
Achternaam: Elsschot
Voornaam: Willem
Geboren: 07-05-1882
Te: Antwerpen
Overleden: 31-05-1960
Te: Antwerpen

Pseudoniem(en): Willem Elsschot was
het pseudoniem van Alfons Jozef de Ridder.
Hij gebruikte ook de pseudoniemen Chevalier en Nicodemus.
De naam Elsschot is niet toevallig een pseudoniem.
Hij is verdampt in zijn werk. Dat is geweldig.
(Martin Bril, Bzzlletin 154, blz. 73)

|
Voor tweedehands boeken |
Ook van Willem Elsschot |
|
Raban Internet Antiquariaat |
Klik
hier ! |

Werk:
Poëzie:
- Verzen van vroeger (1934)
- Verzen (1947)
- In 1949 publiceert hij het gedicht 'Borms'. Hierin neemt
hij het op voor de Vlaamse collaborateur August Borms die in
1946 gefusilleerd werd. Zoals in veel van zijn werk koos hij
de zijde van een slachtoffer. Het werd hem in de pers niet in
dank afgenomen.
- Verzen van vroeger (serie Kort en Goed) (1973)
- Verzameld werk (1976)
- Volledig werk deel 10: Verzen (2004)
Proza:
- Villa des roses (1913)
- Een ontgoocheling (1921)
- De verlossing (1921)
- Lijmen (1924)
- Kaas (1933)
- Tsjip (1934)
- Pensioen (1937)
- Het been (1938)
- De leeuwentemmer (1940)
- Het tankschip (1942)
- Lijmen/Het been (1943)
- Het dwaallicht (1946)
- Verzameld werk (1957)
- De wijze gaat het liefst onopgemerkt voorbij. Citaten en
ongebundelde teksten (bezorgd door Gerd de Ley) (1975)
- Zwijgen kan niet verbeterd worden (ongebundeld werk, door
A. Kets-Vree en G. de Ley) (1979)
- Ontmoetingen met W. Elsschot (brieven en een nagelaten manuscript,
door Simon Carmiggelt) (1985)
Brieven:
- Ontmoetingen met W. Elsschot (brieven en een nagelaten manuscript,
door Simon Carmiggelt) (1985)
- Als een onweder bij zomerdag; de briefwisseling tussen L.P.
Boon en W. Elsschot (door J. Muyres en V. van de Reijt (1989)
- Brieven (door Vic. van de Reijt) (1990)
- 1 brief van Louis Paul Boon aan Willem Elsschot (januari
1945) in 'Briefgeheim', samengesteld door René van Stipriaan
(1993)
- 1 brief van Willem Elsschot aan Louis Paul Boon (28-01-1945)
in 'Briefgeheim', samengesteld door René van Stipriaan
(1993)
- Elsschot leest voor (briefwisseling met Jan C. Villerius)
(met CD waarop hij uit 'Kaas' voorleest, opgenomen in de Bijenkorf
te Rotterdam, 24-04-1957) (1999)
Overig non-fictie:
- Ik dank u allen zeer. Toespraken (2007)
Vertalingen:
Vertaald:
Vertaling van werk van Willem Elsschot verschenen in het Deens,
Duits, Engels, Frans, Grieks, Hongaars, Italiaans, Maleis, Roemeens,
Russisch, Spaans, Tsjechisch en Zuid-Afrikaans.
- 1 verhaal: 'The little boy' in 'Harvest of the Lowlands',
vertaald door Jo Mayo, verzameld door J. Greshoff (1945)
- Olivera Petrovic Stankovic vertaalde werk van Elsschot in
het Servo-Kroatisch.
- 'Villa des roses' is vertaald in het Engels (1969), Russisch
(1972), Indonesisch (1977)
- 'Lijmen' is vertaald in het Engels (1965), Russisch (1965),
Pools (1973), Bulgaars en Estisch.
- 'Kaas' is vertaald in het Tsjechisch (1937), Indonesisch
(1948), Duits (door Agnes Kalmann-Matter, 1952), Hongaars (1987),
Italiaans (1992), Servo-Kroatisch (1995), Esperanto (1997)
- 'Tsjip' is vertaald in het Duits (1936), Tsjechisch (1936),
Deens ('Adèle' door Clara Hammerich, 1937)
- 'Het been' is vertaald in het Engels (1965), Russisch (1965),
Pools (1973), Bulgaars en Estisch.
