Maurits Dekker
Profiel
Achternaam: Dekker
Roepnaam: Maurits
Voornamen: Maurits Rudolph Joël
Geboren: 16-07-1896
Te: Amsterdam
Overleden: 08-10-1962
Te: Amsterdam
Pseudoniem(en): Maurits Dekker publiceerde ook onder het pseudoniem Boris Robazki (o.a. voor 'Waarom ik niet krankzinnig ben'). Verder gebruikte hij de pseudoniemen A. Bakels en Martin Redeke.
| Voor tweedehands boeken | Ook van Maurits Dekker |
| Raban Internet Antiquariaat | Klik hier ! |
Werk
Proza
- Doodenstad (1923)
- Homo cantat (1923)
- C.R. 133 (1926)
- Zijn wereld (1928)
- Waarom ik niet krankzinnig ben (1929)
- Amsterdam (1931)
- De man die een ander was (1931)
- De aarde splijt (1931)
- Reflex (1932)
- Brood (1932)
- Aan beide kanten van de drempel (1934)
- De menschen meenen het goed met de menschen (1934)
- Oranje en de opstand der Nederlanden (1935)
- Oranje en Alva's tyranniek bewind (1936)
- Oranje en de geboorte der Nederlanden (1938)
- Mordje de Jood (1939)
- Inc. Pius beveelt (1940)
- De laars op de nek (1945)
- Jozef duikt (1946)
- De knopenman. Gevolgd door Gammastralen en Colporteur (1947
- Omnibus (Amsterdam/Reflex/Hetgezegende land/Boek en prentenboek/Cryptogrammen) (1948)
- Het merkteken (1949)
- Amsterdam bij gaslicht (jeugdherinneringen) (1949)
- De toverdoos (1950)
- De nieuwe toverdoos (1952)
- De afgrond is vlak voor uw voeten (1952)
- Voor wie zij zingt (1954)
- Op zwart stramien. Een zestal verhalen (1957)
- Het andere (1957)
- Poespoes. Een klein boek voor grote kattenvrienden

Portret Dekker
uit: 'Kristal' (1935)
Toneel
- De laatste minuut (1933)
- Willem van Oranje (1937)
- Mallemolen (1938)
- Het eiland (1939)
- Vrij volk (met Coolen, Defresne, Schaik-Willing en Helman) (1945)
- Vonnis voltrokken (1945)
- Panopticum (1946)
- Afscheid (monoloog) (1946)
- Het leven kon beter zijn (1949)
- De wereld heeft geen wachtkamer (1950)
- De andere wet (1951)
- X.O.X. (1952)
- Naast u is mijn plaats (in opdracht PvdA) (1954)
- Voor wie zij zingt, Klein conflict (1955)
- Eén uit tien miljoen (1956)
- Klein conflict
- Bloeiend land
- De achtste dag
Overig non fictie
- Hitler, een poging tot verklaring (1937)
- Lauwerkrans en hakenkruis (1937)
- Een schot viel in Parijs (1937)
- De knopenman (1947)
Vertalingen/bewerkingen
Vertaald:
- Beggar's revolt (New York, 1938)
- Josef taucht unter (München, 1948)
- Het toneelstuk 'De wereld heeft geen wachtkamer' had ook in het buitenland veel succes. Het werd zelfs vertaald in het Japans en het Esperanto (La Mondo Ne Havas Atendejon, 1951), maar bijv. ook in het Deens, Duits, Engels, Frans, Grieks, Nieuw-Hebreeuws en Zweeds.
- Der Knopfmann (1956)
Bloemlezingen
Tijdschriften
- Maurits Dekker was mede-oprichter van 'Links richten'.
- Maurits Dekker publiceerde in 'De Nieuwe Gids', 'Groot Nederland', 'De Stem'.
Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)
- David de Jong, 'Maurits Dekker. Zijn persoon en zijn werk' (1946)
- Een bijdrage over Maurits Dekker in 'Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945' door J.M.J. Sicking (augustus 1994).
Literaire prijzen
- (eerste) Prijs van de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945 (1949) voor zijn prozawerken.
- Marianne Phililps-prijs 1955 voor zijn gehele oeuvre.
- Extra Prijs van de Jan Campertstichting 1956 t.g.v. zijn zestigste verjaardag.
- Prozaprijs van de gemeente Amsterdam 1957 voor 'Op zwart stramien'.
Maurits Dekker was lid van de jury voor volgende prijzen:
- Prozaprijs van de gemeente Amsterdam 1947 en 1951.
Opmerkingen
- Maurits Dekker schreef socialistisch getinte romans en toneelstukken.
- Maurits Deker was autodidact.
- Maurits Dekker publiceerde zijn eerste vier boeken onder zijn eigen naam. De roman 'Waarom ik niet krankzinnig ben' publiceerde hij onder het pseudoniem Boris Robazki en hij presenteerde het als een bewerking van een Russisch boek. Dit boek werd opvallend positiever door de critici beoordeeld dan zijn eerdere werk.
