Achternaam: Schimmel

Voornaam: Hendrik Jan

Geboren: 30-06-1823

Te: 's-Graveland

Overleden: 14-11-1906

Te: Bussum

Pseudoniem(en): Hendrik Jan Schimmel publiceerde 'Het slot van Abcou' en 'Zege na strijd' onder het pseudoniem Ed. van den Hoeck. Men schreef 'Het slot van Abcou' toe aan Hacke van Mijnden, waarna H.J. Schimmel in 1874 besloot openbaar te maken dat hij de schrijver was. Gedeelten van 'Het slot van Abcou' verwerkte hij daarna in zijn roman 'Sinjeur Semeyns'.
Hij gebruikte ook het pseudoniem Dr. H. Carpentier.

Werk:

Poëzie:

• Gondebald (1848)
• Verspreide gedichten (1852)
• Bilderdijks Eere (1855)
• Nieuwe gedichten (1857)
• Leidens ontzet, Gedicht voor mannenstemmen (1862)
• Herfstloover (1871)
• Aan mijn vaderland (1872)
• Thorbecke-cantate (1876)
• Innerlijk leven (1889)

Proza:

• De eerste dag eens nieuwen levens (1855)
• Sproken en vertellingen (1855)
• Een Haagsche Joffer (1856)
• Dramatische poëzy (2 delen) (1858)
• Twee vrienden (1858)
• Mary Hollis (3 delen) (1860)
• Mylady Carlisle (4 delen) (1864)
• Het gezin van baas van Ommeren (voor dertig jaren) (2 delen) (1870)
• Romantische Werken (1872)
• Sinjeur Semeyns (3 delen) (1875)
• Herinneringen (1878)
• Verzoend (1882)
• De vooravond der revolutie (1886)
• De kaptein van de lijfgarde (1888)
• Volledige romantische werken 1847-1887 (17 delen) (1888)
• Jan Willem's levensboek (1896)
• Het zondekind (1898)
• Tweelingen (verhalen)

Toneel:

• Twee Tudors (1847)
• Joan Wouters (1847)
• Giovanni di Procida (1849)
• Oranje en Nederland (1849)
• Napoleon Bonaparte, eerste konsul (1851)
• Schuld en boete (1852)
• Dramatische Poëzij (2 delen) (1856)
• Het kind van staat (1859)
• Struensee (1868)
• Het slot van Abcou (1869)
• Zege na strijd (1878)
• Juffrouw Bos (1878)
• De Towerkat (1880)
• Dramatische werken (3 delen) (1884/1885)
• In de Directiekamer (1894)
• Dramatische werken, Tweede reeks (1897)

Vertalingen/bewerkingen:

• Casimir de la Vigne, Lodewijk de Elfde. Drama in vijf bedrijven (1850)
• Emanuel Geibel, Sofonisbe. Drama in vijf bedrijven (1876)
• Ponsard, Lucretia. Treurspel in vijf bedrijven (1884)

Overig non-fictie:

• Bonaparte en zijn tijd (1853)
• De eerste dag eens nieuwen levens. (De overgang van Enkhuizen in 1572) (2 delen) (1855)
• Hendrik Conscience beoordeeld (1858)
• De Generaal Bonaparte en zijn tijd. Schetsen uit de Fransche revolutie (1797-1800) (heruitgave van 'Bonaparte en zijn tijd') (1859)

Werkkamer H.J. Schimmel (vanaf 1878)

H.J. Schimmel schreef een voorwoord/inleiding voor:

• E. d'Espérance, Uit de Geestenwereld (1899)
• Princes Mary Karadja, Bovenzinnelijke waereld (1901)

Bloemlezingen:

'Gebloemleesd'

Poëzie:

• 1 gedicht: 'Prentjens-kijken' in 'Verzen', samengesteld door Dr. J. Aleida Nijland (1908)
• 1 gedicht: 'Aan mijn vaderland' in 'Onze dichters', door Gust. van Elring (1909)
• 1 gedicht: 'Terug-blik' in 'De spiegel van de Nederlandse poëzie door alle eeuwen 1100-1900', samengesteld door Victor E. van Vriesland (1955)
• 1 gedicht: 'Een uilkritiek' in 'Dichten over dichten. Bloemlezing uit de Nederlandse poëzie van de 19de & 20ste eeuw, samengesteld door Atte Jongstra en Arjan Peters (1994)
• 1 gedicht: 'Vrijheid' in 'Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten', verzameld door Gerrit Komrij (2004)

Proza:

• 1 verhaal: 'De stadhouder ontvangt' in 'Aangename uren II', door F.J. Heeris en W. Toose (1915)
• 1 citaat in 'Andermans wijsheid', bijeengebracht door K. ter Laan (1961):
  'Gij mannen hebt tot arbeidsveld een waereld,
  Wij slechts een huis, en in dat huis een hart,
  Het hart van wie ons lief is.'
• 1 citaat in 'Kosmos groot citatenboek' (1986): 'Geliefkoosd plekje grond, ontwoekerd aan de baren.'
• 1 tekst: 'Inhoud met aanteekeningen' en 1 citaat: 'Een vrij mislukte poging om een goede gedachte te belichamen' in 'Dichten over dichten. Bloemlezing uit de Nederlandse poëzie van de 19de & 20ste eeuw, samengesteld door Atte Jongstra en Arjan Peters (1994)
• 1 citaat in '101 mooie en originele citaten voor uw wenskaarten', samengesteld door Gie van Roosbroeck (z.j.)