- 'Het dwaallicht' is vertaald in het Engels (1962), Pools
(1973), Italiaans (1975), Frans (1992) en Hongaars
- 'Kaas' werd in 2002 in het Engels vertaald en in 2004 (eindelijk)
in het Duits. In 2007 verscheen er een vertaling in het Fries:
'Tsiis', vertaald door Frank Dijkstra.
- In het Hongaars vertaalde verhalen van Willem Elsschot verschenen
in het Hongaarse tijdschrift 'Nagyvilág'.
Bloemlezingen:
'Gebloemleesd'
Poëzie:
- 1 gedicht: 'De bedelaar' in 'Kent uw dichters. gedichten
van 100 dichters' (1932)
- 1 gedicht: 'Moeder' in 'Dichters van dezen tijd', door D.A.M.
Binnendijk (15e druk, 1946)
- 1 gedicht: 'Moeder' in 'Nieuwste dichtkunst', bijeengebracht
door C.J. Kelk en Halbo C. Kool (1950)
- 1 gedicht: 'Aan Jan Greshoff' in 'Kleine literatuurgeschiedenis
in verzen over Nederlandse schrijvers', bijeengebracht door Theo
Vesseur (1953)
- 5 gedichten in 'Spiegel van de Nederlandse poëzie door
alle eeuwen 1900-1940', samengesteld door Victor E. van Vriesland
(1953)
- 1 gedicht: 'Bij het doodsbed van een kind' in 'Poëzie
op de planken' (1954)
- 8 gedichten in 'Facetten der Nederlandse poëzie. Van
Willem Elsschot tot Martinus Nijhoff', samengesteld door Pierre
H. Dubois, Karel Jonckheere, Laurens van der Waals (1954)
- 1 gedicht: 'Brief' in 'Voor de bijl', samengesteld door A.
Marja (1955)
- 1 gedicht: 'Het huwelijk' in: 'Met twee maten, de kern van
vijftig jaar nederlandse poëzie geïsoleerd en experimenteel
gesplitst' samengesteld door Paul Rodenko (1956)
- 1 gedicht: 'Bij het doodsbed van een kind' in 'Het kind'
(serie: Beeldende poëzie), bijeengebracht door Adriaan Morriën
(1959)
- 1 gedicht: 'De baggerman' in 'Het werk' (serie: Beeldende
poëzie), bijeengebracht door Adriaan Morriën (1961)
- 2 gedichten in 'Een moederhart, een gouden hart. Dichters
over hun moeder', verzameld door Gerrit Komrij (1973)
- 3 gedichten in: 'Het grote Nederlandse verhalenboek. Een
bundel van de opmerkelijkste verhalen, gedichten en prenten uit
de laatste 50 jaar' (red. Hella S. Haasse, Ad Petersen, Koos
Postema en Willem van Toorn) (VARA, 1977)
- 5 gedichten in 'De spiegel van de Nederlandse poëzie',
samengesteld door Hans Warren (1979)
- 4 gedichten in Brevarium der Vlaamse lyriek', door Marnix
Gijsen & Karel Jonckheere (1979)
- 1 gedicht: 'Bij het doodsbed van een kind' in 'Het kind',
door Willem Wilmink en Fetze Pijlman (1979)
- 1 gedicht: 'De baggerman' in 'Het werk', een bloemlezing
door Wiel Kusters (1980)
- 4 gedichten in 'De Nederlandse poëzie van de 19de en
20ste eeuw in 1000 en enige gedichten, samengesteld door Gerrit
Komrij (1980)
- 5 gedichten in 'Is dit genoeg: een stuk of wat gedichten
(2 delen), samengesteld door C. Buddingh' en Eddy van Vliet (1982)
- 1 gedicht: 'Alarm in Gent' in 'Ik wou dat ik twee hondjes
was. Nederlandse nonsense- en plezierdichters van de 20ste eeuw',
bijeengebracht en ingeleid door Vic van de Reijt (1982)
- 1 gedicht: 'O jeugd!' in '... en droomen in het gras', samengesteld
door Inez van Eijk (1985)
- 2 gedichten in 'Gelezen worden ze ontelbre malen. De bekendste
gedichten uit de Nederlandse literatuur', samengesteld door Robert-Henk
Zuidinga (1986)
