Jan de Zanger

Profiel

Achternaam: de Zanger
Roepnaam: Jan
Voornamen: Jan Ferdinand
Geboren: 04-07-1932
Te: Schiedam
Overleden: 14-01-1991
Te: Hejlsminde (Denemarken)
Pseudoniem(en): Zijn eerste werk publiceerde hij onder de naam Jan F. de Zanger.

Voor tweedehands boeken	Ook van Jan de Zanger
Raban Internet Antiquariaat	Klik hier !

Naar Boven

Werk

Poëzie

Bij mijzelf te rade (1962)
Niet alleen/maar ook (1967)
Een gat in mijn plusfour (1968)
Aai de baas daarom (1970)
Gaatjes prikken (1970)
Wet verses (1980)
Kraaiepoten (oude en nieuwe gedichten) (1983)
Als een dolende hulponderwijzer (1983)

Proza

De andere kant van de maan (1980)
De fietser (1982)

Voor kinderen:

Ben is dood (1981)
Gekke Bril en gekke Rooie (1983)
Ik ben naar Wladiwostok (1983)
Voor een halve zak drop (1984)
De opschepper (1985)
De knikker (1986)
Desnoods met geweld (1986)
De twee-bloed (1987)
Poepoe (1988)
Dit been is korter (1988)
De mensen kijken altijd zo (1989)
Hadden we er maar wat van gezegd! (1990)
Ik hou het voor gezien (heruitgave van 'Ik ben naar Wladiwostok') (1992)
Poepoe/De mensen kijken altijd zo (1995)

Overige non-fictie

Groeiboek: Werken met boeken in de basisschool (met Marjan Werts) (1981)

Vertalingen/bewerkingen

Jan de Zanger vertaalde vanaf 1961 meer dan tachtig boeken (ook gedichten, toneelstukken en hoorspelen) uit het Deens, het Noors, het Duits, het Italiaans en het Zweeds.
'Vierendelen' (vertalingen van moderne Scandinavische gedichten) (1965)
'Niet noodzakelijk met instemming' (vertalingen van moderne Deense gedichten) (1967)
Ingmar Bergman, Persona (1967)
Med andra ögon (moderne Nederlandse gedichten, in het Zweeds vertaald) (met Sebastian Lybeck) (1968)
'In de zwijgende spiegel' (vertalingen van moderne Scandinavische gedichten) (1977)
Anders Bodelsen, 'Een hele schep geld' (1988)
Pija Lindenbaum, De zeven vadertjes (1991)

Vertaald:

Werk van Jan de Zanger is vertaald in het Deens, Engels, Zweeds, Duits, Pools en Japans
'Die gesunde Seele' (keuze uit zijn gedichten in het Duits vertaald) (1976)
'The raingauge of happiness (keuze uit zijn gedichten, in het Engels vertaald door Robert W. Lyng) (1979)
'Desnoods met geweld' werd in het Duits vertaald: 'Dann eben mit Gewalt' (1987)

Vertalingen krijgen veel te weinig aandacht. Ik vind het mateloos irritant
dat de naam van de vertaler in boekbesprekingen vaak niet eens wordt genoemd.
Ze realiseren zich niet dat ze het zonder vertaler nooit zouden hebben gelezen.
(Jan de Zanger, Haarlems Dagblad, 21-05-1988)

Bloemlezingen

Tonen

Tijdschriften

Jan de Zanger publiceerde poëzie in 'Kentering'.

Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)

Jan de Zanger schreef bijdragen voor het 'Lexicon van de jeugdliteratuur', o.a. over Cecil Bodker (1983) en Monique Thijssen (1984)
'Documentatie auteurs en illustratoren van jeugdboeken', jaargang 9, nr. 11 (1985)
Een bijdrage over Jan de Zanger in 'Lexicon van de jeugdliteratuur' door Jacques Vos (februari 1987)
Eva Roskam, 'Lezen over Jan de Zanger' (1991)
Ruud A.J. Kraaijeveld 'Over... Jan de Zanger' (1993)
'Dit been is korter' verscheen in 1997 in de serie 'De Jonge Lijsters'.
'Poepoe' verscheen in 2000 in de serie 'Vroege Lijsters'.
Een hoofdstuk over Jan de Zanger in 'Lijsterwijzer' (2000)

Naar Boven

Literaire prijzen

Sören-Gyldendalprijs 1970 voor zijn vertalingen uit het Deens.
Gouden Harington van de tienerjury in Velsen 1981 voor 'Ben is dood'.
Legpenning van de provincie Limburg (1982) voor 'De fietser'.
Gustav Heidemann Friedenpreis 1988 voor ''Desnoods met geweld'.

Advertentie van de uitgever in 'Vrij Nederland', 26-11-1988

Tip van de Nederlandse Kinderjury 10 t/m 12 jaar voor 'Poepoe' (1989)
Prijs van de Drentse kinderjury 1990.
Tip van de Nederlandse Kinderjury 13 t/m 16 jaar voor 'Hadden we er maar wat van gezegd!' (1991)

Jan de Zanger was lid van de jury voor de Jenny Smelik-Kiggen-prijs 1985.

