• Home
• Bibliografiëen
• Citaten
• Weblog
• Raban

• Profiel
• Werk
• Opmerkingen
• Anderen Over
• Bronnen

Jan Donkers

Profiel

Achternaam: Donkers
Roepnaam: Jan
Voornamen: Johannes Mattheus
Geboren: 15-06-1943
Te: Amsterdam

Pseudoniem(en): Voor zover mij bekend heeft Jan Donkers niet onder pseudoniem gepubliceerd.

Werk

Proza

• Opgeruimde verhalen (1973)
• Een fragment uit het verhaal "Ouders van nu" (bibliofiel, 100 ex.) (1974)
• Ouders van nu (verhalen) (1975)
• Gevallen van telecide (bibliofiel, 500 ex.) (1977)
• Gevoel voor verhoudingen (verhalen) (1979)
• De nacht duurt twaalf uren (1993)
• Donkeyville USA: kroniek van een jeugd in gedroomd Amerika (1994)
• De inwendige Kaplan (bibliofiel, 100 ex.) (2005)
• Elvis ligt op Zorgvlied (2013)

Voor kinderen:

• Eva vindt een thuis (2006)

Toneel

• Een maand later (1985)

Essays/documentaires

• Bob Dylan: bij benadering (met Jan Stroop) (1973)
• De smaaktest (met Rik Zaal en Wim Noordhoek) (1976)
• Amerika Amerika: ooggetuigeverslagen uit de Nieuwe Wereld (1982)
• Tussen contra's en bananen : ....standplaats Honduras.... (met Moniek Munninghoff) (1990)
• Reizen maakt rijk (1991)
• Standplaats Mexico (met Moniek Munninghoff) (1992)
• Zo dicht bij Amsterdam (1996)
• Achter de façade: handboek voor Burma (red., met Minka Nijhuis) (1996)
• Inspiring European business innovation : interviews met innoverende Europese ondernemers (red.) (1999)
• En dan: wat is natuur nog in dit land? (in: 'Gevaarlijk terrein: het landschap in de Amerikaanse literatuur' van Annie Proulx) (1999)
• De Amerikaanse Droom in Nederland 1944-1969 (2000)
• Achter de gevel. Anekdotische verhalen over woonhuismonumenten (interviews) (met Emma Brunt) (2001)
• De tweede Amerikaanse eeuw (2004)
• Vietnam, Irak en de (on)macht van Amerika (met anderen) (2005)
• Mijn muziek (met cd) (2006)
• Reisverhalen schrijven (2008)
• Rock-'n-roll voorbij de midlifecrisis (2015)

Vertalingen

• Robert Creely, De goudgravers en andere verhalen (1966)
• Hunter Davies, De Beatles: geautoriseerde biografie (met Theo Capel) (1968)
• John Kenneth Galbraith, Een uitweg uit Vietnam: een alternatief van het andere Amerika (1968)
• Ernesto Che Guevara, Boliviaans dagboek: 7.11.1966-7.10.1967 (met anderen) (1968)
• F. Scott Fitzgerald, De diamant die zo groot was als de Ritz en andere verhalen (1974)
• F. Scott Fitzgerald, De namiddag van een schrijver: autobiografische fragmenten en verhalen (1974)
• Gustave Verbeek, Niet te geloven, ondersteboven! (1976)
• Patricia Highsmith, Vreemden in de trein (met Tineke Donkers) (1979)
• Patricia Highsmith, Wiegend in de wind (met Tineke Donkers) (1981)
• Thom Keyes, All night Stand, roman uit de popwereld
• Crumb (1992)
• Nigel Williams, Sugar and spice (2002)
• Patricia Highsmith, Vreemden in de trein (met anderen) (2004)
• A.R. Gurney, Liefdesbrieven (2007)
• Aline & R. Crumb, Getekend leven (2012)
• F. Scott Fitzgerald, De rijke jongen (met Jan Fastenau) (2013)
• Derf Backderf, Trashed: een graphic novel (2015)
• John Updike, Je minnaar belde net: het verhaal van de Maples (met anderen) (2017)
• Federico Garciá Lorca, Canciones (met Tobias Tak) (2017)
• Miles Hyman, De loterij (2017)
• Chris Ware, Rusty Brown (2019)
• Derf Backderf, Kent State: vier doden in Ohio (met Arend Jan van Oudheusden) (2020)
• T.J. Kirsch, Willie Nelson: een getekende levensgeschiedenis (2021)
• Daniel Clowes, Monica (2023)
• Derf Backderf, Waar gebeurd (2023)

Vertaald:

• Een in het Spaans vertaald verhaal van Jan Donkers in 'Nueva narrativa neerlandesa' (1980)
• Burma behind the mask (Engelse vertaling van 'Achter de façade' door P.J. van de Paverd) (1996)
• The American dream in the Netherlands 1944-1969 (Engelse vertaling van 'De Amerikaanse droom in Nederland 1944-1969' door Sheila Gogol) (2000)

Jan Donkers schreef een inleiding/nawoord voor:

• John Steinbeck, De druiven der gramschap (2003)
• Kurt Vonnegut, Slachthuis vijf, of De kinderkruistocht: een verplichte dans met de dood (2005)
• Provo & Provocaties 1965-1967 (2014)
• Erik Kriek, In the pines: 5 murder ballads (2016)
• John Updike, Je minnaar belde net: het verhaal van de Maples (2017)

Bloemlezingen

Tonen

Tijdschriften

• Jan Donkers was redacteur van 'Propria Cures' (06-02-1965 tot 20-12-1966), 'Filmfan', 'Soma', 'De Revisor', 'Avenue Literair' en 'Aloha/Hitweek'.
• Jan Donkers werkte bij 'De Volkskrant' en 'NRC Handelsblad'.
• Jan Donkers publiceerde in 'Maatstaf', 'De Gids', 'Nieuwe Revue', 'Haagse Post', 'Maandblad O', 'Americana', 'Atlas', 'Argus'.

Ingesproken luisterboeken

• Roald Dahl, Op weg naar de hemel, met de stem van Jan Donkers (3 cd's) (2007)
• Paul Biegel, De kleine kapitein en de schat van Schrik en Vreze, voorgelezen door Jan Donkers (2 cd's) (2008)
• Douwe Draaisma, De heimweefabriek. geheugen, tijd & ouderdom, voorgelezen door Jan Donkers (4 cd's) (2008)
• An Rutgers van der Loeff, De kinderkaravaan, voorgelezen door Jan Donkers (6 cd's) (2009)
• Raymond Chandler, Vaarwel mijn lief, voorgelezen door Jan Donkers (3 cd's) (2009)
• Arnon Grunberg, De man zonder ziekte, voorgelezen door Jan Donkers (5 cd's) (2012)
• Jonas Jonasson, De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween, voorgelezen door Jan Donkers (5 cd's) (2013)
• John Williams, Stoner, voorgelezen door Jan Donkers (8 cd's) (2013)
• Douwe Draaisma, De dromenwever, voorgelezen door Jan Donkers (7 cd's) (2013)
• John Williams, Butcher's crossing, voorgelezen door Jan Donkers (8 cd's) (2014)
• John Williams, Augustus, voorgelezen door Jan Donkers (10 cd's) (2014)
• Hendrik Groen, 'Zolang er leven is: het nieuwe geheime dagboek van Hendrik Groen, 85 jaar', voorgelezen door Jan Donkers (9 cd's) (2016)
• Hendrik Groen, 'Zolang er leven is: het nieuwe geheime dagboek van Hendrik Groen', voorgelezen door Jan Donkers (9 cd's) (2016)
• Sander Donkers, 'Hay: biografie van de grootste rockster van Nederland', voorgelezen door Jan Donkers (2 mp3-cd's) (2017)

Over Jan Donkers

• Een interview met Jan Donkers in 'Uit de memoires van een mensenredder' van Dirk Ayelt Kooiman (bulkboek 56) (1976)
• 1 hoofdstuk 'Groteske opruimingen' over 'Opgeruimde verhalen' in 'Woord en schroom' van Hugo Bousset (1977)
• 1 hoofdstuk: 'Kijken naar de jaren zestig en zeventig' in 'Wilt u mij maar volgen' van Wam de Moor (1980)
• 1 recensie: 'De geest van onze tijd (Jan Donkers, Gevoel voor verhoudingen, 1979)' in 'Recensies' van T. van Deel (1980)
• 1 anekdote over Jan Donkers in 'Het literair anekdoten boek', samengesteld door John Müller (1988)
• 1 hoofdstuk: 'Dikke billen in ruitjesbroeken (Jan Donkers - Amerika, Amerika, 1982') in 'Denkwijze 298. Hoogte- en dieptepunten in de Nederlandse literatuur uit de jaren tachtig' van Gerrit Jan Zwier (1991)
• Een bijdrage over Jan Donkers in 'Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945' door Ton Brouwers (augustus 1998)
• 1 hoofdstuk: 'Jan Donkers - Opgeruimde verhalen' in 'Mijn eerste boek. 30 schrijversdebuten' van Kees de Bakker (1999)
• Arnold Korporaal, 1 hoofdstukje: 'Jan Donkers' in 'Amsterdam & zijn schrijvers. Literatuur op locatie' van Ko van Geemert (2008)
• 2 zkv's over Jan Donkers in 'Vijf bijlen' van A.L. Snijders (2009)
• 1 zkv: 'Michel, Jan, Basho' in 'Brandnetels & verkeersborden' van A.L. Snijders (2012)
• 1 hoofdstuk: 'Jan Donkers - Zo dicht bij Amsterdam' in 'De canon der kanonnen. 130 jaar Propria Cures in 100 boeken' van Lex Bijlsma, Lucas Ligtenberg en Bob Polak (2020)
• 1 hoofdstuk: 'Ik heb juist veel lol in het leven. Altijd gehad.' in 'De prullenmand heeft veel plezier aan mij: schrijversportretten toen en nu' van Thomas Heerma van Voss (2025)