- 2 gedichten in Grote poëziebloemlezing 'Mij liet je
leven', samenstelling Aldert Walrecht (1987)
- 5 gedichten in: 'Het nachtegalenbosje. Poëzie uit Vlaanderen
en Nederland 1880-1916', samengesteld door Hubert van Herreweghen
en Willy Spillebeen (1990)
- 2 gedichten in 'Ik heb de liefde lief. De mooiste liefdesgedichten
uit de Nederlandse en Vlaamse poëzie', samengesteld door
Willem Wilmink (1993)
- 5 gedichten in 'Domweg gelukkig in de Dapperstraat', samengesteld
door C.J. Aarts en M.C. van Etten (1994)
- 1 gedicht: 'Aan Fine' in 'Geen dag zonder liefde. Honderd
jaar Nederlandse liefdespoëzie uit noord en zuid', samengesteld
door Eddy van Vliet (1994)
- 1 gedicht: 'De baggerman' in 'De mooiste gedichten over Vlaanderen',
verzameld door Sipke van der Land (1996)
- 4 gedichten in 'Groot verzenboek. Vijfhonderd gedichten over
leven, liefde en dood. Een thematische bloemlezing uit de Nederlandstalige
poëzie van de twintigste eeuw', samengesteld door Jozef
Deleu (1999)
- 1 gedicht: 'Het huwelijk' in 'Geluk dat kan wel jaren duren.
Het huwelijk in honderd gedichten', verzameld door Hans Warren
en Mario Molegraaf (1999)
- 3 gedichten in: 'Familie duurt een mensenleven lang. De honderd
mooiste Nederlandse gedichten over vaders, moeders, dochters
en zonen', samengesteld door Menno Wigman (1999)
- 1 gedicht: 'Alarm in Gent' in 'De ballade van Arie Hop en
andere lichte verzen', samengesteld door Ludo Meyvis en Bob Stouthuysen
(2000)
- 1 gedicht: 'Aan Fine' in 'Het liefste gedicht. De favoriete
liefdesgedichten van Nederland en Vlaanderen', met een inleiding
van Gerrit Komrij (2001)
- 1 gedicht: 'Bij het doodsbed van een kind' in 'Lang leve
de dood. Een bloemlezing in honderd en enige gedichten, samengesteld
door Gerrit Komrij (2003)
- 7 gedichten in 'Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de
t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten', verzameld door
Gerrit Komrij (2004)
Proza:
- 1 fragment uit 'Kaas' in 'Nederlandse schrijvers en schrijfsters
II', L. Leopold (17e druk, 1961)
- 4 fragmenten in 'Je leest het zó', samengesteld door
Hella S. Haasse en J. Bernlef (1961)
- 3 citaten in 'mini zeer. aforismen en citaten van moderne
vlaamse en nederlandse auteurs', verzameld door Gerd de Ley (1969)
- 6 citaten in 'Standaard modern Citatenboek' samengesteld
door Gerd de Ley (1973)
- 1 verhaal: ' Ik kan toch niet meer terug' in 'Vluchtig omzien.
Een halve eeuw nederlandstalige letterkunde', samengesteld door
C.J.E. Dinaux (1975)
- 1 verhaal: 'Het tankschip' in 'Bericht aan de reizigers',
samengesteld door C. Buddingh' (boekenweekgeschenk 1975)
- 1 fragment: 'Haar tweede hoeklamp' in 'Je weet niet wat je
leest', een min of meer komplete doorsnee-bloemlezing van wat
de nederlander leest (1978)
- 7 citaten in 'Groot Literair Citatenboek van Nederlandse
en Vlaamse auteurs uit de 19e en 20e eeuw', samengesteld door
Gerd de Ley (z.j.)
- 9 citaten in 'Kosmos groot citatenboek' (1986)
- 3 citaten in 'Prisma van de citaten' (1994)
- 1 citaat in 'Smoorverliefd. tips en verhalen voor muurbloempjes
en macho's' (z.j.): 'Tussen droom en daad staan wetten in
de weg en praktische bezwaren'.