- Maurits Dekker werd in 1938 veroordeeld wegens belediging van een bevriend staatshoofd in zijn brochure 'Hitler, een poging tot verklaring'.
- Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd zijn werk verboden. Hij moest onderduiken. Tijdens deze onderduiktijd schreef hij de roman 'De laars op de nek'.
- Maurits Dekker woonde, leefde en werkte in Amsterdam.
- In zijn laatste jaren leed Maurits Dekker aan astma en reuma.
- Maurits Dekker overleed in het Diaconessenziekenhuis aan de Overtoom in Amsterdam. Hij werd op 12-10-1962 gecremeerd in Crematorium Velsen in Driehuis. Hier is ook zijn as verstrooid.
Anderen over Maurits Dekker
- Ik acht "Jozef duikt", van 1946, zijn beste boek, omdat het nergens quasi-historisch is maar op een hardhandige wijze authentiek. (J.B.Charles, Critisch Bulletin, april 1953, blz. 159)
- Wel benijdenswaardig mag een talent heten, dat zoo uiteenliggende polen van onze binnen- en buitenwereld vermag te omspannen. (Victor E. van Vriesland in David de Jong, 'Maurits Dekker. Zijn persoon en zijn werk')
- Hij is een onomkoopbare geweest in alles wat te maken heeft met geweten, en met een fatsoen, dat ik properheid van de geest zou willen noemen. In de jaren vóór veertig onderging hij zowel de crisisjaren (met Nederland's onbekwame, lamlendige en liefdeloze Colijn-reactie daarop) als het opkomend nazisme als beledigingen van de menselijke waardigheid. Met de Hitler's, de Mussolini's en de hen na-apende Quisling Mussert achtte hij geen enkel compromis mogelijk. Hij was een geëxponeerde, een man in de eerste loopgraaf, maar dan een man, die zijn kop er uit stak om beter te kunnen mikken. Toen de nazi's ons land omver liepen, was hij een van de eerste gezochten. (Dagboekanier, Parool, 08-10-1962)
- Bewogenheid door actuele, politieke en maatschappelijke verschijnselen heeft het literaire werk van Maurits Dekker voor een groot deel bepaald. Zij is er tevens de zwakke kant van. Vaak waren zijn verontwaardiging en medelijden groter dan zijn vermogen die in romanvorm uit te drukken. Hetgeen aan zijn boeken de altijd betrekkelijke waarde van een tijdsdocument gaf. Mij dunkt, dat Dekker dit laatste graag voor lief heeft genomen. Hij was in sommige van zijn romans een groot schrijver - terecht werd hij viermaal bekroond - maar een "letterkundige" in de geïsoleerde betekenis van dat woord wilde hij niet zijn: zijn schrijverschap was direct betrokken op de tijd waarin hij leefde en wilde van van die tijd en zijn problemen en de gegrepenheid van de auteur daardoor getuigen. (Kees Fens, De Tijd/Maasbode, 09-10-1962)
- Zo beroemd dat men een sigaar of een steeg naar mij heeft genoemd ben ik nog niet. Volgens mijn horoscoop zal dit echter na mijn dood gebeuren. Als alle stegen tegen die tijd dan maar niet zijn afgebroken,' schreef Maurits Dekker (1896-1962) kort voor de oorlog. Het zal er niet van komen. Vast niet omdat men hem dat misgunt, maar de stad heeft al een Douwes Dekkerstraat, een Mauritsstraat en een Mauritskade, en als de straatnaamcommissies iets willen vermijden, dan is dat verwarring (Paul Arnoldussen, Amsterdam & zijn schrijvers op blz. 121)
Mijn favoriete citaat
Onze onder problemen bedolven maatschappij,
waarin aan het individu steeds meer beperkingen worden opgelegd,
laat de vagebonderende bohémien niet veel ruimte meer.
Hier en daar fladdert nog wel zo'n vreemde vogel
in de stenen oerwouden onzer steden,
doch dat soort sterft uit, langzaam maar zeker.
(Maurits Dekker, Amsterdam bij gaslicht, blz., 117)
Links
- Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van Maurits Dekker
- DBNL - Maurits Dekker
- IISG - Hitler een poging tot verklaring
Bronnen o.a.
- P.H. Dubois, hedendaagse nederlandse kunst, letterkunde (1956)
- Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde (zie 'Links')
- Lexicon van de moderne Nederlandse literatuur (1978)
- Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
- Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
- Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
- Prisma van de pseudoniemen (1992)
- Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
- Encarta '98 (1997)
- Hans Heesen e.a., Waar ligt Poot (1997)
- Schrijvers. 2000 auteurs van de 20e eeuw van A tot Z (2002)
