Toon Tellegen
Profiel
Achternaam: Tellegen
Roepnaam: Toon
Voornamen: Antonius Otto Hermannus
Geboren: 18-11-1941
Te: Den Briel
Pseudoniem(en): Voor zover mij bekend heeft Toon Tellegen niet onder pseudoniem gepubliceerd.
Mijn grootvader was oud en wilde niet meer leven.
Ik vond dat raar. Wilde hij ook niet meer weten hoe het verderging met de wereld? En met mij?
En wilde hij ook nooit meer een avontuur beleven? Of iets lekkers eten?
Ik zou dat verschrikkelijk vinden.
Maar mijn grootvader vond dat niet. 'Het is mooi geweest,' zei hij.
Alsof het niet nog mooier kon worden.
Dat kon altijd. Dat wist ik zeker.
(Toon Tellegen, Mijn avonturen door V. Swchwrm, blz. 31)
| Voor tweedehands boeken | Ook van Toon Tellegen |
| Raban Internet Antiquariaat | Klik hier ! |
Werk
Poëzie
- De zin van een liguster (1980)
- De aanzet tot een web (1981)
- Beroemde scherven (1982)
- De andere ridders (1984)
- Ik en ik (1985)
- Mijn winter (1987)
- In N. en andere gedichten (1989)
- Een langzame val (1991)
- Een dansschool (1992)
- Een man viel (bibliofiel, 70 ex.) (1993)
- Tijger onder de slakken (1994)
- Als we vlammen waren (1996)
- Ja (vouwblad) (bibliofiel, 40 ex.) (1996)
- Over liefde en niets anders (1997)
- Gewone gedichten (1998)
- Er ligt een appel op een schaal (keuze uit de gedichten) (1999)
- Kruis en munt (2000)
- Gedichten 1977-1999 (2000)
- Beeld versus woord: dichters en fotografen op reis (2001)
- De een en de ander (2001)
- Een man en een engel (2001)
- Alleen liefde: een keuze (2002)
- Wie a zegt (2002)
- Minuscule oorlogen (niet met het blote oog zichtbaar) (2004)
- Daar zijn woorden (bloemlezing) (2005)
- Tonnus Oosterhoff, Toon Tellegen (bibliofiel, 143 ex.) (2005)
- ... m n o p q ... (2005)
- Wachten op wonderen (met tekeningen van Molly Voûte) (2005)
- Raafvogels (2006)
- Hemels en vergeefs (2008)
- Stof dat als een meisje (2009)
Proza
- Twee oude vrouwtjes : tweeëntwintig verhalen (jaarwisselingsgeschenk, 1000 ex.) (1993)
- Twee oude vrouwtjes (verhalen) (1994)
- Dora, een liefdesgeschiedenis (1998)
- De genezing van de krekel (1999)
- Enkele onwaarschijnlijke aantekeningen van Dante Alighieri bij het schrijven van zijn Goddelijke Komedie (2000)
- De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne (verhalen) (2000)
- Alvast (bibliofiel, 77 ex.) (2001)
- Brieven aan Doornroosje (2002)
- De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne en andere verhalen (verhalen uit: De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne/Zoveel was zeker/Twee oude vrouwtjes) (2004)
- Een nieuwe tijd (2007)
- Ik zal je nooit vergeten (2007)
- Het vertrek van de mier (2009)
- Het wezen van de olifant (2010)
Voor kinderen:
- Er ging geen dag voorbij (1984)
- Ik ga op reis' zei de eekhoorn (bibliofiel, 45 ex.) (1985)
- Toen niemand iets te doen had (1987)
- Langzaam, zo snel als zij konden (1989)
- Het feest op de maan (samen met Mance Post) (1990)
- Misschien waren zij nergens (1991)
- Juffrouw Kachel (1991)
- Jannes (samen met Peter Vos) (1993)
- Bijna iedereen kon omvallen (1993)
- Mijn vader (1994)
- De verjaardag van de eekhoorn (1995)
- Misschien wisten zij alles.313 verhalen over de eekhoorn en de andere dieren (1995)
- De verschrompeling van de olifant (bibliofiel) (1996)
