Jan Wolkers

Profiel

Achternaam: Wolkers
Roepnaam: Jan
Voornamen: Jan Hendrik
Geboren: 26-10-1925
Te: Oegstgeest
Overleden: 19-10-2007
Te: 19-10-2007
Pseudoniem(en): Voor zover mij bekend heeft Jan Wolkers niet onder pseudoniem gepubliceerd.

Voor tweedehands boeken	Ook van Jan Wolkers
Raban Internet Antiquariaat	Klik hier !

Naar Boven

Werk

Poëzie

Mijn liefde voor Multatuli (1987)
Jaargetijden (met tekeningen van Bob en Tom Wolkers) (2000)
Manhattan (vouwblad, bibliofiel, 49 ex.) (2001)
Manhattan (met CD-rom) (2002)
Wintervitrines (2003)
De zee schuimt (postzegel) (2007)
Verzamelde gedichten (samengesteld door Onno Blom) (2008)

Proza

Serpentina's petticoat (verhalen) (1961)
Kort Amerikaans (1962)
Gesponnen suiker (verhalen) (1963)
Een roos van vlees (1963)
De hond met de blauwe tong (verhalen) (1964)
Terug naar Oegstgeest (1965)
Horrible tango (1967)
Turks fruit (1969)
Het afschuwelijkste uit Jan Wolkers (bloemlezing) (1969)
Zwarte advent (1969)
De walgvogel (1974)
De kus (1977)
Kort Amerkaans (40e druk, herschreven versie) (1979)
De doodshoofdvlinder (1979)
De perzik van onsterfelijkheid (1980)
Brandende liefde (1981)
Alle verhalen van Jan Wolkers (1981)
De junival (1982)
Gifsla (1983)
Drie romans (Kort Amerikaans/Een roos van vlees/Terug naar Oegstgeest) (1983)
De onverbiddelijke tijd (brievenroman) (1984)
Sprookjes van de kust (1984)
22 sprookjes, verhalen en fabels (1985)
Een paradijsvogel boven het aardappelloof (1987)
De bretels van Jupiter (1988)
Kunstfruit en andere verhalen (1989)
Jeugd jaagt voorbij (verhalen) (1989)
Dominee met strooien hoed (1990)
Van Oegstgeest naar Orokolo (1990)
Wat wij zien en horen (met Bob en Tom Wolkers) (1991)
De wet op het kleinbedrijf (1994)
Serpentina's petticoat (1994)
Icarus en de vliegende tering (1996)
Omnibus (Doodshoofdvlinder/Brandende liefde/Junival/Gifsla) (1996)
Omringd door zee (1999)
Het vroege werk (Turks Fruit/Kort Amerikaans/Terug naar Oegstgeest/De kus/De walgvogel/Babel/Gesponnen suiker/De hond met de blauwe tong/Wegens sterfgeval gesloten/Serpentina's petticoat/Hrooble tango/Een roos van vlees) (2000)
De junival/Gifsla/De onverbiddelijke tijd (2000)
Brandende liefde/De doodshoofdvlinder/De perzik van onsterfelijkheid (2000)
Een spitsmuis met hartritmestoornissen (2000)
De achtertuin van Jan Wolkers (2003)
Zomerhitte (boekenweekgeschenk, 2005)

Boekenweekposter 2005

Kort Amerikaans. Een beeldverhaal (tekeningen Dick Matena) (2006)
Waar je valt daar lig je (bibliofiel) (2007)
Kort Amerikaans. Een beeldverhaal. deel 2 (tekeningen Dick Matena) (2007)
Waddenboek (2007)
Zomerhitte. Filmversie (met CD met laatst interview) (2008)

Dagboeken

Groeten van Rottumerplaat (dagboek in verhaalvorm) (1971)
1 bijdrage: '5 t/m 11 augustus 1982' in 'Hollands Dagboek 1974-1984. Een keuze uit tien jaar Hollands Dagboek, de wekelijkse rubriek van het Zaterdags Biijvoegsel van NRC Handelsblad' (1985)
Groeten van Rottumerplaat (+ enkele fragmenten en interviews) (budget-boek 008) (1988)
Dagboek 1974 (2005)
Dagboek 1969 (2006)
Dagboek 1972 (2007)
Dagboek 1976 (2007)
Dagboek 1967 (2009)

Brieven

1 brief van Jan Wolkers aan zijn zoon Jeroen (21-07-1969) in 'Briefgeheim', samengesteld door René van Stipriaan (1993)
Ach, Wim wat is een vrouw (2003)
Brieven aan Olga (2010)

Toneel

Mattekeesje of de zielenreiniging van de Nederlandse klamboemaatschappij (1958)
In 1959/1960 schreef Wolkers (in het geheim) samen met Gerard Reve enkele scenes voor het Amsterdams Volkstoneel.
De Babel (1963)
Wegens sterfgeval gesloten (1963)

Overig non fictie

Op de Vleugelen der Profeten (1989)
Tarzan in Arles (1991)
De drijfschaal van Van Gogh (1993)
Rembrandt in Rommeldam, essays, interviews en meer (1994)
Zwarte bevrijding (boekenweekessay 1995)
Mondriaan op Mauritius (1997)
Terug naar Jan Wolkers (Kort Amerikaans/Een roos van vlees/Terug naar Oegstgeest) (1998)
Het kruipend gedierte des aardbodems (1998)
De nagels van God (lezing) (1999)
Wandelen in dromen (agenda 2000 Teylers Museum Haarlem) (1999)
Wolkers in Wolkersdorf (2000)
Een cilinder vol zeegeruis (2000)
De weerspiegeling (columns) (2001)
De schuimspaan van de tijd (2001)
1 bijdrage: 'Een meesterwerk kan altijd kwaad' in 'De kunst van Toonder. Een persoonlijke keuze' (2002)
De grazige weiden (2003)
De museumrat spreekt (lezing) (2003)

