Achternaam: Brakman

Roepnaam: Willem

Voornamen: Willem Pieter Jacobus

Geboren: 13-06-1922

Te: Den Haag (Scheveningen)

Overleden: 07-05-2008

Te: Boekelo

Pseudoniem(en): Willem Brakman publiceerde in 1988 de dichtbundel 'Rechtop in de kamer' onder het pseudoniem Wim Akijn. Brakman gebruikte ook het pseudoniem V. Quaedvlieghe. Beide pseudoniemen zijn personages uit zijn romans.

Werk:

Poëzie:

• Op het quatrijn (met Nol Gregoor) (1980)
• Rechtop in de kamer (bibliofiel, 50 ex.) (1988)

Proza:

• Een winterreis (1961)
• Die ene mens (1961)
• De weg naar huis (verhalen) (1962)
• De opstandeling (1963)
• De gehoorzame dode (1964)
• Water als water (verhalen) (1965)
• Het godgeklaagde feest (1967)
• Debielen en demonen (1969)
• Kind in de buurt (1972)
• Het zwart uit de mond van Madame Bovary (1974)
• De biograaf (1975)
• Glubkes oordeel & Over het monster van Frankenstein (novelle en essay) (1976)
• De blauw-zilveren koning (1977)
• Zes subtiele verhalen (1978)
• Typograaf (50 exemplaren) (1978)
• Vijf manieren om een oude dame te wekken (verhalen) (1979)
• Come-back (1980)
• De gegoeden (1980)
• Zeeland bestaat niet (verhalen en essays) (1981)
• Ansichten uit Amerika (1981)
• Een weekend in Oostende (1982)
• Waar niet woont is iedereen thuis (bibliofiel, 68 ex.) (1982)
• De reis van de douanier naar Bentheim (1983)
• De oorveeg (1984)
• Een familiedrama (verhalen) (1984)
• De bekentenis van de heer K. (1985)
• Leesclubje (1985)
• De graaf van 's-Gravenhage (1986)
• Het doodgezegde park (1986)
• Het jongensboek (verhalen) (1987)
• Heer op kamer (1988)
• De vadermoorders (1989)
• Pop op de bank (autobiografie) (1989)
• Van de in hogere kringen verliefde (1990)
• Een heiligverklaring (1991)
• Inferno (1991)
• Een vreemde stam heeft mij geroofd (1992)
• Vincent (1993)
• Late vereffening (1994)
• Een goede zaak (1994)
• Een voortreffelijke ridder (1995)
• Het interieur (1996)
• Het groen van Delvaux (1996)
• De gelukzaligen (1997)
• De oertekst (bibliofiel, 85 ex.) (1988)
• Ante Diluvium (1998)
• Het goede boek (1998)
• De koning is dood (1999)
• Het onlieflijke stadje E.: Willem Brakman en Enschede: een bloemlezing (1999)
• De sloop der dingen (2000)
• Gesprekken in huizen aan zee (2002)
• De gifmenger (2003)
• De nazomer (nog niet verschenen)
• De afwijzing (2004)
• J'accuse! - Een autobiografie (2004)
• Moenens luchtige sprongen (2005)
• Naar de zee, om het strand te zien (2006)

Brieven:

• Met een klein handje (brief aan Vestdijk, bibliofiel, 65 ex.) (1990)
• De afwezige aanwezige, brieven van Willem Brakman (door Gerrit Jan Kleinrensink) (2008)

Luisterspel:

• Nadere kennismaking (1983)

Overig non-fictie:

• Glubkes oordel & Over het monster van Frankenstein (novelle en essay) (1976)
• Zeeland bestaat niet (verhalen en essays) (1981)
• Een wak in het kroos (1983)
• De jojo van de lezer (1985)
• Glossen en schelfhoutjes (1988)
• Vrij uitzicht (2001)

Vertalingen:

Vertaald:

• Richard Huijing vertaalde 'Het evangelie naar Chabot' en nam het als 'The gospel acoording to Chabot' op in de bundel 'The dedalus book of Dutch fantasy' (1993)

Bloemlezingen:

'Gebloemleesd'

Poëzie:

• 1 gedicht: 'Voltrik zich dit alles dan buiten Uw wil' in 'Jong gedaan. Kinderwerk en beginnerswerk van 28 auteurs' (1968). Hij schreef dit gedicht toen hij 19 jaar was.