- De ontdekking van de honing (1996)
- Teunis (1996)
- Brieven aan niemand anders (1996)
- Dokter Deter (1997)
- De verjaardag van alle anderen (1998)
- Misschien wisten zij alles (met CD) (1998)
- Mijn avonturen door V. Swchwrm (Kinderboekenweekgeschenk 1998)
- Ze sliepen nog (2000)
- Taartenboek (recepten van Henja Schneider) (2001)
- Zoveel was zeker: een keuze uit de verhalen (2002)
- Maar niet uit het hart: dierenverhalen over afscheid (2003)
- Is er dan niemand boos? (2002)
- Maar niet uit het hart: een keuze uit de dierenverhalen (2003)
- Lente (2003)
- Plotseling ging de olifant aan (2004)
- Met hart en ziel: dierenverhalen voor elk feest (2004)
- Een hart onder de riem: dierenverhalen vol troost (2004)
- Na aan het hart: dierenverhalen vol vriendschap (2004)
- Middenin de nacht (2005)
- Pikkuhenki (2005)
- De eenzaamheid van de egel (2006)
- De almacht van de boktor (2007)
- Post voor iedereen (2007)
- Ik zal je nooit vergeten (2007)
- De verjaardag van de eekhoorn en andere verhalen (heruitgave van 'De verjaardag van de eekhoorn') (2007)
- Morgen was het feest (2008)
- Iedereen was er (2009)
- Beterschap. Dierenverhalen over ziekte en gezondheid (2009)
- Welterusten. Dierenverhalen over slaap en sluimer (2009)
- Goede reis. Dierenverhalen over vertrek en aankomst (2009)
- Houd moed. Dierenverhalen over verdriet en eenzaamheid (2009)
- Wat dansen we heerlijk (2010)
Toneel
- Jimmy Walker (samen met H. Goslinga) (1966)
- Als moeder ergens ziek van wordt (1968)
- Wespen: een toneelspel in drie bedrijven (1979)
- Mijnheer Bach! Mijnheer Bach! (2002)
- Doorgefokt (2006)
- Leven met een Onbekende (2008)
- Twee oude vrouwtjes (2009)
Overig non fictie
- Water & spelen (2000)
- Leo Schatz: kleur heeft een mens getekend (met Tom Rooduijn) (2003)
- Toon Tellegen, Stef Kamil Carlens (vouwblad) (2004)
Vertalingen/bewerkingen
- Axel Hacke, Kleine koning December (1997)
Vertaald:
- 'In N.' (Amerikaanse vertaling door Claire Nicolas White van 'In N.') (1993)
- 'Nedostajati' (Servo-Kroatische vertaling door Olivera Petrovi´c van diverse dierenverhalen) (1995)
- 'Mi padre' (Spaanse vertaling door Maria Lerma van 'Mijn vader') (1995)
- 'Kad su svi bili dokoni' (Servo-Kroatische vertaling door Olivera Petrovi´c van 'Toen niemand iets te doen had') (1996)
- 'Un elefante en la Ciudad' (Spaanse vertaling door Nadine Beliën van 'Teunis') (1997)
- 'En Tonet, l'elefant' (Spaanse vertaling door Mariona Vilalta van 'Teunis') (1998)
- 'Vevercák a mravenec' (Tsjechische vertaling door Jirina Holenová van 'Toen niemand iets te doen had') (1998)
- 'Richtig dicke Freunde' (Duitse vertaling door Mirjam Pressler van 'Toen niemand iets te doen had') (1999)
- 'Dare mo shinanai' (Japanse vertaling door Nagayama Saki van 'Bijna iedereen kon omvallen') (2000)
- 'Water & playing' (Engelse vertaling door W.P.B. Willemsen van 'Water & spelen') (2000)
- 'Lettres de l'écureuil à la fourmi' (Franse vertaling door Véronique Roelandt van 'Brieven aan niemand anders' (2000)
- 'Riktigt goda vänner' (Zweedse vertaling door Birgit Lönn van 'Brieven aan niemand anders') (2000)
- 'Briefe vom Eichhorn an die Ameise' (Duitse vertaling door Mirjam Pressler van 'Brieven aan niemand anders') (2001)