Diversen

• Bulkboek 55 was aan Jan Donkers gewijd en had als titel: 'Tot hier en niet verder' (1976)
• Vrij Nederland vroeg twintig Nederlandse schrijvers (o.a.) wat ze het beste en het slechtste boek van 1975 vonden. Jan Donkers gaf 'Verzamelde werken' van Remco Campert als het beste boek en 'Fear of flying' van Erica Jong als het slechtste boek van 1975.
• Een zelfportret van Jan Donkers in 'Schrijvers tekenen zichzelf' (1980). Een uitgave van 'De Revisor'.
• Jan Donkers noemde op verzoek van 'Vrij Nederland' op 18-12-1982 'Richard Maple' van John Updike (uit 'Too far to go') als zijn favoriete personage.
• 'Een maand later' werd in 1987 verfilmd door Nouchka van Brakel.
• Jan Donkers noemt in 'Groeten van Rottumerplaat. Het beslissende album volgens 100 en enige schrijvers' (2008) 'Impossible Dream' van Patty Griffin als het album dat hij mee zou nemen naar een onbewoond eiland.
• In 'De boekenapotheek - Lees & genees' van Ella Berthoud & Susan Elderkin uit 2013 worden 'De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween' van Jonas Jonasson en 'Stoner' van john Williams (beide gelezen door Jan Donkers) genoemd bij 'De tien beste luisterboeken'. (De Nederlandse boeken zijn aan de vertaling toegevoegd door Maarten Dessing).

Literaire prijzen

Jan Donkers was lid van de jury voor:

• Kerstprijsvraag Propria Cures 1965
• P.C. Onthooft-prijs 1966
• Multatuli-prijs 1975, 1979

Biografische opmerkingen

• De vader van Jan Donkers was magazijnbediende en portier.
• Jan Donkers groeide op in Amsterdam-Noord (Purmerweg, geboren in de Redesastraat).
• Jan Donkers ging naar een HBS in Amsterdam (Raamplein).
• Jan Donkers studeerde sociale wetenschappen in Amsterdam (hij rondde de studie niet af).
• Hij werd journalist, criticus, redacteur, vertaler, radiopresentsator, schrijver.
• In de jaren zestig was hij als muziekrecensent van 'de Volkskrant' en redacteur van 'Aloha/Hitweek' één van de pioniers van de popjournalistiek in Nederland.
• Jan Donkers werkte van 1973 tot 2003 voor de VPRO.
• Jan Donkers heeft een grote belagstelling voor Amerika.
• In 1986 en in 2003 was hij Writer in residence aan de University of Texas in Austin.

Anderen over Jan Donkers

• Donkers beschrijft op rustige en toch indringende toon menselijke situaties die alle min of meer verkeerd aflopen, of het zaad der hopeloze afloop in zich dragen. Ondanks deze constante zijn de verhalen opvallend verschillend van aard en milieu, Ze zijn geschreven in een haast Angelsaksische stijl, het oog immer gericht op leesbaarheid en spankracht, met zorgvuldig gedoseerde humor en knappe dialogen. (Bob den Uyl, HP, 05-01-1974)
• Ook nu weer is de stijl van Jan Donkers ietwat mat, meer passend bij de lectuurbak dan bij de prachtige internationale lijn die van Homerus, via Shakespeare, ongetwijfeld naar Bert Schierbeek loopt, maar toch hebben zijn verhalen aan dimensie gewonnen, er zijn facetten bijgekomen, de seksualiteit heeft wat meer te maken met macht en tragiek, de mensheid kent wat meer verval. (Gerrit Komrij, VN, 22-11-1975)
• De hoofdfiguren in Jan Donkers' verhalen zijn vaak tobbers: dertigers, in maatschappelijk opzicht geslaagd, maar op het persoonlijk vlak kampend met relatieproblemen, tekortschietend zonder precies te weten waarin. (Frank van Dijl, HVV, 26-10-1979.
• Donkers heeft een voorkeur voor mannelijke hoofdpersonages met een veelal onderkoelde en ironische kijk op de gebeurtenissen. Ze zijn wel betrokken bij de handeling, maar grijpen meestal niet in: ze registreren, laten de dingen uit onzekerheid over zich heen komen; ze zijn deelnemer, maar tegelijkertijd toeschouwer. Deze psychologiserende verteltechniek schept in menig verhaal een sfeer van eenzaamheid en lichte vervreemding. (Ton Brouwers, Kritisch literatuur lexicon, augustus 1998)

Mijn favoriete citaat

Er is sprake van een enorme verschraling van het openbare debat in Amerika.
Het gevolg? Dat is dat nog steeds een groot deel van het Amerikaanse electoraat denkt
dat het merendeel van de terroristen van 9/11 Irakezen waren
dat er duidelijke banden waren tussen Al-Qaeda en Saddam Hussein
en dat deze laatste op het punt stond hun land aan te vallen.
(Jan Donkers, NRC, 21-08-2004)

Bronnen o.a.

• Lexicon van de moderne Nederlandse literatuur (1978)
• Spectrum Nederlandstalige auteurs (1985)
• Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
• Kritisch literatuur lexicon (1998)
• Website van de Koninklijke Bibliotheek (augustus 2025)