijn vader was archivaris op de scheepswerf Wilton Feyenoord. zijn vader beheerde daar ook een klein museum van ouderwetse scheepsartikelen.
- Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog werd hun huis gebombardeerd. Ze verhuisden naar het Van 't Hoffplein en later naar de Burgemeester Van Haarenlaan.
- Maarten Biesheuvel ging naar de Groen van Prinstererschool (1945-1948) en naar de Dr. De Visserschool (1948-1951).
- Maarten Biesheuvel volgde van 1951 tot 1956 het Groen van Prinsterlyceum in Vlaardingen. Hij werd eraf gestuurd wegens eigenzinnig gedrag.
- Nadat hij van school gestuurd was voer hij als ketelbink op de Haulerwijk en de Esso Rotterdam.
- Hij volgde het avondgymnasium in Rotterdam, maar zakte voor zijn staatsexamen. Overdag werkte hij in de haven en bij De Gruyter.
- In zijn jeugd werd hij 'Martie' genoemd. Rond zijn zestiende werd dat Maarten.
- In 1958 ontmoette hij Eva Gütlich (hij vroeg haar om informatie over zijn nieuwe school).
- Hij maakte het laatste jaar van zijn gymnasiumopleiding af aan het Stedelijk Gymnasium in Schiedam.
- In 1959/1960 zat hij in militaire dienst (Ossendrecht, Gorkum, Rotterdam).
- J.M.A. Biesheuvel studeerde rechten in Leiden (1961-1969). Hij volgde (met Maarten 't Hart) colleges bij Karel van het Reve.
- Tot zijn eenentwintigste leefde Biesheuvel in 'een roes' van godsdienst. Toen hij Eva Gütlich leerde kennen viel die 'roes' weg. Zij kwam uit een niet-gelovig gezien en hij ontdekte dat zij niet slechter was dan christenen die hij kende, misschien zelfs wel beter. Het nadenken hierover bracht hem in een psychische crisis (met name rond 1966). Van februari tot juni zat hij in de psychiatrische inrichting Endegeest in Oegstgeest. Toen hij deze crisis te boven was, had hij het idee van het bestaan van een hemel en een hel afgezworen. In juni verhuisde hij naar de Nieuwe Rijn in Leiden. Eva woonde daar al.
- In 1969 voer hij als stewart op de Ryndam (Holland-Amerika Lijn). Ook werd hij weer enige tijd opgenomen in Endegeest.
- Van 1970 tot 1972 volgde hij (met Eva) de post-doctorale studie Bibliotheekwetenschap in Amsterdam.
- J.M.A. Biesheuvel debuteerde met de verhalenbundel 'In de bovenkooi' (1972).
- J.M.A. Biesheuvel werkte bij het Europese Vertalingencentrum aan de Technische Universiteit in Delft en bij de bibliotheek van het Vredespaleis in Den Haag. Later werkte hij ook bij het Academisch ziekenhuis in Leiden.
- In 1979 trouwde hij - op Schiermonnikoog - met Eva Gütlich.
- Maarten Biesheuvel is manisch depressief.
- In zijn verhalen vertekent hij de wereld, door zijn fantasie en door wonderlijke gebeurtenissen. Zijn hoofdfiguren zijn nadrukkelijk underdogs.
- Terugkerende thema's in zijn werk zijn: zijn (gereformeerde) jeugd, de rol van zijn vrouw Eva in zijn leven, psychiatrische inrichtingen en het idee om Jezus te zijn.