- 'Il mio papà' (Italiaanse vertaling door Laura Draghi Salvadori van 'Mijn vader') (2001)
- 'Lettere dello scoiattolo alla formica' (Italiaanse vertaling door Laura Draghi Salvadori van 'Brieven aan niemand anders') (2001)
- 'Cartas de la ardilla, de la hormiga, del elefante, del oso (Spaanse vertaling door Heilette van Ree van 'Brieven aan niemand anders') (2001)
- 'Breve med vinden' (Deense vertaling door Mette Jokumsen van 'Brieven aan niemand anders') (2001)
- 'L'anniversaire de lécureuil et autres fêtes des animaux' (Franse vertaling door Véronique Roelandt van 'De verjaardag van de eekhoorn' (2002)
- 'Minu isa' (Estland, vertaling door Susanne Berger van 'Mijn vader' (2002)
- 'Ne vse umejut padat' : skazki dlja vzroslych' (Russische vertaling van 'Bijna iedereen kon omvallen') (2002)
- 'Briefe vom Eichhorn an die Ameise' (Duitse vertaling door Mirjam Pressler van 'Brieven aan niemand anders') (2003)
- 'Doktor Deter' (Duitse vertaling door Mirjam Pressler) (2003)
- 'Poezd v Pavlovsk i Ostfoorne' (Russische vertaling door I.B. Bratus van 'De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne') (2003)
- 'Dve starye staruski : istorii dlja vzroslych' (Russische vertaling door Ol'ga Grisina van 'Twee oude vrouwtjes') (2003)
- La curación del grillo (Spaanse vertaling door Maria Lerma van 'De genezing van de krekel') (2004)
- Pocti vzapravdu : skazki dlja vzroslych' (Russische vertaling door Ol'ga Grisina van 'Er ging geen dag voorbij') (2004)
- L'aniversari de l'esquirol (Spaanse vertaling door Auke Oosterhoff van 'De verjaardag van de eekhoorn') (2004)
- 'Gospozica peckarska' (Bulgaarse vertaling door Rajna Stefanova van 'Juffrouw Kachel') (2004)
- 'Mala nocna torta s plameni' (Sloveense vertaling door Anita Srebnik van 'Misschien wisten zij alles, en Is er dan niemand boos?, en Taartenboek') (2004)
- 'Kogda vse bezdel'nicali : skazki dlja vzroslych' (Russische vertaling door Iriny Trofimovoj van 'Toen niemand iets te doen had') (2004)
- 'Nie ka·zdy umial si¸e przewróci´c' (Poolse vertaling door Jadwiga J¸edryas van 'Bijna iedereen kon omvallen') (2005)
- 'Prochor i Potan : skazki dlja vzroslych' (Russische vertaling door Iriny Trofimovoj van 'Jannes') (2005)
- 'Kak vyzdoravlival svercok : kniga dlja vzroslych' (Russische vertaling door Iriny Trofimovoj van 'Is er dan niemand boos?') (2005)
- Neuzeli nikto ne rasserditsja? (Russische vertaling door Iriny Trofimovoj van 'De genezing van de krekel') (2005)
- 'Fora tristesa' (Spaanse vertaling door Auke Oosterhoff van 'De genezing van de krekel') (2005)
- 'Josefs Vater' (Duitse vertaling door Mirjam Pressler van 'Mijn vader') (2006)
- 'Die Murr, oder Die Entdeckung des Honigs' (Duitse vertaling door Jens Eschmann van 'De ontdekking van de honing') (2006)
- 'Pikko, die Hexe' (Duitse vertaling door Mirjam Pressler van 'Pikkuhenki') (2006)
- 'Pisma molko dla sboich : kniga dlja vzroslych' (Russische vertaling door Iriny Trofimovoj van 'Brieven aan niemand anders') (2006)
- 'Pikkuhenki : berättelsen om en mycket liten häxa' (Zweedse vertaling door Signe Zeilich-Jensen van 'Pikkuhenki') (2006)
Toon Tellegen schreef een inleiding voor
- Egbert Engberts, Herinneringen aan Rusland (2004)
Bloemlezingen
Tijdschriften
- Toon Tellegen debuteerde als dichter in 1977 in 'De Gids'.