- 1 fragment uit 'Villa des Roses' + een foto van zijn graf
in 'Alleen de dood is tussen u en mij. Literaire dodenkalender
van de twintigste eeuw', samengesteld door Dirk Baartse e.a.
(2000)
- 2 verhalen in 'De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf
1880 in 60 lange verhalen, samengesteld door Joost Zwagerman
(2006)
Tijdschriften:
- In 1900 richt hij met een aantal vrienden van school het
tijdschrift 'Alvoorder' op. Hij publiceerde hierin gedichten.
Het blad kende één jaargang.
- Samen met Jules Valenprint en René Leclercq had hij
van 1912 tot 1914 het blad 'Revue Continentale Illustrée'.
- In 'Groot Nederland' verschenen de verhalen 'Een ontgoocheling'
(1914) en 'De verlossing' (1916).
- Willem Elsschot was na de Eerste Wereldoorlog correspondent
voor de 'Nieuwe Rotterdamsche Courant'.
- Willem Elsschot heeft zelf bladen uitgegeven als het 'Wereldtijdschrift'
in zijn boeken. Ze verschenen onder namen als 'La Revue Générale
Illustréé', La Revue Continentale Illustrée'
en 'La Revue Continelntale'.
- De redactie van 'Forum' ontdekte de vroege verzen van Elsschot
en publiceerde ze in 1932 in het blad. Vervolgens werden ze in
1934 in boekvorm uitgegeven. Het is zeer de vraag of dit zonder
'Forum' ook gebeurd was. "Forum' beschouwde Elsschot als
hun voorloper. Jan Greshoff en Menno Ter Braak drongen er bij
Elsschot op aan om weer met schrijven te beginnen. Hij schreef
in korte tijd 'Kaas' en droeg het op aan Jan Greshoff.
Over Willem Elsschot:
- Een interview met W. Elsschot in 'Sprekende schrijvers' van
G.H. 's-Gravesande (1935)
- S. Vestdijk, 1 hoofdstuk over Willem Ellschot: 'Apotheose
der zakelijkheid' in 'Muiterij tegen het etmaal. Deel 1. Proza'
(1941)
- Bernard-Frans van Vlierden, 'Willem Elsschot' (1958)
- Garmt Stuiveling, 'Willem Elsschot' 1960)
- Wilfred Smit, 'Requiem bij de uitvaart van Willem Elsschot'
in 'Literair akkoord 5' (1961)
- Dr. C.G.L. Apeldoorn e.a., 'Willem Elsschot - Lijmen/Het
been' (Nederlandse keur 53)
- R.A. Cornets de Groot, 'Labirinteek: opstellen ove: Guido
Gezelle, A.C.W. Staring, Jan G. Elburg, Lucebert, Willem Elsschot,
Anthonie Donker, Herman Gorter, M. Nijhoff, Remco Campert, Cornelis
Crul, Gerrit Achterberg' (1968)
- Een interview met Lieven Walschap en Adèle Kellner-de
Ridder in 'Veertien vrouwen' van Bibeb (1974)
- Simon Carmiggelt, 'Notities over Willem Elsschot' (1976)
- Bzzlletin bracht in april 1977 een Elsschot-special uit.
- Annemarie Kets-Vree (red.), 'Over Willem Elsschot. Beschouwingen
en interviews' (1982)
- 'Willem Elsschot 1882-1982' (programmaboekje) (1982)
- M. Somers, 'Willem Elsschot en het wereldtijdschrift' (1983)
- Boris Rousseeuw, 'Van hier tot Peking' (1983)
- Boris Rousseeuw, 'Twee heren. Over E. du Perron en Willem
Elsschot' (1986)
- 1 in memoriam: 'Uitvaart van Willem Elsschot' door Herman
Teirlinck in 'Hij is reeds aan de overzijde. Necrologieën
van schrijvers', samengesteld door Jeroen Brouwers (1986)
- Willem Elsschot, Schrijversmap, bibliotheekwinkel (1989)
- Johan Anthierens, 'Het ridderspoor' (1992)
- Ida de Ridder, 'Willem Elsschot, mijn vader' (1994)
- Een bijdrage over Willem Elsschot in 'Kritisch Lexicon van
de Nederlandstalige Literatuur na 1945' door Lut Missinne (mei
2002)
- Fernand Auwera, 'Willem Elsschot' (1999)
- Wieneke 't Hoen (samenstelling), 'Van De Ridder tot Elsschot.
