Achternaam: de Boer

Voornamen: Herman Pieter

Geboren: 09-02-1928

Te: Rotterdam

Pseudoniem(en): .Herman Pieter de Boer schreef onder het pseudoniem Johnny Austerlitz in de jaren zestig een column in 'De Telegraaf'. Hij gebruikte ook de pseudoniemen Eduard Rancune en Elly Engel. Privé gebruikt hij alleen de voornaam Herman.

Werk:

Poëzie:

• Zeven sonnettines (bibliofiele uitgave, 120 ex.) (1978)
• Louer streelzucht en andere sonnettines (1982)
• De betovering (verhalen en gedichten bij tekeningen van Eppo Doeve) (1984)
• Gekleurde gedichten (1989)
• De troost van hagelslag, 116 sonnettines (1994)

Voor kinderen:

• Mijn oma (1983)

Proza:

• De witte partij. Toekomstroman (1955)
• Krentenbollen, kogels en klatergoud (verhalen van Rijk de Gooyer, genoteerd door Herman Pieter de Boer) (1968)
• Het stond in de sterren (biografie van Eddy Christiani) (1969)
• Zalig zijn de schelen (met Betty van Garrel) (1972)
• Leesgenot-scharlaken (met Schippers en Heeresma) (1972)
• De vrouw in het maanlicht en andere zonderlinge verhalen (1973)
• Het beste van Herman Pieter de Boer/De vestiaire van Thalia en andere verhalen (1974)
• Waar gebeurd (naar de tv-serie) (1974)
• Het damesorkest en andere stadsverhalen (1976)
• De kellnerin en andere verhalen (1977)
• Het herenhotel en andere verhalen (1979)
• Waanzin en moederliefde/Dorpsgeheimen (1980)
• Het beste van Herman Pieter de Boer/Het papieren badpak en andere verhalen (1980)
• Dorpsgeheimen (1980)
• Van postiljon en pleisterplaats: met de postkoets van Groningen naar Brussel (met K. Jonckheere) (1981)
• De verliefde spionne en andere vehalen uit de romantische keuken (met recepten van Hugh Jans) (1981)
• De nymfentrein en andere verhalen (1981)
• De divanpop en andere verhalen (1982)
• Het papieren badpak (1983)
• De betovering (verhalen en gedichten bij tekeningen van Eppo Doeve) (1984)
• De motorengen (verhalen) (1985)
• Miss Mitzi & de wet van Axel (1986)
• De artiestenuitgang (verhalen) (1987)
• Geheimenland (1988)
• De onbespiede nimf (1988)
• Een vreemd geschenk (1988)
• Het eerbaar zeemansleven (teksten bij werk van Jan Sanders) (1989)
• Het hebben van een zoontje (verhalen) (1990)
• De heksenkroeg (verhalen) (1990)
• De verdwaalde foto (1991)
• De nachtzuster (verhalen (1992)
• Een vreemde ziekte (1992)
• De dikke De Boer (verhalen) (1992)
• De verbazing. Het vreemde des levens (met Micky Otterspoor) (1994)
• De droom. Nachtverhalen en Nevenverschijnselen (met Micky Otterspoor) (1994)
• Heks, ik hou van jou (1996)
• Het verlangen (1999)

Naslagwerken:

• Nederlands gebarenboekje (tekeningen van Pat Andrea) (1979)
• Nieuw Nederlands gebarenboekje (tekeningen van Pat Andrea) (1982)
• Het gebarenboekje (1993)
• Het Groot gebarenboek der Lage Landen (tekeningen van Pat Andrea) (2004)

Vertalingen/bewerkingen:

• Tony Ross, De rattenvanger van Hameln (1977)
• John Agard en Grace Nichols, 'Een Caribisch dozijn. Gedichten van ver gehaald voor jou vertaald' (1995)

Theater/liedjes e.d.:

Herman Pieter de Boer schreef o.a. de volgende teksten:

• Oh Waterlooplein voor Johhny & Rijk
• Met blijdschap geven we kennis - Cox/Halsema (1969)
• Blauwe Maandag - Rients Gratema (1969)
• 1 nummer: 'Pantalone' door De Mounties op 'Story blijheidsfestijn' (z.j.)
• Funhouse Classics (1974)
• Revue van de Arbeid - Nieuwe Komedie (1974/1975)
• Allebei je ellebogen - Noordercompagnie (1977)
• 2 nummers op Hoogtepunten van de lage landen. Alle groten van het Nederlandse lied (dubbel-LP, 1978)
• 3 vertaalde nummers op 'Conny Vandenbos zingt Janis Ian' (1980)
• Mijn geheimen - Rob de Nijs (1981)
• 8 liedteksten op Het beste van Conny Vandenbos (LP, 1981)
• teksten op Quo Vadis - Lenny Kuhr (LP, 1986)
• teksten op Regenbogen - Dana Winner (CD, 1993)
• 'Laat me' op Het beste van Liesbeth List en Ramses Shaffy (CD, 1993)
• teksten op Mijn Paradijs- Dana Winner (CD, 1994)
• teksten op Heilig vuur - Lenny Kuhr (CD)
• teksten op Altijd Heimwee - Lenny Kuhr (CD, 1994)
• teksten op Regen Van Geluk- Dana Winner (CD, 1995)
• teksten op De blauwe nacht - Lenny Kuhr (CD, 1995)
• teksten op Waar Is Het Gevoel- Dana Winner (CD, 1996)
• Anabel, Boudewijn de Groot (1996)
• 2 nummers op Een nieuwe herfst - Boudewijn de Groot (1996)
• teksten op Geef Me Je Droom - Dana Winner(CD, 1997)
• teksten op Gebroken Stenen - Lenny Kuhr (CD, 1997)
• teksten op Stemmen In De Nacht - Lenny Kuhr (CD, 1997)
• teksten op Ergens In Mijn Hart Dana Winner (CD, 1999)
• teksten op Oeverloze Liefde - Lenny Kuhr (CD 1999)
• teksten op Licht En Liefde - Dana Winner (CD, 2000)
• teksten op Fadista - Lenny Kuhr (CD, 2001)
• 1 nummer: 'Oh Waterlooplein' door Johnny & Rijk op De Nederlandstalige cover top-100 (op nummer 71) van Vic van de Reijt' (2001)
• teksten op Op De Grens Van Jou En Mij - Lenny Kuhr (CD, 2004)
• teksten op Panta Rhei - Lenny Kuhr (CD, 2005)
• 1 nummer 'Laat me' door Ramses Shaffy op: '100 mooiste luisterliedjes Allertijden' (5 cd's, 2005)

Zelf trad hij in het theater op met:

• Kuhr & De Boer Show (begin jaren '80)
• De verbazing (met Micky Otterspoor) (1995)

Radio/Televisie:

• Paultje en de pinguïn (Kinderhoorspel, KRO) (1953)
• Steravond (sketches, NCRV) (1954)
• Herman Pieter de Boer speelde Arlequino in een tv-pantomime.
• De Avonturen van Anatol (hoorspelserie, KRO) (1978,1982)
• Herman Pieter de Boer schreef voor 'Johnny & Rijk'
• Hadimassa (1969/1970)
• Veel Nederlandse en Duitse shows
• Nationaal Allerlei (AVRO, 1969/1970)
• Dat lawaai, moet dat? (TV-blijspel, AVRO/BRT) (1971/1972)

Bloemlezingen:

'Gebloemleesd'

Poëzie:

• 2 gedichten in 'Wie zegt dat ik na veertien regels zwijg? Bloemlezing uit Nederlandse sonnetten van 1966 tot 1980', samengesteld door Driek van Wissen (1980)
• 1 fragment: 'De Rotterdammer' in 'Het land der letteren', samengesteld door Adriaan van Dis en Tilly Hermans (1982)
• 1 gedicht: 'Het onvergetelijke' in 'Ik wou dat ik twee hondjes was. Nederlandse nonsense- en plezierdichters van de 20ste eeuw', bijeengebracht en ingeleid door Vic van de Reijt (1982)
• 2 gedichten in 'Dieren op Versvoeten, Lichtvoetige Gedichten uit het Dierenrijk', bijeengebracht door Hemmo Drexhage (1985)
• 1 gedicht: 'Een lerares die ik liefhad' in 'Klasseboek. Gedichten over school', samengesteld door Anton Oskamp (1986)
• 2 liedteksten in 'Toen wij van Rotterdam vertrokken. Nederlandse liederen uit de 20e eeuw' Bijeengebracht door Vic van de Reijt (1988)
• 3 liedteksten in 'Ik zou je het liefst in een doosje willen doen. Nederlandse chansons en cabaretliederen 1958-1988' samengesteld door Jacques Klöters & Kick van der Veer (1989)
• 3 gedichten: 'De jaren' in 'Kinderen van één wereld', samengesteld door Ted van Turnhout (1989)
• 1 gedicht: 'Kameraad' in 'Zonder vrienden kan ik niet. 101 liedteksten en gedichten over vriendschap', samenstelling Jan-Simon Minkema & Henk van Zuiden' (1992)
• 1 parodie op 'Mexico' van Stan Haag in 'Ik ben geboren in Apeldoorn. Groot parodieënboek' (samenstelling Rody Chamuleau en J.A. Dautzenberg) (1994)
• 1 gedicht: 'Hallo, hiero!' in: 'Die dag in mei vergeet ik niet. De mooiste Nederlandse bevrijdingspoëzie', gekozen door Hans Warren (1995)
• 1 liedtekst: 'Annabel' in 'Cabaret. 75 liedjes over stad en land' (bulkboek 228, 1995)
• 6 gedichten in 'Gestampte mensjes. Vrolijke gedichten voor jong en oud', samengesteld door Nanda Jansen-Meijnen en Martine Kremers (1998)
• 2 gedichten in 'Geluk dat kan wel jaren duren. Het huwelijk in honderd gedichten', verzameld door Hans Warren en Mario Molegraaf (1999)
• 1 gedicht: 'Een lerares die ik liefhad' in 'Nog één keer door die hoge gang. De honderd mooiste schoolgedichten uit de Nederlandse literatuur', samengesteld door Hans Werkman (2000)
• 1 gedicht: 'De zeven zonen' in 'De ballade van Arie Hop en andere lichte verzen', samengesteld door Ludo Meyvis en Bob Stouthuysen (2000)
• 1 gedicht: 'Het onvergetelijke' in 'De light scheurkalender 2002', samengesteld door Vic van de Reijt en Kick van der Veer (2001)
• 1 gedicht: 'De droom die leidt tot hagelslag' in 'De light scheurkalender 2003', samenstelling Jaap Bakker & Ivo de Wijs (2002)
• 3 gedichten in : 'De light scheurkalender 2004', samengesteld door Jean Pierre Rawie & Driek van Wissen (2003)

Proza:

• 1 verhaal: 'Dorpsgeheimen' in 'Leesgenot - Scharlaken' (1972)
• 1 verhaal: 'De Man Die Bij Zijn Slapie Een Heel Oud Televisietoestel Ziet Staan En Wat Er Dan Gebeurt' in 'Even geduld aub' (boekenweekgeschenk 1977)
• 1 verhaal: 'Het feest' in 'Korte verhalen uit de jaren zeventig', samengesteld door Aad Nuis (1977)
• 1 fragment: 'Dat kreng van hiernaast' in 'Je weet niet wat je leest', een min of meer komplete doorsnee-bloemlezing van wat de nederlander leest (1978)
• 1 verhaal: 'De heren' in 'Elseviers Nieuw Kerstverhalenboek', samengesteld door Wim Hazeu (1980)
• 2 citaten in 'Groot Literair Citatenboek van Nederlandse en Vlaamse auteurs uit de 19e en 20e eeuw', samengesteld door Gerd de Ley (z.j.)
• 1 verhaal: 'Een witte kerst' in 'Kerstboek voor Tondo',samengesteld door Ted van Turnhout (1981)
• 2 fragmenten in 'Boekje open. 46 stukjes om te lezen' rd. Taety Smit-Drost en Jos Muris (1982)
• 2 fragmenten in 'In één adem. 45 stukjes om te lezen' red. Taety Smit-Drost en Jos Muris (1982)
• 3 verhalen in 'Nooitgedacht. Een groot aantal verhalen verzameld in een boek, samengesteld door Robert Anker, Fetze Pijlman en John Verhallen (1983)
• 1 verhaal: 'Dorpsgeheimen' in 'Licht letterland. Vermakelijk proza uit de moderne Nederlandse literatuur', samengesteld door Robert-Henk Zuidinga (1985)
• 1 citaat in 'Kosmos groot citatenboek' (1986): 'Gebruiken van elkaars tandenborstel: gebaar van grote liefde.'
• 1 verhaal: 'De stomste hond ter wereld' in 'Hondse verhalen. De mooiste hondenverhalen' (1986)
• 1 tekst: 'Als kind al zat hij graag in een doos' in 'De Keefmanlezingen' (1988)
• 1 verhaal: 'Een man onder het bed' in 'Opwindende trucjes. De mooiste erotische verhalen', samengesteld door Jaap Voerman (1988)
• 1 liedtekst: 'Op een onbewoond eiland' in: 'Kinderen voor kinderen. Het verhaal van een succes' (1988)
• 1 verhaal: 'De laatste trein' in: 'Spoorleesboekje 3 1989' (1988)
• 1 verhaal: 'Totaaltheater' in '15 theaterverhalen' (1989)
• 1 verhaal: 'Hete bliksems' in 'Hete bliksems. De mooiste erotische verhalen', samengesteld door Jaap Voerman (1989)
• 1 verhaal: 'Kardinaalswijn' in 'Rondje van Bokma, korte caféverhalen' (samenstelling Wim Hazeu en Joop Been) (1989)
• 1 verhaal: 'De heren' in 'Verhalen voor onder de kerstboom', samengesteld door Jaap Voerman en Nanda Meijnen (1989)
• 1 verhaal: 'Het kamermeisje' in 'Een koffer vol liefde. Verrukkelijke vakantieliefdes', redactie Jaap Voerman (1990)
• 1 verhaal: 'Het strandpavoljoen' in 'Brandend zand. Zonnige strandverhalen', samengesteld door Jaap Voerman en Nanda Meijnen (1991)
• 1 verhaal: 'Het hebben van een zoontje' in 'Hummeltjes. De mooiste verhalen over kinderen', samenstelling Nanda Jansen-Meijnen en Jaap Voerman (1991)
• 1 verhaal: 'Op een terras' in 'Onderweg', samenstelling Joop Been (1992)
• 1 verhaal: 'Het feest' in 'Twintig Feestverhalen' (Bulkboek 200) (1992)
• 1 verhaal: 'Het kamermeisje' in 'Lekker Lui 1993', samengesteld door Nanda Meijnen (1993)
• 1 verhaal: 'Hoe hoort het eigenlijk' in 'Vriendschap en andere verhalen', samenstelling Nanda Meijnen en Jaap Voerman (1993)
• 1 verhaal: 'Een bewonderaar' in 'Maestro, muziek! De mooiste verhalen over muziek' (1994)
• 1 verhaal: 'Een witte kerst' in 'Een witte kerst', samengesteld door Jaap Voerman (1994)
• 1 verhaal: 'De herinneringendeur' in 'De zestiende deur' (1994)
• 1 verhaal: 'Het feest' in 'Lang zal-ie leven!. Feestelijke verhalen', samenstelling Nanda Meijnen en Petra Waaijer (1994)
• 1 verhaal: 'De naam' in 'Bolle buiken. De mooiste verhalen over de zwangerschap', samenstelling Petra Waaijer en Nanda Meijnen (1994)
• 1 verhaal: 'Een café in 'Kroegtijgeren. De leukste verhalen over de kroeg', samenstelling Nanda Jansen, Saskia Leferink en Petra Waaijer (1995)
• 1 verhaal: 'De stem uit het wak' in 'De R in de maand', samengesteld door Petra Waaijer, Annemarie Jongkoen en Nanda Meijnen (1995)
• 1 verhaal: 'Een man onder het bed' in 'In plaats van nachtrust', samenstelling Adri Grift en Nanda Jansen-Meijnen (NS, 1996)
• 1 verhaal: 'Een witte kerst' in 'Kerstavond. Sfeervolle verhalen voor onder de kerstboom', samenstelling Hermans Muntinga Publishing (1998)
• 1 verhaal: 'De man die met een plank over straat liep' in 'Scherts & schater. Humor in Holland', samenstelling Nanda Jansen-Meijnen en Martine Kremers (1998)
• 1 verhaal: 'De wereldvreemde man en het spanen doosje' in 'Wereldverhalen' (uitgave t.g.v. 30 jaar Wereldwinkels) (1999)
• 1 verhaal: 'Het kamermeisje' in 'Zomertijd. Zonnige verhalen' (1999)
• 1 verhaal: 'De verliefde spionne' in 'Smoorverliefd. tips en verhalen voor muurbloempjes en macho's' (z.j.)
• 1 verhaal: 'Het kamermeisje' in 'Zomerliefdes, verhalen vol passie' verzameld door Loek Polders (2000)
• 1 verhaal: 'De zeer vage reiziger' in 'Sporen door de sneeuw. Vijf verhalen over winterse ontmoetingen, NS-uitgave (2000)
• 1 verhaal: 'De Rekenmeesters' in 'Klinkende munt. De mooiste verhalen over geld', samenstelling Petra Waaijer en Bibian Harmsen (2000)
• 3 fragmenten in 'Kijk ons eens: Steenwijk in de Nederlandse literatuur', samengesteld door Wim Heij en Hilly Klasens (2002)
• 1 bijdrage: 'Jemig, oorlog!' met een recept voor Zondagmiddagsoep in 'Smakelijke verhalen. 25 geliefde gerechten van bekende Nederlanders' (2004)