- Toon Tellegen werkte mee aan de kinderpagina van 'NRC Handelsblad'.
- Toon Tellegen publiceerde gedichten in 'De Gids', 'Tirade', 'Optima' en 'Hollands Maandblad'.
- Toon Tellegen publiceerde proza in 'De Revisor'.
Over Toon Tellegen
- Een bijdrage over Toon Tellegen in 'Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945' door Kees van Domselaar (mei 1989)
- Een bijdrage over Toon Tellegen in 'Lexicon van de jeugdliteratuur' door Jos Staal (juni 1992)
- Een interview met Toon Tellegen in 'Engelen zijn in de mode' van Cornald Maas (1994)
- Lisette ten Voorde, 'Een plekje in het bos van literatuur: hoe zijn de dierenverhalen van Toon Tellegen te plaatsen in de literaire traditie' (afstudeerscriptie) (2003)
- Het tijdschrift 'Tzum' gaf in juli 2009 een Tellegen-nummer uit.
- Een hoofdstuk over Toon Tellegen in 'Wat een mooite! hoogtij in het kinderboek in acht portretten' van Bregje Boonstra (2009)
Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)
- De VPRO maakte televisiebewerkingen van Toon Tellegens dierenverhalen, met enkele van dezelfde tekenaars die ook de boeken illustreerden.
- Een gedicht: 'Zij schiepen ons' in 'Uit liefde en ironie', Liber amoricum voor Elisabeth Eybers, redactie Hans Ester en Ernst Lindenberg (1990)
- Toon Tellegen schreef het lemma 'vloedplanken' voor 'Het vergeetwoordenboek' (1994)
- 1 bijdrage 'Circus Dvizjenie' in 'De cycloop van Bewth' (1995)
- Tijdens de boekenweek 2002 kon men via internet een eigen bundel met liefdesgedichten samenstellen. Toon Tellegen stond in de top 10 van meestgevraagde dichters op nummer 6.
- 'De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne' verscheen in 2002 als Grote letterboek.
- Toon Tellegen in Concert: De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne (CD) (2004)
- 'Mijn avonturen door V. Swchwrm' werd in 2004/2005 als kindervoorstelling in het theater gebracht door 'Ro Theater & Het Paleis'.
- Toon Tellegen bezorgde samen met Adinka Tellegen het in 1929 door hun grootvader Egbert Engberts geschreven Herinneringen aan Rusland' (2004)
- 'Toon Tellegen leest voor Dierenverhalen uit Misschien wisten zij alles: 18 verhalen' (CD, 2005)
- 'Toon Tellegen leest Ik zal je nooit vergeten' (CD, 2007)
- 'Teunis', voorgelezen door: Erik van Muiswinkel (2 CD's, 2007)
- 'Dierenverhalen van Toon Tellegen & Het Wisselend Toonkwintet: een literair concert' (CD, 2007)
- Toon Tellegen & het Wisselend Toonkwintet, 'Dierenverhalen', CD-luisterboek (2007)
- 'Toon Tellegen leest: Het wezen van de olifant' (3 cd's) (2010)
- 'Toon Tellegen leest Mijn vader' (2 cd's) (2010)
Literaire prijzen
- Visser Neerlandiaprijs 1969 voor 'Als moeder ergens ziek van wordt'.
- Gouden Griffel 1988 voor 'Toen niemand iets te doen had'.
- Zilveren Griffel 1990 voor 'Langzaam, zo snel als zij konden'.
- Libris Woutertje Pieterse Prijs 1992 voor 'Juffrouw Kachel'.