Een biografie in foto's' (2000)
- Ida de Ridder, 'Willem Elsschot en de piano' (2000)
- 'De Parelduiker' themanummer Willem Elsschot (nr. 4/5, 2001)
- Marco Daane & Wieneke 't Hoen, 'U schijnt de stad niet
goed te kennen? - Een literaire wandeling door het Antwerpen
van Willem Elsschot' (2002)
- Martine Cuyt, 'Willem Elsschot. Man van woorden' (2004)
- Jan van Hattem, 'Willem Elsschot. Mythes bij het leven. Een
biografie' (2004)
- 'Revolver' bracht in 2004 een Elsschot-nummer uit.
- Matthijs de Ridder, 'Aan Borms - Willem Elsschot, een politiek
schrijver' (2007)
- Ida de Ridder, 'Fine. Levenslang met Elsschot' (2007)
- Pieter Steinz bespreekt 'Kaas' in 'Het web van de wereldliteratuur.
Welke 100 boeken hebben de literaire X-factor?' (2007)
Diversen: (Zonder
een schijn van volledigheid)
- 'Lijmen' en 'Het been' werden door Manuel van Loggem voor
toneel bewerkt en gespeeld in 1961. Manuel van Loggem bewerkte
'Lijmen' ook voor televisie. Dit werd uitgezonden in 1962 en
in 1970.
- 'Villa des Roses' werd door Walter van der Kamp voor televisie
bewerkt en uitgezonden in 1968. Later bewerkte Van der Kamp o.a.
ook 'De verlossing' voor televisie.
- 'Kaas' werd voor televisie bewerkt door Gerard Rekers en
uitgezonden in 1968.
- 'Het dwaallicht' werd in 1972 verfilmd door Frans Buyens.
- 'Een ontgoocheling/Het dwaallicht' verscheen als Bulkboek
196.
- Vrij Nederland hield in 1978 een onderzoek naar de boekenlijsten
op middelbare scholen. Wille Elsschot stond bij de meestgenoemde
schrijvers op nummer 4.
- 'Tsjip/De leeuwentemmer' verscheen als Bulkboek 229.
- Frans Laarmans uit 'Lijmen/Het been' en Louise Gréteur
uit 'Villa des Roses' werden door Inez van Eijk en Rudi Wester
beschreven in hun 'Honderd helden uit de Nederlandse literatuur'.
- 'Villa des Roses' werd in 1986 door C.J. Aarts en N. van
der Meulen in hun boek 'Het literair eeuwboek. Honderd jaar het
boek van het jaar' uitgeroepen tot het beste boek van 1913.
- 'Lijmen' werd in 1986 door C.J. Aarts en N. van der Meulen
in hun boek 'Het literair eeuwboek. Honderd jaar het boek van
het jaar' uitgeroepen tot het beste boek van 1924.
- 'Kaas' werd in 1986 door C.J. Aarts en N. van der Meulen
in hun boek 'Het literair eeuwboek. Honderd jaar het boek van
het jaar' uitgeroepen tot het beste boek van 1933.
- 4 parodieën op werk van Willem Elsschot in 'Ik ben geboren
in Apeldoorn. Groot parodieënboek' (samenstelling Rody Chamuleau
en J.A. Dautzenberg) (1994)
- 'Kaas' verscheen in 1995 in de 'Grote Lijster'-serie van
Wolters Noordhoff.
- 'Tsjip / De leeuwentemmer' verscheen in 1995 als Bulkboek
(nr. 229).
- In de 'top-100' van boeken die scholieren in 1997 op hun
lijst zetten staat 'Kaas' op nummer 16. Op 10% van de lijsten
komt het boek voor!
- 'Het dwaallicht' staat op nummer 67 en komt op 2% van de lijsten
voor.
- 'Lijmen/Het been' staat op nummer 84 en komt ook op 2% van
de lijsten voor.