Tijdschriften:

• Herman Pieter de Boer publiceerde zijn eerste verhaal: 'Najok de ijsvogel' toen hij 9 jaar was in 'Doe Mee'.
• Herman Pieter de Boer schreef korte verhalen voor de 'Revue der Reclame' onder het pseudoniem Eduard Rancune.
• Herman Pieter de Boer schreef onder het pseudoniem Johnny Austerlitz in de jaren zestig een column in 'De Telegraaf'.
• Herman Pieter De Boer had een wekelijkse prozapagina in 'De Tijd'.
• Herman Pieter de Boer schreef een column voor het 'Algemeen Dagblad'.
• Verhalen van Herman Pieter de Boer verschenen in: 'Mandril', 'Vrij Nederland', 'Viva', 'Libelle', 'Margriet', 'Friesland Post', 'Hoppermagazine', 'Zero', 'Knack', 'Snoecks' en 'Cosmopolitan'.
• Gedichten van Herman Pieter de Boer verschenen in: 'Mandril', 'Info', 'Letteriek en Poëziekrant'.

Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)

• Bulkboek 32 was aan Herman Pieter de Boer gewijd en had als titel: 'De vestiaire van Thalia en andere verhalen'.
• Herman Pieter de Boer was ghostwriter voor 'Het stond in de sterren' (1969) van Eddy Christiani.
• Wiel Kusters, 'Herman Pieter de Boer' (1979)
• Bulkboek 107 was aan Herman Pieter de Boer gewijd en had als titel: 'Het papieren badpak en andere verhalen'. Dit verscheen ook als nr. 17 in de Bulkboek Brugreeks.
• Zes verhalen van Herman Pieter de Boer werden voor televisie bewerkt door Hemmo B. Drexhage (1980/1981 - Veronica). Het televisiespel "Het hondsbrutale dienstmeisje' (met : Luc Lutz, Simone Rooskens en Teuntje de Klerk) had de hoogste kijkdichtheid en het hoogste waarderingcijfers van het jaar 1981.
• Micky Otterspoor, 'Herman Pieter de Boer een rusteloos romanticus' (AO, 04-11-1994)

(Literaire) prijzen:

• Gouden Harp 2002 voor zijn verdienste voor de Nederlandse lichte muziek.
• Officier in de Orde van Oranje-Nassau (2008)

Opmerkingen:

• Herman Pieter de Boer werd op 09-02-1928 geboren in de Jagthuisstraat in Rotterdam.
• De vader van Herman Pieter de Boer werkte bij de Rotterdamsche Bank. Zijn moeder was doofstommenlerares.
• De familie van vaderskant bestond uit Groninger boeren en zeelui. De familie van moederskant was afkomstig uit Vlaanderen.
• Bij het begin van de Tweede Oorlog woonde het gezin in Rotterdam (Blijdorp). In 1941 ontvluchtten ze Rotterdam. Eerst naar Blaricum, later naar Naarden.
• Herman Pieter de Boer ging naar de Montessorischool in Hillegersberg en volgde in Bussum de HBS-A. Hij had het zo druk met andere zaken, dat hij bleef zitten in de tweede klas en na de derde klas van school moest. Hij ging werken op de Rotterdamsche Bank in Hilversum. Aan het eind van de oorlog - hij was toen 17 jaar - moest hij onderduiken voor de Total-Einsatz.
• Herman Pieter de Boer had diverse banen, bijv. pantomimespeler (artiestennaam Valentijn), lichtmatroos, handelsreiziger (o.a. in etalage- en toneeldecoratie) en tegelhandelfiliaalhouder.
• Van 1948 tot 1951 was hij dienstplichtig welzijnsofficier bij de luchtmacht.
• Toen hij 26 jaar was werd hij teksschrijver bij het reclamebureau 'Interad'. Hier leerde hij het vak van Dimitri Frenkel Frank.
• Hij richtte met Hans Ferrée en Dimitri Frenkel Frank 'Ferrée, Frenkel Frank en De Boer, Tekstschrijvers en Ideeënmakers' op. Hun dynamische stijl werd een succes. Na enkele jaren werd het driemanschap opgeheven en ging hij in loondienst bij reclamebureau Frits van Alphen. Van zijn reclamecampagnes werden er enkele bekroond. In de jaren zestig werd hij free-lancer.
• In 1955 trouwde hij met Ingeborg Frank. Ze kregen twee kinderen (Marion en Nino). Ze scheidden in de jaren zestig.
• Hij ging samenwonen met Judy en ging naar de Jellinekkliniek om van zijn alcoholverslaving af te komen.
• In 1972 verhuisde Herman Pieter de Boer naar het platteland (Giethoorn en later Rijs-Gaasterland). Vanaf dat moment ging hij ook verhalen schrijven. Na de geboorte van hun zoon Waldemar verhuisden ze naar Swolgen in Noord-Limburg. In Swolgen raakte hij bevriend met Bertus Aafjes en Hermine de Graaf.
• In 1981 ging hij weer in de stad (Eindhoven) wonen.
• Herman Pieter de Boer had een verhouding met Lenny Kuhr, die in dezelfde wijk in Eindhoven woonde.
• Behalve in de 'gebarenboeken' staan ook in veel van zijn verhalenbundels tekeningen van Pat Andrea.
• De verhalen van Herman Pieter de Boer lezen vlot, maar missen (literaire) diepgang.
• De Boer had eind jaren zestig een drankprobleem, gecombineerd met een oorlogssyndroom. waar hij via slaaptherapie af kwam.
• De laatste jaren woont hij samen met (de dertig jaar jongere) Micky Otterspoor. Samen met haar schreef hij ook enkele boeken.
• Herman Pieter de Boer schreef liedjes voor zeer veel artiesten, bijv. Astrid Nijgh, Boudewijn de Groot, Hans de Booy, Sjakie Schram, Adèle Bloemendaal, André van Duin, Leny Kuhr, Rob de Nijs en Kinderen voor kinderen. Enkele van deze liedjes zijn: Oh Waterlooplein, Angelique, Weet je wat we doen, Laat me, Visite, Ik heb zo waanzinnig gedroomd, Op een onbewoond eiland.

Anderen over Herman Pieter de Boer:

• In woonplaats Eindhoven zijn z'n boeken niet meer te koop. Het raakt Herman Pieter de Boer niet. 'Mijn tijd is geweest'. Hij laat voldaan tientallen boeken, honderden liedjes, duizenden verhalen na. (Max Steenberghe, Gelderlander, 01-03-2003)

Mijn favoriete citaat:

Links:

• Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van Herman Pieter de Boer
• Wikipedia - Herman Pieter de Boer
• DBNL - Herman Pieter de Boer
• Nationaal Pop Instituut - Herman Pieter de Boer

Bronnen o.a.:

• Lexicon van de moderne Nederlandse literatuur (1978)
• Nieuw Nederlands gebarenboekje (1982)
• Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
• De Nederlandse en Vlaamse auteurs van middeleeuwen tot heden (1985)
• Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
• Wim Hazeu, Het literair pseudoniemenboek (1987)
• Prisma van de pseudoniemen (1992)
• Micky Otterspoor, 'Herman Pieter de Boer een rusteloos romanticus' (AO, 04-11-1994)
• Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)