- Zilveren Penseel voor Harrie Geelen voor de tekeningen bij 'Juffrouw Kachel'.
- Jan Campertprijs 1993 voor 'Een dansschool'.
- Zilveren Griffel 1994 voor 'Jannes'.
- Libris Woutertje Pieterse Prijs 1994 voor 'Bijna iedereen kon omvallen'.
- Gouden Griffel 1994 voor 'Bijna iedereen kon omvallen'.
- Gouden Penseel 1996 voor Geerten ten Bosch voor de tekeningen bij 'De verjaardag van de eekhoorn'.
- Theo Thijssenprijs 1997 voor zijn gehele oeuvre op het gebied van kinder- en jeugdliteratuur.
- Zilveren Griffel 1999 voor 'De verjaardag van alle anderen'.
- Gouden Uil 2000 voor 'De genezing van de krekel'.
- 'De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne' werd genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs 2001.
- Hendrik de Vries-prijs 2006.
Opmerkingen
- Toon Tellegen werd geboren in Den Briel, op het Maarland, dicht bij het bastion aan de Noordpoort. Zijn vader was daar huisarts.
- Zijn moeder is, toen ze negen jaar was, uit Rusland naar Nederland geëmigreerd. Haar ouders waren jaren eerder uit Nederland naar Rusland gegaan, maar kwamen terug.
- Toon Tellegen gaat naar de HBS. Als hij twaalf is verhuizen ze naar Voorburg, daar gaat hij naar het gymnasium van het Huygenslyceum..
- Als hij vijftien is 'ontdekt' hij de literatuur. Hij gaat alles lezen wat hij te pakken kan krijgen.
- In 1959 haalt hij zijn gymnasium-diploma. Daarna studeert hij een jaar in Amerika.
- Toon Tellegen studeerde medicijnen in Utrecht. Hij deed zijn artsexamen in Rotterdam en specialiseerde zich in verloskunde en chirurgie.
- Daarna werkte hij drie jaar als arts in een ziekenhuis in Kilgoris in Kenia.
- In Nederland was hij leraar en therapeut en sinds 1973 huisarts in Amsterdam.
- Toon Tellegen debuteerde met een toneelstuk: 'Jimmy Walker' (1966) geschreven samen met H. Goslinga.
- Als dichter debuteerde hij in 1980 met 'De zin van een liguster'.
- Zijn gedichten hebben een onheilspellende, absurde ondertoon. Opvallend zijn ook de opsommingen van wat hij ziet en denkt.
- Toon Tellegen werd vooral bekend door zijn kinderboeken, waarin dieren de hoofdpersonen zijn en waarin weinig actie zit, maar het vooral gaat om de gedachten van de dieren. De thema's daarbij zijn vaak 'het leven' en 'vriedschap'. In de verwoording van deze dieren herken je de dichter Tellegen. Voor deze boeken kreeg hij diverse 'griffels'.
- Toon Tellegen is getrouwd met Molly Voûte en heeft twee kinderen.
- Ook Toon Tellegen begon met het vertellen van 'verhaaltjes-voor-het-slapen-gaan' aan zijn eigen kinderen en besloot later om deze op te schrijven.
- Het werk van Toon Tellegen wordt uitgegeven door Querido.