Proza:

• 1 verhaal: 'Bij hoog en bij laag' in 'Literair akkoord 5', bijeengebracht door C. Bittremieux, Bert Decorte, Ed. Hoornik en Sybren Polet (1961)
• 1 fragment: 'Man (1)' en 1 verhaal: 'Dankbaarheidsdag' in 'Je leest het zó', samengesteld door Hella S. Haasse en J. Bernlef (1961)
• 1 verhaal: 'Een dagje uit met de gepensioneerden' in 'Gastenboek van Singel 262', met nieuw werk van tweeënveertig Nederlandse auteurs (1963)
• 1 verhaal: 'Huwelijk van hemel en hel' in 'Gastenboek van Singel 262. Nieuwe verhalen en gedichten van veertig Nederlandse auteurs' (1964)
• 1 verhaal in 'Zo schrijven de auteurs van nu', samengesteld door C.J.E. Dinaux (1969)
• 1 verhaal: 'Lome diagonalen (fragm.)' in 'Spelend op de kam. Bloemlezing uit de literatuur na 1940', samengesteld door L. Witvliet (1970)
• 1 verhaal: 'Boer' in 'Kom op uw verhaal' (1970)
• 1 verhaal: 'Zeeland bestaat niet' in 'Literair akkoord 14' samengesteld door Christine D'Haen, Wim Hazeu, Hubert van Herreweghen, Willem G. van Maanen (1971)
• 1 bijdage: 'Fulco de minstreel' in 'Dat was nog eens lezen! 40 auteurs over boeken uit hun kinderjaren' (1972)
• 1 verhaal: 'Bij hoog en bij laag' in 'Brokkelpak. Een boek vol verhalen, gedichten, puzzels, spelletjes en wetenswaardigheden', samengesteld door T. van Deel (1972)
• 1 verhaal: 'De weg naar huis' in 'Schrijven is blijven' (Singel 262) (1976)
• 4 citaten in 'Groot Literair Citatenboek van Nederlandse en Vlaamse auteurs uit de 19e en 20e eeuw', samengesteld door Gerd de Ley (z.j.)
• 2 bijdragen aan 'Het land der letteren', samengesteld door Adriaan van Dis en Tilly Hermans (1982)
• 1 verhaal: 'Hoofdstuk 3, uit: De weg naar huis'' in 'Uit de school geklapt. Schoolleven in proza' een bloemlezing door Bert Smit (1984)
• 1 verhaal: 'De oude mannen' in 'Het land der letteren. 's-Gravehage', samenstelling Tilly Hermans, Harry Scholten en Lodewijk van Zonneveld (1984)
• 1 verhaal: 'Om alles aan de zee hangt poëzie' in '15 verhalen over zee en zand' (1985)
• 3 citaten in 'Kosmos groot citatenboek' (1986)
• 2 citaten in 'Prisma van de citaten' (1994)
• 1 fragment uit: 'De reis van de douanier naar Bentheim' in 'In de broek van de vijand. Waarom wij niet woedend zijn', red. August Hans den Boef (1994)
• 80 citaten in 'Het postmodernisme in de Nederlandse en Vlaamse roman' van Bart Vervaeck (1999)
• 2 verhalen in 'De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen', samengesteld door Joost Zwagerman (2005)
• 1 verhaal: 'Het Mariabeeld' in 'De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 60 lange verhalen, samengesteld door Joost Zwagerman (2006)
• 1 essay 'Op het spoor van de melancholie' in 'De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 200 essays', samengesteld door Joost Zwagerman (2008)

Tijdschriften:

• Willem Brakman debuteerde in 1960 in 'De Gids' met verhalen.
• Willem Brakman publiceerde in 'De Revisor', 'Vrij Nederland'.

Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)

• Een interview met Willem Brakman in 'Bij het schrijven' van T. van Deel.
• Een zelfportret van Willem Brakman in 'Schrijvers tekenen zichzelf' (1980). Een uitgave van 'De Revisor'.
• J. Diepstraten (red.), 'Het verlangen om er niet te zijn: Beschouwingen over het werk van Willem Brakman (1981)
• 'Bzzlletin' gaf in mei 1981 een Brakman-nummer uit.
• In café 'The Little One' (Schoolstraat 4, 4811 WB Breda) vond in de jaren tachtig een literair café plaats. De ruimte hoorde toen nog bij 'De Arent'. Op de muren zijn nog twaalf citaten en gedichten overgebleven uit deze periode. Schrijvers die bij zo'n literair café aanwezig waren, lieten zo iets van zichzelf achter. Ook van Willem Brakman staat er een citaat te lezen.
• Nol Gregoor meende zich te herkennen in de heer Nop in 'De graaf van Den Haag' en schreef als antwoord aan Brakman het verhaal 'De heer Nop herinnert zich', uitgegeven in 'De heer Nop herinnert zich & Herenleed' (1987)
• 'Explicatuer en advocaat van mijzelf' (gesprekken van Nol Gregoor met Willem Brakman) (1989)
• Walter Stein uit 'De opstandeling' werd door Inez van Eijk en Rudi Wester beschreven in hun 'Honderd helden uit de Nederlandse literatuur'.
• Een bijdrage over Willem Brakman in 'Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945' (oktober 1983/februari 1996).
• Bart Vervaeck, 'Lijf en letter' (1997)
• Gerrit Jan Kleinrensink (samenst.), 'Het onlieflijke stadje E. - Willem Brakman en Enschede' (1999)
• 'Letter in kleur' (2001), boek bij de tentoonstelling van Brakmans 'Boektekeningen' in het Enschedees Rijksmuseum Twenthe.
• Er bestaat een 'Brakmankring', inlichtingen: Albert Megens: Sint Jansstraat 1, 5171 CJ, Kaatsheuvel.
• Willem Brakman noemt in 'Het beslissende boek' (2002) van Margot Dijkgraaf en Martijn Meijer 'Der Zauberberg' van Thomas Mann als het voor hem beslissende boek.

Literaire prijzen:

• Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs 1962 voor 'Een winterreis'.
• Vijverbergprijs voor 'Zes subtiele verhalen'.
• F. Bordewijk-prijs 1979 voor 'Zes subtiele verhalen'.
• P.C. Hooft-prijs 1980 voor proza voor zijn gehele oeuvre.

Opmerkingen:

• Willem Brakman werd geboren in de Jan van Houtstraat in Den Haag. Zijn ouders waren Zeeuwen (Souburg, Terneuzen). Ze woonden in Den Haag ook aan de Elsstraat 5.
• Willem Brakman volgde de Lagere school, MULO en machinistenschool in Scheveningen en de HBS in Den Haag.
• Hij was bevriend met o.a. Nol Gregoor, Leen Müller en Max Velthuis.
• Daarna studeerde hij medicijnen in Leiden. Hij voltooide deze studie in 1951.
• Hij was arts, ziekenhuisarts en huisarts.
• Willem Brakman vestigde zich in 1957 in Overijssel.
• Willem Brakman was schrijver en (bedrijfs)arts in Enschede. Als arts maakt hij 'het verval' dagelijks mee. Het is (daarom?) ook een centraal thema in zijn boeken. Thema's die daarnaast terugkomen in zijn werk zijn eenzaamheid, angst en erotiek.
• Willem Brakman debuteerde in 1961 met 'Een winterreis'.
• Door protestants-christelijke lezers werd zijn boek 'De gehoorzame dode' (1964) gezien als een aanval op het christendom. Er werden in de Eerste Kamer vragen over gesteld.
• Zijn proza is vaak autobiografisch en ademt een sfeer van een benarde jeugd en een ingewikkelde studietijd. De tegenstelling tussen werkelijkheid en verbeelding is in later werk een belangrijk thema.
• Willem Brakman werd beïnvloed door Simon Vestdijk.
• Willem Brakman woont in Boekelo.