- 'Lijmen/Het been' werd in 1999 verfilmd met Sylvia Kristel
in één van de rollen. Fernand Auwera schreef het
scenario.
- In juli 1999 werd in Antwerpen het Willem Elsschot Genootschap
opgericht. Het genootschap stelt zich tot doel het werk van Elsschot
te promoten, en de Elsschot-studie te bevorderen. Verder probeert
het genootschap te voorkomen dat stukken uit de nalatenschap
van Elsschot onder de veilinghamer belanden. Meer informatie
over het lidmaatschap van het Willem Elsschot Genootschap kan
men krijgen op het voorlopig secretariaat : C. Van Tilborgh,
Lijsterbeslaan 6, B- 2920 Kalmthout. Tel. 03 666 78 70.
- Max Pam maakte voor HP/De Tijd (10-09-1999) een lijst met
de 100 beste boeken van de eeuw.
Hij nam hierin van Willem Elsschot op:
Op nr. 7 'Kaas' (Een boek dat bewijst dat je over alles een
meesterwerk kunt schrijven áls je kunt schrijven).
Op nr. 23 'Lijmen' (Wie gegrepen wordt door de belevenissen
van Boormans en Laarmans, denkt voor altijd oplichterij te kunnen
herkennen).
Op nr. 56 'Villa des Roses' (Familieverhaal over een pension,
vol melancholie en tragiek).
- In de herfst van 1999 verscheen een CD met de opname van
de voorleestournee die Elsschot in 1957 langs enkele
Nederlandse steden ondernam.
- In 2000 brengt Querido een editie van Elsschots verzamelde
romans uit.
- 'Het Parool' nam 'Lijmen' en 'Villa des Roses' op in een
(internationale) lijst van De honderd mooiste boeken van de eeuw.
- Uitgeverij Rivendell brengt een T-shirt op de markt, bedrukt
met het fragment 'Tussen droom en daad' van Willem Elsschot.
- Herman Verbeeck brengt vanaf september 2001 een toneelversie
van 'Kaas'
- 'Villa des roses' werd verfilmd door Frank van Passel.
- 'Kaas' werd in 2002 uitgegeven in de 'Kroonlijster-serie'.
- Het Tom Kwakernaat Ensemble zette poëzie van Elsschot
op muziek (2002)
- Het Letterkundig museum publiceerde begin 2007 een top 100
van grootste dode schrijvers. Ook Willem Elsschot was in dit
'Pantheon' opgenomen. Eind 2008 zal het museum met een permanente
expositie aandacht aan deze schrijvers besteden.
- De documentaire 'Erfgenaam van Elsschot' (2007) werd op televisie
uitgezonden én op DVD uitgegeven.
- 'Kaas. en beeldroman van Dick Matena' (integrale tekst in
stripvorm) (2008). In hetzelfde jaar verstripte Matena ook 'Het
dwaallicht'.
- 'Lijmen/Het been' verscheen als Grote Lijster 2008.

Literaire prijzen:
- Driejaarlijkse Staatsprijs 1948 voor verhalend proza.
- Constantijn Huygens-prijs 1951 (als eerste Vlaming) voor
zijn gehele oeuvre.
- Staatsprijs ter bekroning van een schrijversloopbaan (postuum)
in 1960.
- T.g.v. de eerste Landelijke Gedichtendag op 27 januari 2000
was er een verkiezing van het 'meest favoriete gedicht. 'Het
huwelijk' van Willem Elsschot eindigde op de vierde plaats.
Willem Elsschot was lid van de jury voor:
- Leo J. Kryn-prijs 1942, 1958.
In de Vinkenburgstraat in Utrecht zijn - midden in de straat
- koperen plaquettes aangebracht, een soort walk of fame van bekende
Nederlandse filmsterren die in een bepaald jaar tot beste acteur
of actrice zijn uitgeroepen. De onthulling van de bronzen tegels
gebeurt tijdens het jaarlijkse Nederlands Film Festival dat gehouden
wordt in Utrecht. Het ene jaar wordt een acteur of actrice winnaar
van een gouden kalf, het andere jaar onthullen ze zelf de tegel
met hun handafdruk en handtekening:

Opmerkingen:
- De vader van Willem Elsschot was bakker. Hij was de op één
na jongste van negen kinderen. Vier ervan stierven jong.