Anderen over Toon Tellegen
- Absurd zou je deze verhaaltjes kunnen noemen, gek, vreemd. Ik kan het niet beter uitdrukken dan door te zeggen dat het net leek of er voortdurend een fluittoon in mijn oren kwam, toen ik ze las. Maar ze zijn zo spannend en prachtig dat ik ze achter elkaar heb uitgelezen. (Aukje Holtrop in Vrij Nederland over de dierenverhalen van Toon Tellegen)
- Tellegens dierenwereld straalt veiligheid en warmte uit. Er is plaats en tijd voor alles en iedereen. Elk verhaal wordt in woord en beeld tot een volkomen eigen, overtuigende wereld. (Juryrapport Gouden Griffel 1988)
- Ik heb Toon Tellegen nooit met een andere dichter in verband kunnen brengen. Zijn poëzie heeft iets afzonderlijks en eigengereids. Maar nu zag ik het plotseling. Soms doet hij, door de obsessionele kanten van zijn poëzie, even aan Kees Ouwens denken. Maar het duidelijkst verwant is hij toch, zeker in deze bundel, aan Pierre Kemp. (Wiel Kusters in een recensie van 'In N.' in de Volkskrant, 02-06-1989)
- In de verhalen van Toon Tellegen is het altijd vakantie. In het bos waar de eekhoorn en de mier, het nijlpaard en de kikker, de egel, de slak en de olifant vredig bijeen wonen gebeurt voornamelijk niets. Men schrijft eens een brief, organiseert een feestje, men komt elkaar tegen, zit wat in de zon, denkt een gedachte en voert een min of meer samenhangend gesprek. Het leven vloeit traag als stroop, er hoeft nooit iets, er heerst grote tevredenheid en slechts af en toe roeren zich vage verlangens, wil iemand tijdelijk iets anders of even weg, naar hij weet niet precies waar. (Bregje Boonstra, NRC, 21-07-1989)
- Tellegen speelt in zijn verhalen met de taal en meestal staat dit spel in dienst van het absurde. Geen moment stoort hij zich aan de werkelijkheid. De gespekken tussen de dieren lopen associatief en hun handelingen beantwoorden aan geen enkel verwachtingspatroon. De gebeurtenissen zijn afwisselend komisch en ontroerend en vaak voorzien van een filosofische ondertoon. (Jos Staal, Lexicon jeugdliteratuur, juni 1992)
- Toon Tellegens gedichten dwalen rond in de mensenlijke ziel, alsof hij zich in een schimmenrijk bevindt. Zichtbaar gemaakt wordt er niet veel: de dichter is de dokter die de diagnose stelt. (Rob Schouten, Vrij Nederland, 12-10-1996)
- Waar precies het onderscheid tussen de twee genres gemaakt wordt, valt niet uit de tekst op te maken. Waarschijnlijk zit het verschil in het publiek dat de dichter voor ogen stond toen hij achter zijn schrijftafel plaatsnam. Want hoewel zijn dierenverhalen voor kinderen bestemd zijn, hebben deze dezelfde licht melanchoische inslag als zijn poëzie. (Daniëlle Serdijn in Gelders Dagblad, 12-06-1997)
Mijn favoriete citaat
De eekhoorn liep naar het smalle strand van zand en kiezelstenen
dat zich uitstrekte langs de rivier.
Hij was van plan om daar te gaan nadenken.
Hij wist nog niet waarover, maar dat was altijd zo als hij wilde gaan nadenken.
Als hij wel had geweten waarover hij wilde nadenken was hij thuis gebleven
en had hij daar meteen nagedacht over datgene waarover hij wilde nadenken.
(Toon Tellegen, Er ging geen dag voorbij, blz. 34)
Naar een overzicht van citaten van Toon Tellegen
Links
- Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van Toon Tellegen
- Richard Thiel - Toon Tellegen
- DBNL - Toon Tellegen
- Klaas Koppe - Toon Tellegen
- Langzaam, zo snel als ze konden - volledige tekst
- Den bosch - 'Een man dacht' op een muur
Bronnen o.a.
- Querido's letterkundige reisgids van Nederland (1982)
- Ik hou van jou. Drieënnegentig auteurs van Querido (1982)
- Ooitgedicht (1985)
- Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
- Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
- Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
- Jacques Vos en Alfons van Heusden, Allemaal letters (1992)
- Lexicon van de jeugdliteratuur (juni 1992)
- Joke Linders e.a., Het ABC van de jeugdliteratuur (1995)
- Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1995)
- Vrij Nederland (17-05-1997)
- Schrijver gevonden, Encyclopedie van de jeugdliteratuur (1999)
- Schrijvers. 2000 auteurs van de 20e eeuw van A tot Z (2002)
- Website Koninklijke Bibliotheek (augustus 2010)