Anderen over Willem Brakman:

• Hij verstaat de kunst landschappen en situaties indringend, maar zonder overbodige woorden, te beschrijven. (M.G. Schenk, Paspoort voor de lezer. Nederlandse en Vlaamse auteurs van nu, blz. 16)
• De wereld van Brakman is niet ieders wereld. Je moet er met aandacht in trachten door te dringen. Zijn eenlingen zijn zonderling en Brakman legt hun eigenaardigheid vertellend bloot, zonder dat hij daarbij de psychiatrische toer op gaat. (Wam de Moor, De Tijd, 08-06-1974)
• Zo leeft hij Meneer Vissers hellevaart,
  voor Vestdijk knielend als hij't huis bestaart
  waarin geschreven wordt wat hij wil lezen
  en, angstig zwetend, als zijn evenbeeld ervaart.
  (Nol Gregoor, De epigoon, in ' Op het quatrijn', geciteerd in UN, 13-02-1981)
• Het is verleidelijk om naar overeenkomsten te zoeken tussen dit beeldende en het, pas later geschreven, literaire werk van Brakman... Maar ik geloof niet dat het veel zin heeft om naar directe ralaties tussen de beeldende en de literaire voorstelling te zoeken. Wie vertrouwd is met Brakmans literaire werk ervaart zonder veel moeite een dieper liggende overeenkomst in beeldvorming en stemming. (Tom van Deel, Vrij Nederland, 21-12-1985)
• Hij is vermoedelijk de enige schrijver in Nederland met een groot aantal vaste lezers dat weinig van zijn boeken begrijpt en er toch erg veel plezier aan beleeft. (J. Huisman, AD, 01-02-1986)
• Willem Brakman is de lustigste schrijver van ons taalgebied. Hij bewandelt zijn volzinnen alsof het lange paden in een park zijn, en met een knipje van duim en wijsvinger tovert hij pralende priëlen of vriezende vijvers. (Alfred Kossmann, Het Vrije Volk, 14-06-1986)
• Hij schrijft elke dag, heeft hij eens in een interview gezegd; 'zelfs op kerstmis' voegde hij eraan toe, alsof we van de intensiteit van zijn schrijfdrift nog overtuigd moesten worden. Ik heb hem een aantal jaren geleden eens op de universiteit van Nijmegen over literaire kritiek horen spreken. Hij had een dergelijk plezier in de eigen formuleringen en genoot zo van verbeeldingsvrijheid dat ik, daardoor afgeleid, nauwelijks iets van de lezing heb onthouden. (Kees Fens, Doorluchtig glas. Vijftig jaar P.C. Hooft-prijs, blz. 70/71)
• Het universum van Willem Brakman heeft één ding gemeen met de werelden van science fiction en horror: de grens tussen de dagelijkse werkelijkheid en de droom is een flinterdun behang vol kieren en scheuren waardoor fabelwezens en vreemde machten ongehinderd kunnen passeren. (Jaap Goedegebuure, HP/De Tijd, 17-11-1995)
• Brakman is erudiet. Hij kan heel geestig zijn, en zijn barokke schrijfstijl is imponerend, ook al is hij op zijn best wanneer hij in korte, heldere zinnen schrijft. (Monica Soeting, Volkskrant, 30-11-2001)

Mijn favoriete citaat:

Links:

• Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van Willem Brakman
• Brakmankring
• Collegenet - Willem Brakman
• DBNL - Willem Brakman

Bronnen o.a.:

• Wie is die.... Auteurs van Singel 262 (1966)
• Paspoort voor de lezer. Nederlandse en Vlaamse auteurs van nu (1968)
• Lezersmemorie (1977)
• Lexicon van de moderne Nederlandse literatuur (1978)
• Ik hou van jou. Drieënnegentig auteurs van Querido (1982)
• Querido's letterkundige reisgids van Nederland (1983)
• Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
• Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
• Winkler Prins Lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
• Prisma uittrekselboek Nederlandse literatuur1945-1980 (1987)
• Prisma van de pseudoniemen (1992)
• Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
• Encarta '98 (1997)
• Kees Fens, Doorluchtig glas. Vijftig jaar P.C. Hooft-prijs (1997)
• Schrijvers. 2000 auteurs van de 20e eeuw van A tot Z (2002)