Handschrift Biesheuvel
(uit NRC, 12-06-1987)
Anderen over J.M.A. Biesheuvel
- Maarten Biesheuvel blijft een geval apart. Ik ken hem langer dan enige andere Nederlandse auteur en nog steeds verbaast hij mij. Terwijl ik andere Nederlandse schrijvers en schrijfsters heb leren kennen als, au fond, toch vrij gewone mensen die af en toe een boek produceren, lijkt Biesheuvel in alle opzichten een buitenbeen. (Maarten 't Hart in Storm op zee (budgetboek 005), blz. 87)
- Ik ken Maarten Biesheuvel dus goed. Ik heb wel enig recht van spreken als ik beweer dat Biesheuvel helemaal niet zoveel fantasie heeft. Goed, maar waar haalt Biesheuvel dan zijn vreemde, wonderlijke, haast krankzinnige verhalen vandaan? Het antwoord daarop is: De dagelijkse realiteit reikt hem die gebeurtenissen aan. Altijd als je bij hem in de buurt bent of met hem op stap gaat, gebeuren er de raarste dingen. (Maarten 't Hart in Storm op zee (budgetboek 005), blz. 90)
- Stilistisch is Biesheuvel een briljant taalbeheerser (zich dikwijls van de 'tale Kanaäns' bedienend), die allerlei literaire verteltechnieken perfect parodieert en ironiseert. (Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde, blz. 41)
- De verhalen van Biesheuvel zijn zó apart, dat de literaire kritiek er niet goed raad mee weet. Over De bruid werd vaak gezegd dat dit boek de trouwe lezers van 'Bies' niet teleur zou stellen, maar men waagde zich meestal niet aan een literair waardeoordeel. (Prisma uittrekselboek, blz. 71)
- Een willekeurige compositie, overbodige passages, en een stijl die in de tijd van de trekschuit hoort: bij veel auteurs zouden dit onoverkomelijke bezwaren zijn, maar bij Biesheuvel worden deze 'gebreken' juist voordelen. (Ton Anbeek, Elsevier, 31-10-1987)
- Biesheuvel lezen. Binnen handbereik
port en sigaren. Naast me het getik
van breinaalden. Zwartje en Borre spinnen.
Wie er ook ongelukkig is - niet ik.
(Anton Korteweg, uit 'Voor de goede orde') - Oompje Bies! Wat je zelf ook beweren mag, je bent waarachtig geen overtollig mens. Bedenk toch dat er personen zijn die erg veel van je boeken houden. Ik ken zelfs iemand - ik noem hier zijn naam niet, want ik ben het zelf - die vindt dat de helft van zijn boekenkast weg kan vanwege twee verhalen die zich in jouw werkkamer afspelen: Reis door mijn kamer en Bewogenheid en paradijs. Dat zijn mooie verhalen vadertje! Nee, we hoeven niet naar Port Churchill of Parijs om een mens te zijn. (Bob Frommé, Er kan een enkele harde tussen zitten. Columns over taal & letteren' van Bob Frommé, blz. 19)
Mijn favoriete citaat
De zondagen uit mijn jeugd zullen me altijd bijblijven
als de mooiste uren uit mijn leven.
Vaak zat ik het dikke boek te lezen
en onderhand speelde mijn moeder op de piano.
Wij hadden maar een keer vlees in de week
en dat was op zondag.
(J.M.A. Biesheuvel, Storm op zee, blz. 7)
Naar een overzicht van citaten van Maarten Biesheuvel
Links
- Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van Biesheuvel
- Louis Heij - J.M.A. Biesheuvel
- Gemiste kans - verhaal van Maarten Biesheuvel
- Schrijversnet - J.M.A. Biesheuvel
- Literatuurplein - J.M.A. Biesheuvel
- Klaas Koppe - Maarten Biesheuvel
- Boeklog - J.M.A. Biesheuvel
Bronnen o.a.
- Lexicon van de moderne Nederlandse literatuur (1978)
- Uitgelezen 5 (1981)
- Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
- De Nederlandse en Vlaamse auteurs van middeleeuwen tot heden (1985)
- Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
- Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
- Biesboek (1988)
- Storm op zee. Zeeverhalen (budget-boek 005) (1988)
- Prisma van de pseudoniemen (1992)
- Oosthoek Lexicon Nederlandse en Vlaamse auteurs (1996)
- Encarta '98 (1997)
- Schrijvers. 2000 auteurs van de 20e eeuw van A tot Z (2002)