- Willem Elsschot volgde het Koninklijk Atheneum, hij kreeg
hier o.a. les van Pol de Mont. Hij werd van het Koninklijk Atheneum
gestuurd als hij 16 is.
- Hij ging aan het werk als loopjongen bij diverse bedrijven.
In 1901 begon hij met een opleiding aan het Hoger Handelsgesticht
in Antwerpen.
- In 1901 werd hij vader. Omdat hij geen baan had, kon hij
toen niet trouwen met Jeanette Joséphine Scheurwegen (1882-1960).
- Willem Elsschot haalde in 1904 het diploma aan het Hoger
Handelsgesticht (licentiaat handels- en consulaire wetenschappen).
- Hij ging in Schiedam werken als chef-correspondent bij de
Werf Gusto en in Delfshaven. Ook werkte hij een poos in Parijs
(bij een uiterst dubieuze Argentijnse zakenman).
- In 1908 trouwde hij met Joséphine. Zij kwam toen met
hun zoon in Rotterdam bij hem wonen. In de jaren daarna werden
nog twee zoons en drie dochters geboren.
- Willem Elsschot debuteerde met de roman 'Villa des Roses'
in 1913.
- In de Eerste Wereldoorlog (hij woonde toen met zijn vrouw
en kinderen in Antwerpen bij zijn ouders) was hij secretaris
van het Provinciaal oogstbureel.
- Na deze oorlog richtte hij zelf een reclamebureau in Antwerpen
en Brussel op. Hij ging aan de Lemméstraat 21 wonen.
- 'De verlossing' was in Vlaanderen een verboden boek, omdat
het antipapistisch zou zijn.
- 'Kaas' had bij de eerste druk 23 hoofdstukken. Bij de derde
druk in 1942 voegde Elsschot een hoofdstuk toe.
- Laarmans en Boorman zijn terugkerende personages in zijn
boeken. Beide figuren zijn alter-ego's van Elsschot zelf.
- Na 'Het dwaallicht' in 1947 zei Elsschot dat hij uitgeschreven
was. Hij had er geen zin meer in.
- De stijl van Elsschot wordt gekenschetst als: laconiek, cynisch
en geconcentreerd.
- Een terugkerend thema in zijn werk is het conflict tussen
het menselijk gevoel en de eisen van de (harde) zakenwereld.
- In 1957 werd bij Elsschot een vorm van huidkanker vastgesteld,
waarschijnlijk een gevolg van de huidziekte mycosis fungodes,
waaraan hij al langer leed.
- Willem Elsschot overleed op 31 mei 1960 na een valpartij
aan een hartaderbreuk. De volgende dag stierf zijn vrouw, ze
wilde niet naar haar overleden echtgenoot gaan kijken. Aangespoord
door haar familie deed ze dit toch. Ze ging rusten, sliep in
en werd niet meer wakker.
- Zijn as is op 04-06-1960 bijgezet op Begraafplaats Schoonselhof
in Antwerpen, in het graf van zijn vrouw (perk N, graf 45).
- Aan de gevel van zijn sterfhuis (Lemméstraat 21) is
een gedenkplaat aangebracht.
- In Antwerpen staat aan de Lange Gasthuisstraat een standbeeld
van Elsschot, gemaakt door Wilfried Pas.
- In 2004 werd via de biografie 'Willem Elsschot. Man van Woorden'
door Martine Cuyt bekend dat Willem Elsschot van 1946 tot 1951
een verhouding met de dichteres Liane Bruylants heeft gehad.

Anderen over Willem Elsschot:
- Er is veel verwantschap tussen de Nederlander Nescio en de
Vlaming Elsschot, al zijn hun stijlmiddelen geheel verschillend;
wat hen beiden verbindt, en wat het tot een voorrecht maakt over
hen te schrijven, is hun reëel gevoel voor het eiland der
innerlijke stemmen. (Menno ter Braak, Het Vaderland, 03-12-1933)
- Willem Elsschot, een curiosum als dichter, wiens gedicht
Het huwelijk niemand ooit vergeten kan. (Raymond Herreman,
Boekuiltjes, blz. 50)
- Doch zoals Elsschot het zo mooi heeft gezegd: Tussen droom
en daad staan wetten in de weg die niemand kan verklaren. (Louis
Paul Boon, Boontjes 1966, blz. 173)
- Gevraagd naar zijn 'lievelingsboek' noemt Drs. P in Vrij
Nederland van 01-10-1988 'Kees de Jongen' van Theo Thijssen.
