Achternaam: van Java

Voornaam: Melati

Geboren: 13-01-1853

Te: Semarang (Java)

Overleden: 13-06-1927

Te: Noordwijk aan Zee

Pseudoniem(en): Melati (eerst Melattie) van Java was het pseudoniem van Nicolina Maria Christina Sloot. Ze gebruikte dit pseudoniem vanaf 1875. Melati is een kleine, witte naar jasmijn geurende bloem.

Ze publiceerde ook onder de pseudoniemen Mathilde, M.S. en M. (ax) van Ravestein. Onder het laatste pseudoniem publiceerde ze vijf geruchtmakende romans. In 1954 onthulde Anton van Duinkerken in De Tijd wie achter deze naam schuil ging.

Werk:

Proza:

• Voor God en Koning (1873)
• De jonkvrouwe van Groenerode (1874)
• De familie van den resident (1875)
• In den lente vergaard (De dochter van den Molenaar/De laatste der Abbevilles/Anonciade/Een eenige dochter) (1876)
• Lady Elizabeth (1877)
• Fernand (1878)
• Eurphrosyne (1878)
• Fantasieën I (1878)
• Fantasieën II (1880)
• Dorenzathe (1880)
• Nazomer (1880)
• Kijkjes in onze Oost (3 delen) (1880)
• La Renzoni (1881)
• De gesluierde schilderij (1883)
• Miliane (1883)
• Miss Campbell en andere verhalen (1885)
• Roosjes zonder doornen (1887)
• Ontmaskerd (1887)
• Van slaaf tot vorst (2 delen) (1887/1888)
• Jeanne d'Arc (1895)
• Vriendinnen (1887)
• Schemeruur (1888)
• In de Vacantie (1889)
• Verdwenen (2 delen) (1889)
• Bij den haard (1890)
• Freule Lili (1890)
• Johan's avontuur. Een vertelling uit Indië (1890)
• Rosa Marina (1892)
• De nieuwe mevrouw Verhooghe (1893)
• Prada (1894)
• Anna van Horst (1894)
• Jeanne d'Arc (1894)
• Motto-Album (1894)
• In eigen huishouding (1895)
• In Extremis(1896)
• Herfstdraden (1896)
• Bonte wimpels (1897)
• Vriendinnen (1897)
• De freule (1897)
• Twee (1899)
• Colibri (1901)
• Haar held (1901)
• Romantische werken (12 delen) (1901-1902)
• Baby (1902)
• Het Boschmeisje (1903)
• Van slaaf tot vorst; historisch-romantische schets uit de geschiedenis van Java (1907)
• Aan d'Overkant (1911)
• Koninginnen met en zonder kroon (1912)
• Twee moeders (1916)
• Drijfzand (1916)
• Anonciade (1917)
• Stofgoud (1917)
• Bij ons (1919)
• Naar het geluk (= De stem van Isabella) (1920)
• Poverella (1922)
• Zwervertje (1922)
• Catharina Howard
• De Amerikaansche
• De Engel der Bergen
• De kroon van Aviara
• De Tjerda's
• Een eenige dochter
• Fantasia
• Henriette's Herinneringen
• Herinneringen van een dienstmeisje
• Het geheim van Dubuly
• Het hangende Zwaard
• Hortense de Beauharnais, koningin van Holland
• In den Vreemde
• Irene
• Juliaan en Juliana
• Kasteel Schlesheim
• Michaël de zanger
• Naar het geluk!
• Nathalie
• Twee Moeders
• Overtollig
• Uitgeweken
• Weergekeerd
• Zijn Twaalf
• Soerapati (2 delen)

Voor meisjes:

• Angeline's beloften (1879)
• Eigen schuld (1884)
• Waarheen? (1885)
• Hermelijn (2 delen) (1885)
• Het viooltje van St. Germain (1885)
• Ontmaskerd (1887)
• De ring der grootvorstin (1889)
• Frits (1900)
• Twee zusters (1902)
• Orchidee (1905)
• Het land van Walter Scott

Toneel:

• Torquato Tasso (1878)
• Het geheim van het kasteel (1899)
• Tante Betje (1901)

Vertalingen:

Vertaald:

Werk van Melati van Java werd - zonder dat zij daarvan wist - in het Duits en Frans vertaald.

• 'De Jonkvrouw van Groenerode' werd in het Deens vertaald (1876)

Bloemlezingen:

'Gebloemleesd'

Proza:

• 1 verhaal: 'De betoverde kris' in 'Uit de portefeuille' (1888)
• 1 fragment: 'Waarheen?' in 'De vergetenen', Een bundel prozafragmenten bijeengebracht en ingeleid door Dr. Victor E. van Vriesland (z.j.)
• 2 citaten in 'Groot Literair Citatenboek van Nederlandse en Vlaamse auteurs uit de 19e en 20e eeuw', samengesteld door Gerd de Ley (z.j.)

Tijdschriften:

• Haar eerste publicaties waren novellen, in 1872 in 'Katholiek Stuiversmagazijn'.
• Melati van Java was redacteur van 'De Huisvriend' (1891-1904) en van 'Vrouwenwereld' (1887-1909).
• Melati van Java werkte mee aan diverse (katholieke) tijdschriften, o.a. aan 'De Katholieke Illustratie' en 'De Boekenschouw', 'De Katholieke Gids', 'Volks-Almanak'.
• Melati van Java schreef recensies voor 'Het Leeskabinet', 'De Salon', 'De Huisvriend', 'De Portefeuille', 'De Dietsche Warande', 'Weekblad de Amsterdammer', 'Ons Genoegen', 'Oude Huisvriend', 'De Vrouwenwereld', 'De Indische Mail', 'Indische Gids'.