Tijdschriften:

• Hendrik Jan Schimmel debuteerde in 1844 met het gedicht ''s Menschen Geest' in 'Almanak van het schoone en goede'.
• Hendrik Jan Schimmel publiceerde in 'Spectator van Tooneel, Concerten en Tentoonstellingen'.
• Hendrik Jan Schimmel was van 1851 tot 1867 redacteur van 'De Gids'.
• Hendrik Jan Schimmel was redacteur van 'Nederlandsche Volksalmanak' (1849-1858), 'Nederland' (1845-1886), 'Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift' (1891-1903), 'Eigen bodem' (1897-1900), en 'Het Tooneel'.
• Hendrik Jan Schimmel publiceerde in 'Spiritualistische bladen', 'Spiritualistisch Weekblad', 'Het toekomstig leven'.

Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)

• Een hoofdstuk over Hendrik Jan Schimmel in 'Geschiedenis der Noord-Nederlandsche Letteren in de XIXe Eeuw, deel 2' van Dr. J. ten Brink (1903)
• Hunningher, 'Het dramatisch werk van Schimmel in verband met het amsterdamsche tooneelleven in de 19e eeuw' (1931)
• C.M. de Beaufort, 'De historische romans en novellen van H.J. Schimmel' (proefschrift) (1945)
• Een hoofdstuk over H.J. Schimmel in Hans Heesen & Harry Jansen, 'Pen in ruste. Schrijversgraven in Midden-Nederland' (2001)

Opmerkingen:

• Hendrik Jan Schimmel werd geboren in 's-Graveland, waar zijn vader burgemeester en notaris was. In het gezin werden tien kinderen geboren, waarvan er vijf al jong overleden. Zijn vader hand een grondige hekel aan het lezen van poëzie en romans, en zeker aan het schrijven ervan.
• Van zijn negende tot zijn dertiende jaar ging H.J. Schimmel naar de aristocratische (kost)school van F.H.F. Baudet in 's-Graveland.
• Van 1836 tot 1842 werkte hij op het kantoor van zijn vader (die in 1842 overleed). Na 1842 werkte hij als ambtenaar in Amsterdam. Hij moest als twintigjarige de kost verdienen voor het gezin. Hij bleef dat doen tot 1864 (toen zijn moeder overleed).
• In Amsterdam bezocht hij (midden jaren '40) vrijwel iedere zaterdagavond de Stadsschouwburg, werd een toneelliefhebber en ging ook zelf toneelstukken schrijven. Zijn eerste toneelstuk 'Twee Tudors' (onder invloed van Victor Hugo's 'Mary Tudor') beleefde zijn premiere op 17-04-1847. Zijn tweede stuk, het op verzoek geschreven 'Joan Wouters', ging al snel daarna in premiere: 07-12-1847.
• In 1849 ging hij werken bij een Handelmaatschappij en in 1863 werd hij directeur directeurschap van de Amsterdamse Credietvereeniging.
• Hij trouwde op 01-06-1865 met Anna Maria Kalff. Op 20-11-1871 werd er een kind geboren. Drie maanden later, op 15-02-1872 overleed zijn vrouw.
• Op 30-10-1873 trouwde hij met de zus van zijn overleden vrouw.
• Hendrik Jan Schimmel was oprichter en voorzitter van de Koninklijke Vereeniging het Nederlandsch Tooneel.
• Vanaf 1879 woonde H.J. Schimmel als 'ambeloos burger' in Bussum.
• In het najaar van 1906 werd hij ziek. Hij overleed op 14-11-1906 en werd op 17-11-1906 begraven op de Algemene Begraafplaats aan de Nieuwe Hilversumesweg in Bussum (graf 108, 1e klas). De familie gaf het graf per 01-01-1974 op, waarna het is geruimd.
• Na zijn overlijden wilde het gemeentebestuur een straat naar Schimmel vernoemen. Men wilde keizen voor een aansprekend romanfiguur uit zijn werk, maar wist geen keuze te maken. Daarom noemde men een straat naar een boek van Schimmel: De Majoor Franslaan. Pas tien jaar later - in 1917 - kwam men tot de ontdekking dat dit boek niet van Schimmel was, maar van Bosboom-Toussaint. Toen kwam er alsnog een H.J. Schimmellaan.

Anderen over H.J. Schimmel:

• Schimmels voornaamste betekenis ligt in het feit dat hij de romantiek in historische stukken op het toneel bracht. (Winkler Prins Lexicon van de Nederlandse letterkunde, blz. 356)
• Minstens een halve eeuw was hij een van de populairste schrijvers van Nederland. Zijn naam werd in één adem genoemd met die van Potgieter en Busken Huet, met wie hij de redactie over De Gids voerde. Een kwart eeuw na zijn dood werd zijn toneelwerk nog interessant genoeg bevonden voor een letterkundige studie. Weer een kwart eeuw later werd er nog een dissertatie aan zijn romans en novellen gewijd. En nu? (Hans Heesen & Harry Jansen, Pen in ruste. Schrijversgraven in Midden-Nederland, blz. 179)

Handtekening H.J. Schimmel

Mijn favoriete citaat:

Links:

• Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van H.J. Schimmel
• DBNL - Hendrik Jan Schimmel
• Levensbericht - Hendrik Jan Schimmel

Bronnen o.a.:

• Elseviers Maandschrift, deel 33 (1907)
• Handboek tot de Nederlandsche Letterkundige gschiedenis (1928)
• Levensbericht (zie 'Links')
• Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
• Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
• Prisma van de pseudoniemen (1992)
• Pen in ruste. Schrijversgraven in Midden-Nederland (2001)