Hij geeft daarbij aan eigenlijk niet te kunnen kiezen tussen
dit boek en 'Villa des Roses' van Willem Elsschot.
- Op het einde van zijn leven werd Elsschot zwaar ziek in het
ziekenhuis opgenomen. Daar ontving hij nog de pastoor, die bij
zijn bedje kwam staan en zalvend zegde: 'En hoe gaat het u, mijn
vriend?' Elsschot antwoordde: 'Het gaat me zeer slecht, meneer
de paster. Maar als ge me nog eens een bezoek brengt moet ge
zeggen <meneer De Ridder>, want uw vriend ben ik niet.'
(Louis Paul Boon in: Jeroen Brouwers, Zachtjes knetteren de letteren,
blz. 85)
- Ja, en Elsschot. Die twintig verzen, bijtend als zoutzuur
en mild als regen. (Gerrit Achterberg in: H.U. Jesserun d'Oliveira,
Scheppen riep hij gaat van Au!, blz. 36)
- Hoewel hij toch doorgaat voor een bij uitstek nuchter schrijver,
heeft hij gedichten geschreven die je alleen met een door tranen
verstikte stem kunt voorlezen. Dat zijn gedichten... als de toon
ook maar iets anders zou zijn geweest, zeg je: sentimenteel
oud wijf dat je bent. Hij is niet een groot schrijver omdat hij
gevleugeld kon zijn, hij is een groot schrijver omdat hij stevig
op zijn benen stond. Vleugels zijn meegenomen. (Gerrit Komrij,
De buitenkant, blz. 36)
- Toen ik op het gymnasium zat werd er door de leraren wel
uit Elsschot voorgelezen. Maar als ik me goed herinner, niet
door de leraar Nederlands. ... En zelfs nu, in 1977, als je in
beschaafd gezelschap opeens 'un stout, un!' roept, dan herkennen
maar een of twee mensen die kreet, en in een gezelschap neerlandici
niemand. (Karel van het Reve (1977), geciteerd in 'Het literair
eeuwboek. Honderd jaar het boek van het jaar').
- Zijstraat in stadskwartier
Sober pensionbedrijf
Plaats voor kleinburgerlijk leven
Ach ja...
Kamerbewoner in
Communicatienood
Haarscherp getekend
Wie doet hem dat na?
(Drs. P, over 'Villa des Roses', Zeslettergrepigheid, blz. 129)

Mijn favoriete citaat:
Maar doodslaan deed hij niet, want
tussen droom en daad
staan wetten in de weg en praktische bezwaren,
en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,
en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.
(Willem Elsschot, Het huwelijk (fragm.),
Domweg gelukkig in de Dapperstraat, blz. 156)
Naar een overzicht van citaten
van Willem Elsschot

Links:
Terug naar de eerste pagina /homepage
Citaten zoeken op trefwoord
Overzicht van trefwoorden
Citaten zoeken op auteur
Overzicht van auteurs
Overzicht van bibliografieën
Andere interessante internet-bladzijden
Vanaf 18-03-2000
Bronnen o.a.:
- Lexicon van de moderne Nederlandse literatuur (1978)
- Ik hou van jou. Drieënnegentig auteurs van Querido (1982)
- B.F. van Vlierden, Willem Elsschot (1984)
- Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
- Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
- Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
- Prisma uittrekselboek Nederlandse literatuur1945-1980 (1987)
- Prisma van de pseudoniemen (1992)
- Kaas, de grote lijsters (1995)
- Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
- Uittreksel top-100
- Encarta '98 (1997)
- Hans Heesen e.a., Waar ligt Poot? (1997)
- Schrijvers. 2000 auteurs van de 20e eeuw van A tot Z (2002)
- Behoudens deze steen. Een gids langs schrijversgraven in
Nederland en Vlaanderen (2004)
©2009 Mats
Beek, Veenendaal