Voor kinderen:

De spiegel van Rembrandt (1999)

Vertalingen/bewerkingen

Vertaald:

Olivera Petrovic Stankovic vertaalde werk van Wolkers in het Servo-Kroatisch.
Rita Törnqvist vertaalde werk van Wolkers in het Zweeds.
Andrzej Dabrowka vertaalde werk van Jan Wolkers in het Pools. 'Turks fruit' heet er 'Rachat tukum'.
1 verhaal: 'Serpentinas underkjol' in 'Moderna Holländska Berättare' (Zweden, 1969).
A Rose of Flesh (Engeland/USA, 1967), Eine Rose von Fleisch (Duitsland, 1969), En Ros av Kött (Zweden, 1975), En Rose av Kjott (Noorwegen, 1977)
Den Ryslige Snögubben (Zweden, 1969)
The Horrible Tango (Engeland, 1970). Horrible Tango (Zweden, 1976)
Turkisk Konfekt (Zweden, 1973), Turkish Delight (Engeland/USA, 1974), Turkkilaisva makeisia (Finland, 1974), Türkische Früchte (Duitsland, vertaald door Siegfried Mrotzek, 1975), Les Délices de Turquie (Frankrijk, 1976), Delícias Turcas (Portugal, 1976), Turska Slast (Joegoslavië, 1979), Turks fruit (Japan, 1984),
Tillbaka till Oegstgeest (Zweden, 1977), Zurück nach Oegstgeest (Duitsland, 1979), Terug naar Oegstgeest (Polen, 1984)
Kyssen (Zweden, 1978)
De walgvogel (Zeden, 1981)
De doodshoofdvlinder (Zweden, 1982)
De perzik van onsterfelijkheid (Zweden, 1983)
'Dominee met strooien hoed' (2 x), 'Het tillenbeest' en 'Terug naar Oegstgeest' (1980) werden in het Hongaars vertaald.
Richard Huijing vertaalde 'Gevederde vrienden' en nam het als 'Feathered friends' op in de bundel 'The dedalus book of Dutch fantasy' (1993)
Turks Fruit verscheen in 2005 in het Fries als 'Turks Swiet', vertaald door Nynke Beetstra.
Irina Michajlova vertaalde 'Ezaus's handen' en 'Op de vleugelen der profeten' in het Russisch (2007)

Bloemlezingen

'Gebloemleesd'

Poëzie:

1 gedicht in 'Elf gedichten voor Piet Keizer' (1973)
2 gedichten in 'De 100 beste gedichten van 2003', gekozen door Ad Zuiderent (2004)
1 gedicht: 'De zomer kan me gestolen worden I, II, III' in 'Komrij's Nederlandse poëzie van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten', verzameld door Gerrit Komrij (2004)
1 gedicht: 'De duinen' in 'De Wadden in gedichten', samengesteld door Henk van Zuiden (2004)
1 gedicht: 'Speurtocht' in '24ste Nacht van de Poëzie' (2004)

Proza:

1 verhaal: 'Laatste kwartier' in 'Klein kaliber. Twintig verhalen van nu', samengesteld door Hans van Straaten (1960)
1 verhaal: 'De achtste plaag' in 'Meester der Nederlandse vertelkunst na 1945', bijeengebracht door Gust Gils en Bert Schierbeek (1967)
1 citaat in 'mini zeer. aforismen en citaten van moderne vlaamse en nederlandse auteurs', verzameld door Gerd de Ley (1969)
1 fragment uit een interview van H.U. Jesserun d'Oliveira + 1 verhaal: 'Wespen' in 'Spelend op de kam. Bloemlezing uit de literatuur na 1940', samengesteld door L. Witvliet (1970)
6 citaten in 'Standaard modern Citatenboek' samengesteld door Gerd de Ley (1973)
1 bijdrage in : 'Als je leest ben je nooit alleen, Boekenweekuitgave voor de jeugd' (1975)
1 fragment: 'De Barmhartige Samaritaan' in 'Je weet niet wat je leest', een min of meer komplete doorsnee-bloemlezing van wat de nederlander leest (1978)
6 citaten in 'Groot Literair Citatenboek van Nederlandse en Vlaamse auteurs uit de 19e en 20e eeuw', samengesteld door Gerd de Ley (1981)
2 citaten in 'Eeuwig duurt het langst. Varianten op spreekwoorden en zegswijzen', samengesteld door Gerd de Ley (1981)
1 verhaal: 'Gevederde vrienden' in 'De nieuwe morgen. Fantastische vertellingen en toekomstverhalen uit Nederland en Vlaanderen', samengesteld door Manuel van Loggem (1982)
5 fragmenten in 'Het land der letteren', samengesteld door Adriaan van Dis en Tilly Hermans (1982)
1 fragment: 'Een Nederlandse Robinson Crusoe' in 'Droom-eilandjes', Bulkboek nr. 127 (1982)
1 verhaal: 'Gevederde vrienden' in 'Nooitgedacht. Een groot aantal verhalen verzameld in een boek, samengesteld door Robert Anker, Fetze Pijlman en John Verhallen (1983)
1 tekst in 'Als je het mij vraagt', samengesteld door Joke Forceville-van Rossum (1983)
1 verhaal: 'fragment uit De junival' in 'De Kat in de boekenkast. Nederlandse schrijvers over katten'samengesteld door Tilly Hermans en Pieter van Oudheusden (1984)
1 verhaal: 'De betekenis der cijfers' in 'Uit de school geklapt. Schoolleven in proza' een bloemlezing door Bert Smit (1984)
1 verhaal: 'Het Panorama Mesdag', in 'Het land der letteren. 's-Gravehage', samengesteld door Tilly Hermans, Harry Scholten en Lodewijk van Zonneveld (1984)
1 verhaal: 'God zegen de geep' in '15 verhalen over zee en zand' (1985)
1 bijdrage: "Gezinsverpleging' in 'Bijna honderd. Meulenhoff 1895-1985. Verhalen en gedichten van schrijvers uit het literaire fonds' (1985)
6 citaten in 'Kosmos groot citatenboek' (1986)
1 verhaal: 'Mattekeesje' in 'Toen was geluk heel gewoon. Een leesboek uit de jaren vijftig', samengesteld door Diny Schouten (1988)
1 verhaal: 'De verschrikkelijke sneeuwman' in 'Elegance vakantiepocket' (1989)
1 verhaal: 'De betekenis der cijfers' in 'De mooiste van de klas. Schoolverhalen uit de wereldliteratuur' (1990)
1 verhaal: 'Een kleine correctie' in Bijlezen. De mooiste verhalen uit Nederland en Vlaanderen (1991)
1 verhaal: 'Een zomernachtfeest' in 'Twintig Feestverhalen' (Bulkboek 200) (1992)
1 verhaal: 'Langpootmuggen' in 'Kort. Honderd Nederlandse en Vlaamse verhalen uit de twintigste eeuw', bijeengebracht door C.J. AartsM.C. van Etten (1993)
4 citaten in 'Prisma van de citaten' (1994)
1 verhaal: 'Laatste kwartier' in 'Inkt & Bits. Over literatuur en technologie', Bulkboek 243 (1996)
1 verhaal: 'Scholekstersonate' in '15 gevleugelde verhalen', uitgave Ned. Ver. tot Bescherming van Vogels (z.j.)
1 citaat in 'Nederlandse wijsheden' verzameld door Drs. Hans P. Keizer (1998): 'Medelijden is de ergste vijand van de liefde'.
1 fragment: 'De ruïne van Warmond' in 'Literair landschap. Dichters en schrijvers over Nederland', samengesteld door Peter van Zonneveld (1998)
1 verhaal: 'De knieën van Jacquet' in 'Het beste uit Hard gras', samengesteld door Henk Spaan en Matthijs van Nieuwkerk (2e druk, 2000)
1 fragment: 'Groeten van Rottumerplaat' in 'De Wadden. De mooiste verhalen over de zee en de eilanden', samenstelling Hannemieke Stamperius (2001)
1 verhaal: 'De betekenis der cijfers' in 'Literaire herinneringen' (2002)
2 verhalen in 'De kust. De mooiste verhalen over zee en strand uit Nederland en België', samengesteld door Murk Salverda (2002)
1 verhaal: 'Dominee met strooien hoed' in 'Neem me mee! Relaxte vakantieverhalen' (2003)
1 verhaal 'Omringd door zee' in 'De kustlijn. Verhalen over Nederlandse en Vlaamse stranden' (2004)
2 verhalen in 'De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen', samengesteld door Joost Zwagerman (2005)
1 verhaal: 'Kunstfruit' in 'De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 60 lange verhalen, samengesteld door Joost Zwagerman (2006)
1 fragment: 'Een koel blauw' in 'Noord-Holland, woordkunst in waterlicht' (2007)
1 essay 'Rembrandt is Rembrandt' in 'De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 200 essays', samengesteld door Joost Zwagerman (2008)
1 citaat: 'Als je doodgaat kom je klaar met het leven' in 'De kracht van de wijsheid', samengesteld door Eefje Mikkers (2009)

Tonen

Tijdschriften

Een gedicht in de Leidse editie van 'Het Vrije Volk', begin 1950.
Enkele gedichten in 'De Kroniek van Kunst en Cultuur' in 1957.
Zijn toneelstuk 'Mattekeesje' verscheen in 1958 in 'Podium'.
Zijn eerste verhaal 'Het tillenbeest' verscheen in 1959 in 'Tirade'.
Jan Wolkers publiceerde verhalen in 'Merlyn', 'Waddenbulletin' en 'De Gids'.
In 1985 publiceert 'NRC Handelsblad' zijn eerste gedichten.
Jan Wolkers schreef beschouwingen voor 'NRC Handelsblad'.
De '22 sprookjes, verhalen en fabels' (1985) verschenen eerst in 'Vrij Nederland'.