Naar Boven

Opmerkingen

Jan de Zanger werd geboren in Schiedam. Toen hij acht jaar was begon de Tweede Wereloorlog. De Engelsen bombardeerden de haveninstallaties in de buurt van zijn huis. In 1943 werd bij een bombardement zijn huis vernield. In het laatste jaar van de oorlog (de hongerwinter) was er niet genoeg te eten en werd hij ernstig ziek.
In 1945 (na de hongerwinter) stuurden zijn ouders hem voor drie maanden naar een gezin in Denemarken, om op krachten te komen. Hier kwam hij met het Deens in contact en via latere vakanties leerde hij vlot Deens spreken.
Jan de Zanger volgde de HBS in Schiedam. Hierna reisde hij drie maanden door Scandinavië. Hij werkte als liftboy, landarbeider en bediende in een restaurant.
Jan de Zanger studeerde Nederlands
Van 1957 tot 1977 was hij leraar Nederlands. Eerst in Schiedam (op de school waar hij zelf leerling geweest was), vanaf 1963 in Lochem (Rijksatheneum). Hij ging in Zwiep wonen.
Daarna werkte hij (tot 1990) bij het SLO (Stichting voor de Leerplanontwikkeling). Hier hield hij zich bezig met het lees- en literatuuronderwijs aan basisschoolleerlingen.
Jan de Zanger was een prominent kenner van de Scandinavische cultuur. Hij woonde enkele jaren in Denemarken.
Jan de Zanger was getrouwd met de vertaalster Nini van der Beek.
In 1982 werd Jan de Zanger voorzitter van de Nederlandse IBBY-sectie (International Board on Books for Young People).
In zijn jeugdboeken verwerkte hij in spannende verhalen herkenbare gevoelens, als angst, vriendschap, gepest worden, stoer doen en verliefdheid. Ook thema's als homofilie, druggebruik en zelfmoord verwerkte hij in zijn jeugdboeken. Een boodschap die uit de boeken van Jan de Zanger spreekt is dat je een mens moet accepteren zoals hij of zij is. Zelf zei hij hierover: 'Natuurlijk schrijf ik vanuit een idee: accepteer elkaar zoals je bent. Probeer door de ander heen te kijken. Als hij afwijkend is, vraag je dan waarom'. (Weekblad NGL, 1985)
Jan de Zanger bouwde de spanning in zijn boeken op doordat de lezer via herinneringen van de hoofdpersoon (flash-backs) steeds meer te weten komt over wat er gebeurd is.
In bijna alle boeken van Jan de Zanger speelt de school een belangrijke rol. De school en de meeste leraren worden niet positief beschreven. De school is geen plaats waar de figuren uit zijn boeken het naar hun zin hebben, maar een 'leerfabriek' waar kinderen zich eenzaam voelen.
Jan de Zanger schreef vier boeken speciaal voor kinderen met een taalachterstand (doordat ze doof zijn, of dyslectisch): 'Gekke bril en gekke Rooie', 'De opschepper', 'De knikker' en 'De twee-bloed'.
In 1990 ging Jan de Zanger vervroegd met pensioen.
In 1991 overleed Jan de Zanger, heel onverwacht, in Denemarken. Hij is ook in Denemarken (in Hejls) begraven.

Naar Boven

Anderen over Jan de Zanger

De Zanger heeft als dichter van vijf bundels laten zien dat hij zich thuisvoelde in het milieu van het tijdschrift Kentering en net als Wim Hazeu, Peter Berger, Harry Scholten en Hans van de Waarsenburg de opvatting gehuldigd dat de dichter in een woelige maatschappij staat en dat mag laten weten ook. (Wam de Moor, De Tijd, 30-05-1980)
De jeugdboeken van Jan de Zanger geven een redelijk inzicht in het leven van leerlingen in het moderne onderwijssysteem, waarbij veelal sprake is van een grote mate van vervreemding. De beschrijving van een aantal soorten docenten laat zien dat De Zanger het schoolleven van nabij heeft meegemaakt. Volgens sommige critici gaat hij bij de weergave van het schoolleven soms wat al te moralistisch te werk. (Jacques Vos, Lexicon van de jeugdliteratuur, februari 1987)
Jan de Zanger is een ernstige man en heeft daar in zijn boeken nooit een geheim van gemaakt. Maar wie 'Poepoe' leest, zal af en toe best moeten lachen, al zal het een lach zijn met een wrang randje. Poepoe is namelijk geen echt vrolijk boek, maar een boek dat op vrolijke wijze de draak steekt met dieptreurige menselijke onhebbelijkheden, zoals jaloezie, hebzucht en bekrompenheid. (Els de Groen, Hervormd Nederland, 01-10-1988)
Zijn boeken zien er goed uit. Het zijn volwassen ogende, kloeke paperbacks voor lezers vanaf een jaar of veertien. Het zijn geen literaire hoogvliegers; daarvoor zijn de verhalen te vlak van taal, inhoud en compositie. Maar de teksten zijn in elk geval toegankelijk voor een waarschijnlijk groot publiek. Ze lezen lekker weg en gaan over onderwerpen waarin jongeren wel het een en ander van zichzelf zullen terugvinden. (Rindert Kromhout, Volkskrant, 04-03-1989)
Jan de Zanger was een echte herkauwer, althans in zijn boeken. Vaak gaat het erom dat de hoofdpersoon door iets wat er gebeurt geconfronteerd wordt met het verleden. Door na te denken of te schrijven probeert hij te begrijpen wat er aan de hand is. Soms is de ware toedracht raadselachtig. Stukje bij beetje wordt het raadsel opgelost en dat maakt de meeste boeken van Jan de Zanger erg spannend. (Eva Roskam, Lezen over Jan de Zanger, blz. 27)

Naar Boven

Mijn favoriete citaat

nergens gaat stilte
zo zwanger
als tussen telefoondraden

het vogeltje op de draad
weet niets van de roddel
die door zijn pootjes gaat
(Jan de Zanger, Signalen uit Jutland (fragm.), kraaiepoten, blz. 19)

Naar een overzicht van citaten van Jan de Zanger

Naar Boven