Diversen: (Zonder een schijn van volledigheid)

• Een hoofdstuk over Melati van Java in 'Geschiedenis der Noord-Nederlandsche Letteren in de XIXe Eeuw, deel 3' van Dr. J. ten Brink (1904)
• Een hoofdstuk over Melati van Java in de 'Oost-Indische Spiegel' van Rob Nieuwenhuys (1972)
• Een bijdrage over Melati van Java in 'Lexicon van de jeugdliteratuur' door Remco Ekkers (juni 1986)
• Er bestaat een Melati van Java Fanclub (zie 'Links'- Damescompartiment)

Waardering:

• Zij was een van de eerste vrouwen die het lidmaatschap van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde kreeg aangeboden (1893).
• In 1921 was Hermelijn het vaakst uitgeleende bibliotheekboek.

Melati van Java was lid van de jury voor:

• Roman-prijsvraag van het maandblad Boekenschouw (1913)

Opmerkingen:

• Melati van Java werd geboren in Nederlands Indië. Ze had een jongere broer en zus.
• Haar vader was schoolhoofd. Hij gaf zijn dochter i.v.m. haar zwakke gezondheid jarenlang huisonderwijs.
• Ze kon al lezen toen ze drie jaar was. Na haar twaalfde ging ze naar de kostschool van de zusters Ursulinen.
• Ze behaalde de acte van bekwaamheid als hulponderwijzeres in de Franse en Engelse taal
• Ze kwam in 1872 naar Nederland. Het gezin ging in Den Haag wonen en daarna in Roermond.
• In 1881 ging ze in Amsterdam wonen. Hier maakte ze kennis met andere schrijvers, bijv. met Alberdink Thijm. Ze woonde er samen met haar vriendin Lina Schneider en de inwonende dienstbode Cato.
• In 1893 werd haar het lidmaatschap van de Maatschappij van Nederlandse Letterkunde aangeboden. Met Johanna van Woude behoorde ze tot de eerste groep vrouwen waarbij dit gebeurde.
• Melati van Java schreef romans, verhalen, toneelstukken en kinderboeken.
• Melati van Java las ontzettend veel. Ze las boeken direct in het Duits, Engels, Frans, Spaans, Italiaans en Noors.
• Uit haar werk spreekt haar katholieke achtergrond. Ook buiten de literatuur was ze actief in de katholieke kerk. Het meisjestehuis 'Het Lydiahuis' werd mede door haar inspanningen gesticht. Ook was ze bestuurslid van de r.k. kunstenaarskring De Violier, medeoprichtster van de Katholieke Vrouwenvereniging en bestuurslid van de Internationale R.K. Vereniging Ter Bescherming van Jonge Meisjes.
• Ze overleed op 13 juni (vaak wordt 3 juni als datum gegeven) 1927 in een hotel in Noordwijk aan Zee.
• Op 17 juni 1927 werd ze begraven op de RK Begraafplaats De Liefde. Ze had zelf om een eenvoudige begrafenis gevraagd. Haar graf is intussen geruimd.

Anderen over Melati van Java:

• Geenszins wil ik beweren dat de jonge dame, die na enkele proeven op beperkter schaal, voor het eerst in dit boek eene breeder vlugt poogt te nemen, veroordeeld is eene middelmatigheid te blijven. Maar zoo lang een roman zonder vernuft, zonder hartstogt, zonder menschekennis, en zonder stijl, mislukt moet heeten, zal de Jonkvrouwe van Groenerode eene vergissing blijven. (Cd. Busken Huet, Litterarische fantasien en kritieken. Deel 16, blz. 88)
• We moeten Melati van Java overigens nageven dat ze zich weinig heeft aangetrokken van het oordeel van de gevreesde Huet en op gezag van Ten Brink haar eigen weg is blijven volgen, want wat ze daarna geschreven heeft aan romans en novellen als Dorenzathe, Miss Campbell, Hermelijn, De familie van den resident en talrijke andere - al dan niet ondergebracht in de vele bundels Romantische werken - is volgens eenzelfde procédé geschreven, in eenzelfde stijl, in eenzelfde toon, in eenzelfde geest, die naar de woorden van Ten Brink ‘eenvoud, bescheidenheid en zachtheid’ ademen. Melati van Java mocht dan in werkelijkheid niet zo'n lief wit poesje zijn als Huet meende, haar bescheidenheid, haar zachtheid enzovoorts zijn kenmerkend voor haar, maar ze zijn te alledaags. (Rob Nieuwenhuys, Oost-Indische spiegel, blz. 231)
• Hoewel haar goed vertelde, maar wijdlopige en in psychologisch opzicht oppervlakkige romans omtrent de eeuwwisseling een zeer brede kring van lezers en vooral lezeressen aanspraken, bleken ze niet tegen de tijd bestand. (G.J. van Bork en P.J. Verkruijsse, De Nederlandse en Vlaamse auteurs, 1985)

Mijn favoriete citaat:

Links:

• Raban Internet Antiquariaat - voor tweedehands boeken van Melati van Java
• DBNL - Melati van Java
• Damescompartiment - Melati van Java

Bronnen o.a.:

• Winkler Prins lexicon van de Nederlandse letterkunde (1986)
• Lexicon van de jeugdliteratuur (juni 1986)
• Oosthoek Lexicon Nederlandse & Vlaamse literatuur (1996)
• Hans Heesen e.a., Waar ligt Poot? (1997)
• Moorden met woorden. Honderd jaar Nederlandstalige misdaadliteratuur (2000)