Beeldend werk

In 1950 maakte Wolkers als studieproject 'De opwekking van Lazarus', een reliëf in mergel in de Gemeentegrot in de Cauberg in Zuid-Limburg.
In 1954 werd 'Gezin of Vader en moeder met kind op een bank' (een bronzen reliëf) geplaatst in de hal van het gebouw van de Grafische Bedrijfsfondsen in Amsterdam.
'Jongen met haan' een bronzen beeld op het schoolplein van de school De Kade in Amsterdam (1955). In 1956 krijgt hij voor dit beeld de Sint-Lucas medaille.
Zijn eerste openbare opdrachtgever is in 1956 de gemeente Zaandam. Ze vragen hem een beeld te maken voor een te openen brug. 'Leda en de zwaan' staat sinds 1958 op de Vaartbrug in de Stationsstraat.
Ook in 1956 krijgt hij zijn eerste belangrijke opdracht: het watersnoodmonument bij de Nederlands Hervormde kerk in Kruiningen 'Moeder met gestorven kind'. Het bronzen beeld werd op 01-02-1957 geplaatst. Het herrinnert aan de 62 burgers die omkwamen bij de ramp op 01-02-1953. Op de sokkel staat een kwatrijn van A. Roland Holst.
In Leiden staat in Het Plantsoen sinds 1958 'Moeder met kind en zonnehoed'. Het bronzen beeld werd oorspronkelijk gemaakt voor de Prix de Rome 1953.
Een betonnen reliëf in de ingang van Het Leeuwenpoortje, Schouwburg Amsterdam (1959)
'Moeder met kind', een bronzen beeld in het park van het Centraal Laboratorium van de Bloedtransfusiedienst in Amsterdam-Slotervaart.
In Groningen (stad) staat sinds 1960 zijn beeld 'Olga met de kat', hoek Paterswoldseweg/Laan van de Vrede. Het is in 1956 gemaakt en in 1960 door het Bouwfonds Nederlandse Gemeenten aan Groningen geschonken.
In 1960 werd 'Een man aan het aambeeld of Bidt en werkt', een beeld van tufsteen, geplaatts bij een school in Katwijk.
In opdracht van de PTT werd in 1968 'Communicatie', een bronzen beeld, geplaatst op het terrein van het districtspostkantoor in Amsterdam.
Bekend is zijn Auschwitzmonument (1977) op de Oosterbegraafplaats in Amsterdam. Bij de urn met as van slachtoffers uit Auschwitz heeft Wolkers gebroken spiegels neergelegd: 'Voorgoed kan op die plaats de hemel niet meer ongeschonden weerspiegeld worden'. In 1993 werd het monument vergroot en verplaatst naar het Wertheimpark in Amsterdam. In 1993,1997, 1999 en 2006 werd dit monument vernield.
Op de Den Uylbrug in Zaandam staat sinds 1990 zijn beeld 'De roos'.
1992: 'Monument voor milieu en toerisme' glassculptuur in Wanneperveen. Vernield in 1995.
1992: 'Monument voor de Tachtigers', sculptuur van roestvrij staal, bij een vijver in het Oosterpark, Amsterdam.
1993: 'Toen de klok zweeg verschenen de vogels van de vrijheid', glassculptuur, oorlogsmomunument in Doesburg. Tijdens de jaarwisseling 1999/2000 blies een jongen dit oorlogsmonument op.
Grafmonument voor Ben en Marianne van Wissen, 1997, glassculptuur, Algemene Begraafplaats Alkmaar.
1997: 'Vrouwen in verzet', Glassculptuur, Oegstgeest. In december 1998 werd dit glaskunstwerk in Oegstgeest vernield. Jan Wolkers ontdekte dit zelf, toen hij na een familiebezoek langs het kunstwerk reed. De gemeente Oegstgeest heeft in september 2000 een replica in de tuin voor het gemeentehuis geplaatst. Bij deze replica is camerabewaking ingesteld.
Op de dijk van de Prins Hendrik Polder op Texel stond sinds 1998 zijn glaskunstwerk 'Tot hiertoe en niet verder'. Dit werk werd in maart 2002 vernield. Dit was de achtste keer dat een glaskunstwerk van Wokers werd vernield. Hieronder een foto van het (vernielde) kunstwerk, gemaakt in mei 2002. In september 2002 werd het kunstwerk volledig vernield. In oktober 2002 werd besloten dat het werk niet meer gerestaureerd wordt.

Die agressie komt waarschijnlijk door het materiaal.
In glas zie je jezelf weerspiegeld.
En Achterberg schreef al:
"Onder de hand der horden sterft het glas."
Psychopaten kunnen die aanblik moeilijk verdragen.
(Jan Wolkers, Volkskrant, 31-01-2003)

In juli 1999 werd het sculptuur van Wolkers 'De Berg van Licht' in de Literatuurwijk in Almere-Stad vernield. Het was geplaatst in 1998. Wolkers liet zich inspireren door Couperus.
1999: Grafmonument voor Tine Heemskerk, glassculptuur, Oegstgeest.
In Kampen was in de zomermaanden van 2000 een tentoonstelling van beelden van Jan Wolkers. Hieronder een foto van een spandoek dat die tentoonstelling aankondigt:

In de zomer van 2001 werd het beeld 'Ons verleden schittert in het heden' (roestvrij staal en glasbrokken) van hem onthuld voor het stadhuis/theater in IJsselstein.
2001: Euromunument in de Nederlandse Bank op het Frederiksplein in Amsterdam.
In het Cobra Museum in Amstelveen was van 10 mei tot 28 juli 2002 een overzichtstentoonstelling van beeldend werk van Jan Wolkers.
Op 1 mei 2003 werd een kunstwerk ter nagedachtenis aan bioloog en natuurbeschermer Jac. P. Thijsse in een vijver in Den Burg op Texel onthuld.
Op 16 juni 2005 werd een monument van Wolkers onthuld ter nagedachtenis van Theo Thijssen. Het staat op begraafplaats De Nieuwe Ooster in Amsterdam, op de plek waar Theo Thijssen begraven heeft gelegen (het graf werd in 1953 geruimd).
Op 26 oktober 2005 werd in Leiden, op het plein voor het NS-station Leiden Centraal, het kunstwerk van Wolkers (van staal en glas) 'Ode aan Rembrandt' onthuld.
De Zonnehof, centrum voor moderne kunst te Amersfoort organiseert van 29 januari t/m 9 april 2006 de jubileumtentoonstelling Jan Wolkers - hommage aan een dubbeltalent':

Spandoek aan de gevel

Vitrine met (vooral) vertalingen

Tentoonstelling in twee verdiepingen

Modellen op schaal van diverse (glas)kunstwerken van Wolkers

Zeefdrukken

Overgenomen van mijn weblog van 18 november 2006

Vandaag kreeg ik een emailtje van iemand die de bladzijde over Jan Wolkers heeft gelezen:
'nav bezoek van Uw internetsite een vraag mbt Wolkers. Is er ook een overzicht van z'n verschenen/ uitgegeven zeefdrukken? (zelf een viertal in bezit (1993/1998/2000/2006). Onlangs heb ik het luisterboek van alleen op een eiland aangeschaft, alwaar ook televisie fragmenten besproken worden. Bij U bekend? (en/of ook andere optredens)'
Dat luisterboek van het verblijf van Wolkers en Bomans op Rottumerplaat (geinterviewd door Willem Ruis) staat op mijn verlanglijstje. Meer optredens van Wolkers op CD/DVD ken ik niet. Er is wel nog een ander luisterboek: 'Mijn stem brandt in mij', waarop Wolkers gedichten en verhalen (o.a. uit 'Terug naar Oegstgeest', '22 sprookjes' en 'Serpentina's petticoat') voorleest.
Een overzicht van zeefdrukken van Wolkers ken ik niet. In het boek 'Jan Wolkers' over zijn beeldend werk gaat het vooral over glaskunstwerken en schilderijen. In een volgend mailtje (we hebben wat heen en weer gemaild) geeft de vragensteller een internetadres waar dergelijke zeefdrukken te koop zijn: www.galeriedeboog.nl.

Over Jan Wolkers

Een interview met Wolkers: 'Gieren zijn het, ze pikken je lever uit' in 'Bibeb & VIP's' (1965)
'Jan Wolkers. 18 composities in lood en messing etc.' (catalogus) (1966)
'Werkkleding' (foto-autobiografie) (1971)
Een gesprek met Jan Wolkers in 'Een Vlaming bekijkt Nederland' (1972) van Paul de Wispelaere.
Dr. C.G.L. Apeldoorn e.a., 'Jan Wolkers - Serpentina's petticoat' (Nederlandse keur 59)
'In contact met moderne schrijvers: Jan Wolkers'
Een interview met Jan Wolkers in 'Scheppen riep hij gaat van Au', H.U. Jesserun d'Oliveira (1977)
Een bijdrage over Jan Wolkers in 'Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945' door Graa Boomsma (oktober 1981/mei 1987)
Graa Boomsma, 'Over Jan Wolkers 1961-1968' (1983)
Graa Boomsma, 'Over Jan Wolkers 1969-1983' (1983)
'Bzzlletin' wijdde een themanummer aan Jan Wolkers in oktober 1984 (Bzzlletin 119)
'Jan Wolkers - schilder en beeldhouwer' (catalogus) (1988)
'Jan Wolkers, Schrijversmap', bibliotheekwinkel (1989)
Een column: 'Jan Wolkers' over Jan Wolkers in 'Overgangscursus' (1990) van Renate Rubinstein.
'Jan Wolkers, recente schilderijen' (catalogus) (1990)
Een hoofdstuk: 'Die jongen van die school met die bijbel' over het taalgebruik van Jan Wolkers in 'Letterkunst' van Battus (1993)
Een interview met Jan Wolkers in 'Met andere woorden' van Jacob Moerman (1995)
Murk Salverda en Erna Staal, 'Tijd bestaat niet. Leven en werk van Jan Wolkers. Schrijversprentenboek 38' (1996)
De onverbiddelijke tijd, documentaire over Jan Wolkers, Regie en scenario: Jan Louter; redactie: Jessica Swinkels, Co-produktie Letterkundig Museum/NPS (1996)
1 hoofdstuk: 'Jan Wolkers - Serpentina's petticoat' in 'Mijn eerste boek. 30 schrijversdebuten' van Kees de Bakker (1999)
Een interview met Jan Wolkers in 'Geletterde mannen' van Elisabeth Lockhorn (2001)
Paul Steenhuis, Murk Salverda, Erna Staal, 'Jan Wolkers' (2002)
Een interview met Jan Wolkers: 'De geweldige billen van Beatrix' in 'Op de klapstoel' (2002)
Een hoofdstuk over Jan Wolkers: 'James Dean uit Oegstgeest' in 'Jaren van verbeelding' (2002) van Jan Paul Bresser.
Een interview met Jan Wolkers in 'De interviewer en de schrijvers' van Ischa Meijer (2003)
Arno van der Valk, 'De calvinistische voyeur, Jan Wolkers in Zweden' (2005)
1 interview door Martin Coenen: 'Het alfabet van het leven' in 'De leeslijst. Tien Nederlandse klassiekers' (2005)
Peter van Zonneveld, 'Terug naar Leiden en Oegstgeest. Fietsen en wandelen met Jan Wolkers' (2005)
1 interview met Jan Wolkers (door Diederik van Vleuten): 'Het was een heel knappe jongen, dat moet je niet vergeten' in 'Het volle leven. Herinneringen aan Gerard Reve', samenstelling Diederik van Vleuten, Robbert Ammerlaan en Victor Schiferli (2006)
Coen Verbraak maakte een tv-documentaire voor de serie 'Profiel' over Jan Wolkers die in februari 2007 werd uitgezonden.
Jan Wolkers: Foto (foto's van Steye Raviez) (2007)
Coen Verbraak, 'Jan Wolkers. Een documentaire' (DVD) (2007)
'Wolkers De onstuimige spelbreker' Jan Wolkers gefotografeerd door Koos Breukel, Texel 3 9 2007 (2007)
Pieter Steinz bespreekt 'Turks fruit' in 'Het web van de wereldliteratuur. Welke 100 boeken hebben de literaire X-factor?' (2007)
Onno Blom, 'Zo is het genoeg. Het laatste jaar van Jan Wolkers' (2008)
Onno Blom en Irma Boom, 'Marszwart & titaanwit: het beeldend werk van Jan Wolkers' (2008)
Onno Blom werkt aan een biografie.

Verfilmd

'Turks fruit' werd in 1973 verfilmd door Paul Verhoeven.
'Kort Amerikaans' werd in 1979 verfilmd door Guido Pieters.
'Brandende liefde' werd in 1983 verfilmd door Ate de Jong.
'Terug naar Oegstgeest' werd in 1987 verfilmd door Theo van Gogh.
'De wet op het kleinbedrijf' (1964) werd voor televisie verfilmd door Kees Vlaanderen en uitgezonden in december 1998. In 1999 won Kees Vlaanderen hiermee de Genève Europa Prijs voor het beste tv-script.

CD's/Cassettes/DVD's

'Jan Wolkers leest' (CD) (1987)
'Twee verhalen, Jan Wolkers leest voor', Cassetteboek (1989)
De VPRO bracht de CD 'Omringd door zee' uit, met vijf gesproken columns van Jan Wolkers, uitgezonden in het radioprogramma 'OVT' in mei 1998.
'Onbeperkt houdbaar' (CD), gesproken columns (2001)
De achtertuin van Jan Wolkers (2003)
Luisterboek: 'Mijn stem brandt in mij' (2CD) (2005)
2 Texel. Drummers Double Bill & Jan Wolkers (Jazz met voordrachten van Wolkers) (CD) (2006)
Alleen op een eiland (6 cd's, radioverslagen Rottumerplaat) (2006)
Jan Wolkers leest Turks Fruit (6 cd's) (2007)

Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)

Vrij Nederland vroeg twintig Nederlandse schrijvers (o.a.) wat ze het beste en het slechtste boek van 1975 vonden. Jan Wolkers gaf 'Teaching as a subversive activity' van Postman/Weingarter als het beste boek van 1975. Over het slechtste boek zei hij: 'Lees ik niet.'
Vrij Nederland hield in 1978 een onderzoek naar de boekenlijsten op middelbare scholen. Jan Wolkers stond bij de meestgenoemde schrijvers op nummer 1. Op de lijst van meest genoemde boeken stond 'Kort Amerikaans' op nummer 6.
Erik van Poelgeest uit 'Kort Amerikaans' en Olga uit 'Turks fruit' werden door Inez van Eijk en Rudi Wester beschreven in hun 'Honderd helden uit de Nederlandse literatuur'.
'Terug naar Oegstgeest' werd in 1986 door C.J. Aarts en N. van der Meulen in hun boek 'Het literair eeuwboek. Honderd jaar het boek van het jaar' uitgeroepen tot het beste boek van 1965.
'Kort Amerikaans' van Jan Wolkers verscheen als Bulkboek 207.
'Serpentina's petticoat' van Jan Wolkers verscheen in 1996 als Bulkboek 237.
In 1995 verscheen er t.g.v. het Jaar van de Film een postzegel met een scène uit de verfilming van 'Turks fruit'.
Er staat een gedicht van Jan Wolkers op een basaltblok bij Lelystad, ter hoogte van de sluitsteen waarmee de IJsselmeerdijk in 1956 werd gedicht (sinds 1996).
In de 'top-100' van boeken die scholieren in 1997 op hun lijst zetten staat 'Turks fruit' op nummer 8. Op 14% van de lijsten komt het boek voor!
- 'Terug naar Oegstgeest' staat op nummer 39 en komt op 4% van de lijsten voor.
- 'Kort Amerikaans staat op nummer 40 en komt ook op 4% van de lijsten voor.
- 'Brandende liefde' staat op nummer 87 en komt op 2% van de lijsten voor.
- 'Een roos van vlees' staat op nummer 91 en komt ook op 2% van de lijsten voor.
1 jeugdfoto (10 jaar, met broer en zus) in: 'Zoals ze waren.... Miesje Bouwman Jantje Wolkers en nog 179 zeldzame jeugdfoto's van beroemde (en beruchte) Nederlanders' (z.j.). N.b. Als de informatie bij deze foto klopt, klopt de foto op de posters van het ministerie van onderwijs (wie heeft Jan Wolkers schrijven geleerd? goed gedaan juf!) niet, want dan staat op die poster de broer van Jan Wolkers!
Max Pam maakte voor HP/De Tijd (10-09-1999) een lijst met de 100 beste boeken van de eeuw.
Hij nam hierin van Jan Wolkers op:
Op nr. 19 'Kort Amerikaans' (Een schitterende verhalenbundel waarin wordt uitgelegd waarom je nooit je haar moet laten knippen').
Op nr. 65 'Een roos van vlees' (Stoere literatuur, zeer geschikt voor de aanstormende jongeman).
'Kort Amerikaans' kwam in 2000 uit in de 'Boektoppers-reeks'.
'Turks fruit' verscheen in 2000 in de serie 'Grote Lijsters'.
'Terug naar Oegstgeest' wordt in 2001 uitgegeven in de 'Boektoppers-serie'
Dick Matena maakte in 2004 een stripversie van 'Christmas Carol' van Charles Dickens. Marley lijkt in deze versie opvallend veel op Jan Wolkers.
1 portret van Jan Wolkers in '222 schrijvers. Literaire portretten' van Eddy en Tessa Posthuma de Boer (2005), met het citaat 'Ze zouden een chip in computers moeten inbouwen. Zodra vingers met tranen de toetsen beroeren, moet de zaak blokkeren.'
'Turks Fruit' werd bewerkt tot een musical. Het is een initiatief van de Zuidelijke Theaters. Antonie Kamerling speelt de hoofdrol. De musical ging begin 2006 in premiere.
T.g.v. de Weken van de Kaart verscheen er in 2007 een postzegel met zijn gedicht 'De zee schuimt'. Op de postzegels zijn ook fragmenten van schilderijen van Wolkers te zien.
Jan Wolkers treedt op als romanfiguur in 'Het meisje van de Nachtwacht' (2007) van Claire Felicie.
'Kort Amerikaans' verscheen als Grote Lijster 2008.
Een kaart met foto en bi(bli)ografische gegevens van Jan Wolkers in 'Schrijverskwartet' (2009)
'Brandende liefde' werd in 2009 opgevoerd als musical.

Naar Boven

Literaire prijzen

Prozaprijs van de gemeente Amsterdam 1963 voor 'Serpentina's petticoat'. In 1966 gaf hij de geldprijs terug, uit protest tegen het politieoptreden tegen de Provo's tijdens en na het huwelijk van Beatrix en Claus.
In 1982 weigerde Jan Wolkers de Constantijn Huygens-prijs. Wolkers voelde zich 'geschoffeerd'. Naar zijn eigen mening schreef hij al twintig jaar meesterwerken, dus had hij de prijs wel eens wat eerder kunnen krijgen.
In 1989 weigerde Jan Wolkers de P.C. Hooft-prijs.
Busken-Huetprijs 1991 voor de essaybundel 'Tarzan in Arles'.
Op het Nederlands Filmfestival 1999 werd een top-twintig van de 'Nederlandse film van de eeuw' gepresenteerd. 'Turks Fruit' eindigde op de eerste plaats.
Ereburger van Texel (maart 2006)

In de Vinkenburgstraat in Utrecht zijn - midden in de straat - koperen plaquettes aangebracht, een soort walk of fame van bekende Nederlandse filmsterren die in een bepaald jaar tot beste acteur of actrice zijn uitgeroepen. De onthulling van de bronzen tegels gebeurt tijdens het jaarlijkse Nederlands Film Festival dat gehouden wordt in Utrecht. Het ene jaar wordt een acteur of actrice winnaar van een gouden kalf, het andere jaar onthullen ze zelf de tegel met hun handafdruk en handtekening:

Naar Boven

Opmerkingen

Jan Wolkers groeit op als derde kind in een streng gereformeerd, kinderrijk (11 kinderen) gezin, waarin de vader de dominerende figuur was.
In 1932 gaat hij naar de protestantse Van der Meentschool. aan het eind van de tweede klas gaat hij naar een andere school: de Leidse Houtschool aan de Adriaan Pauwstraat in Leiden.
Na de lagere school gaat hij naar de christelijke mulo aan het Noordeinde in Leiden. Op school gaat het niet goed, hij wordt van de mulo afgestuurd (1938).
Hij gaat aan het werk in de kruidenierswinkel van zijn vader, later als o.a. tuinman en dierenverzorger (aan de Leidse Universiteit).
Op 01-10-1940 wordt Jan Wolkers ingeschreven op de avondtekenschool in Leiden, 'Ars Aemula Naturae'.
In de Tweede Wereldoorlog moet hij onderduiken. Wel volgt hij van april 1943 tot november 1944 lessen aan de tekenacademie Ars Aemula Naturae in Leiden.
Op 30-08-1944 sterft zijn oudere broer (Gerrit Johannes) aan difterie. Hij bewonderde deze broer, omdat hij tegen hun vader durfde te protesteren. Op 30-09-1944 sterft ook zijn jongste zus (Beatrix) aan dezelfde ziekte.
In 1946 schrijft hij zich in aan de Academie van Beeldende Kunsten in Amsterdam.
In juli 1947 trouwt Jan Wolkers (voor de eerste keer). Zijn vrouw Maria Lena de Roo (Sibylle) was eerst bevriend geweest met Hans Warren. Warren beschrijft haar én Jan Wolkers uitgebreid in zijn 'Geheim dagboek' over die jaren. Jan Wolkers heeft uit dit huwelijk twee kinderen: Erik Peter (1948) en Eva (1949).
Na de Tweede Wereldoorlog studeert Jan Wolkers beeldhouwkunst in Amsterdam (1949-1953), Den Haag en Straatsburg.
Jan Wolkers krijgt in 1957 een beurs om stage te kunnen lopen bij Zadkine in Parijs. Daar begon hij ook met het schrijven van verhalen.
In 1958 trouwt Jan Wolkers (voor de tweede keer).
Jan Wolkers debuteert in 1961 (36 jaar oud) met de verhalenbundel 'Serpentina's petticoat'.
Van 17 tot 24 juli 1971 zit hij, op uitnodiging van de VARA, op Rottumerplaat. Er is via Willem Ruis dagelijks radiocontact. De week voor hem zat Godfried Bomans op Rottumerplaat.
Zijn manier van schrijven over sex, geloof en dood riep veel kritiek op. Aan de andere kant heeft zijn populariteit in de jaren zestig en zeventig hier ongetwijfeld ook mee te maken.
Door alle 'deining' rond zijn literaire werk, blijft zijn beeldende werk steeds wat minder belicht.
Vooral zijn vroegste werk heeft een sterk autobiografische inslag.
Ook over de verfilming van 'Turks Fuit' kwam veel kritiek los. Hier en daar probeerden plaatselijke politici de vertoning tegen te houden.
Hoofdthema's in zijn werk zijn: de dood, seksualiteit, aftakeling, haat-liefdeverhoudingen, verhouding tot vader en oudere broer. Het bijbels taalgebruik (dat hij van huis uit kent) klinkt in zijn werk vaak door.
Jan Wolkers woont sinds 1981 met vrouw en kinderen op Texel.
Voor de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni 2004 was Jan Wolkers lijstduwer voor de Dierenpartij. Voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2006 staat hij ook op de lijst van de Partij voor de Dieren.
In 'De bretels van Jupiter' schreef Wolkers dat Edgar Allen Poe een geometrische fout had gemaakt in zijn verhaal 'The Gold Bug'. In 2004 leidde dit tot een artikeltje in ;The Edgar Allan Poe Review', waarin Wolkers 'The Dutch author, poet and sculptor' wordt genoemd.
Jan Wolkers schreef een gedicht over de schaatser Gerard van Velde in het kader van een Olympische Spelen-project van de NS en Poetry International. In januari 2006 werde de poster met het gedicht van Wolkers snel verwijderd. Een medewerker van de campagne had een woord in het gedicht veranderd. In de laatste regel verving hij 'snelheid' door 'schoonheid'. Wolkers noemde het 'een onvergeeflijke fout', maar was niet rancuneus.
Jan Wolkers overleed 's nachts in zijn slaap. Hij werd op de Nieuwe Ooster in Amsterdam gecremeerd op 24-10-2007. De plechtigheid was live op televisie te volgen. Zijn as wordt later uitgestrooid onder de tulpenboom in zijn achtertuin op Texel.

Naar Boven

Advertentie

(Volkskrant 19-12-1986)

Naar Boven

Anderen over Jan Wolkers

Hij was een mooie naakte jongen, nog bruin van de zomer, met een goedgebouwd lichaam, de borst ruig behaard tot aan de keel. Hij had een knap, maar haast zoetelijk gezicht, terwijl het profiel toch wel scherp was. Fijne neus, dunne lippen, iets onverzettelijks. Jong (22) en er nòg jonger uitziend wegens zijn glanzende blos, kersrode lippen en donkerblond krulhaar. (Hans Warren, Geheim dagboek 1939-1951, blz. 376, 07-01-1948)
Ik ben zeer verrast door de kwaliteit van de verhalen van Jan Wolkers in Serpentina's petticoat, jeugdherinneringen, gedrenkt in oorlogs- en verwordingssfeer. Door en door Hollands, ook in de uitbeelding van de strijd tegen het orthodoxe ouderlijke milieu, de conventies. Moerassige, sompige sfeer, klemmende beelden, bijvoorbeeld: 'Wat kunnen ze een jeugd toch vergiftigen, dacht Herman. Als een schroef draaien ze je scheef in het hardste hout, en als het niet verder met de schroevendraaier gaat, slaan ze er met de hamer op.' Vingeroefeningen voor een groter werk, ongetwijfeld. (Hans Warren, Geheim dagboek 1958-1962, blz. 165, 18-02-1962)
De opinievormende critici hebben de laatste jaren Jan Wolkers opgevijzeld tot een groot schrijver. Ze hebben hem op het niveau van Hermans en Van het Reve geplaatst. Boek na boek dat van Wolkers verschijnt, bewijst hoe onjuist dat is. Na het verrassende Serpentina's petticoat is hij zichzelf gaan herhalen op steeds lager peil. (Hans Warren, Geheim dagboek 1963-1970, blz. 69, 25-01-1965)
Ik geloof dat er wel verwantschap is in zoverre dat de problematiek van hem eigenlijk dezelfde is, maar dat zijn methode van benadering van die problematiek anders is. Ik heb het vaker gezegd hoor, maar terwijl ik probeer de dood te bezweren door hem te bevleien en te bezingen, probeert Wolkers hem te bezweren door hem bespottelijk te maken, hij wordt ook wel eens de pornograaf van de dood genoemd. En dat vind ik een soort vreemde overmoed die mij niet ligt. Maar als Wokers raak schiet is het ook verdomd mooi. (Gerard Reve, in H.U. Jesserun d'Oliveira, Scheppen riep hij gaat van Au!, blz. 172)
Hij heeft de bekendste stem van alle Nederlandse schrijvers: en schor, vrij gejaagd en sterk beeldend spreken, met een wat traag overkomend 'hè' als afsluiting van de overvloed aan woorden. (Kees Fens, Doorluchtig glas. Vijftig jaar P.C. Hooft-prijs, blz. 82)
Beknotting en losbraak, schuldbesef en stoere ontkenning daarvan, burgerdom en bohème, onderdrukte erotiek en gulzige seks, wreedheid en tederheid - de vermenging van al die tegendelen is de kracht van Wolkers' oeuvre. (Aleid Truijens, Een scherp oog voor twee werelden, Volkskrant, 12-04-1999)

Naar Boven

Mijn favoriete citaat

19 juli 1971
Zaterdag zag ik op de kleiplaat vlak voor de tent
dat een bijna arendgrote mantelmeeuw een jonge scholekster greep
die hij terwijl hij ermee wegvloog half naar binnen schrokte.
Toen hikte hij hem weer op zodat het beestje uit zijn strot op de modder viel
waar het verkreukeld bleef liggen spartelen.
Toen dook de meeuw weer op hem,
pikte hem op en slokte hem voor de ogen van zijn krijsende ouders naar binnen.
Terwijl hij wegvloog, wreed en machtig,
zag je het beestje nog in zijn strottehoofd bewegen.
(Jan Wolkers, Groeten van Rottumerplaat, 19 juli)

Naar een overzicht van de citaten van Jan Wolkers

Naar Boven

Links

Naar Boven

Bronnen o.a.

H.U. Jesserun d'Oliveira, Scheppen riep hij gaat van Au' (1977)
Lexicon van de moderne Nederlandse Literatuur (1978)
Querido's letterkundige reisgids van Nederland (1982)
Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
Nederlandse literaire prijzen 1880-1985 (1986)
Prisma uittrekselboek Nederlandse literatuur1945-1980 (1987)
Groeten van Rottumerplaat (budget-boek 008) (1988)
Bulkboek special (najaar 1989)
Schrijversgezichten (1990)
Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
Encarta '98 (1997)
Uittreksel top-100
Kees Fens, Doorluchtig glas. Vijftig jaar P.C. Hooft-prijs (1997)
Volkskrant (12-04-1999)
Paul Steenhuis, Murk Salverda, Erna Staal, 'Jan Wolkers' (2002)
Schrijvers. 2000 auteurs van de 20e eeuw van A tot Z (2002)
Peter van Zonneveld, Terug naar Leiden en Oegstgeest (2005)

Naar Boven

Schrijversinfo.nl

Jan Wolkers

Profiel

Werk

Poëzie

Proza

Dagboeken

Brieven

Toneel

Overig non fictie

Vertalingen/bewerkingen

Bloemlezingen

'Gebloemleesd'

Poëzie:

Proza:

Tijdschriften

Beeldend werk

Zeefdrukken

Over Jan Wolkers

Verfilmd

CD's/Cassettes/DVD's

Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)

Literaire prijzen

Opmerkingen

Advertentie

Anderen over Jan Wolkers

Mijn favoriete citaat

Links

Bronnen o.a.